Кіріспе

Бұл Шығыс Үндістанның басты бизнес, коммерциялық және қаржылық орталығы, сондай-ақ Солтүстік-Шығыс Үндістан штаттары үшін маңызды байланыс орталығы. Колката Үндістандағы Мумбай мен Делиден кейін ЖІӨ бойынша үшінші ірі қала, 2022 жылғы деректер бойынша ЖІӨ 160 миллиард доллар (ТҚД). Колкатада Үндістанның ең көне акциялық биржасы – Калькутта қор биржасы орналасқан. Колкатада ірі мемлекеттік және жеке сектор компанияларына тиесілі көптеген өндіріс орындары бар. Басты салалар: болат, ауыр машина жасау, кен өндіру, минералдар, цемент, фармацевтика, тағам өңдеу, ауыл шаруашылығы, электроника, тоқыма және жұт.

Өмірбаян

Калькутта 1911 жылға дейін Британдық Үнді империясының астанасы болды. Британдық Радж кезінде қала әлемдік экономиканың маңызды порты және сауда орталығы болды. 1947 жылы Үндістанның бөлінуі бұрын гүлденген экономикаға ауыр соққы болды. Бұл қаланың ішкі аймақтарының көп бөлігін жойды, еңбек ресурстарын қысқартып, нарығының үлкен бөлігінен айырды. Сонымен қатар, Шығыс Пәкістаннан келген қашқынның көптеп ағынуы қаланың инфрақұрылымына үлкен жүк болды, ол халықтың өсуіне сай келмеді. 1970 жылдары қалада кәсіподақтардың ықпалы күшті болды, бұл инвесторларды Үндістанның басқа да жаңа дамып келе жатқан аймақтарына көшіруге мәжбүр етті. Инвесторлардың жаңа құрылған коммунистік үкіметке сенімсіздігі капиталдың жетіспеуіне әкеп соқты, нәтижесінде құйма және құрал жасау сияқты шағын өнеркәсіптердің көпшілігі құлдырады. Кез келген уақытта Үндістанның жетекші қаласы болған Калькутта, Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейінгі ондаған жылдар бойы халықтың тез өсуі және белсенді кәсіподақтардың күшеюі салдарынан тұрақты экономикалық төмендеуді бастан кешірді, оның ішінде солшыл партиялар қолдаған жиі болатын ереуілдер де болды. 1960 жылдардан 1990 жылдардың соңына дейін бірнеше зауыттар жабылып, кәсіпорындар басқа жерге көшірілді. Калькутта UCO Bank, Allahabad Bank, United Bank of India және Геологиялық зерттеу институты, Зоологиялық зерттеу институты, Ботаникалық зерттеу институты және Чай тақтасы сияқты ең ескі және ірі банктер мен мемлекеттік мекемелердің штаб-пәтері орналасқан. Әлемдегі ең көне әрекет ететін фотостудия – Bourne & Shepherd та осы қалада орналасқан. Standard Chartered Bank-тың ірі филиалы Калькуттада орналасқан. Калькутта Ботаникалық зерттеу институты мен Зоологиялық зерттеу институтының және көптеген басқа да ұйымдар мен компаниялардың штаб-пәтері болып табылады. Калькутта Мумбай мен Нью-Делиден кейін Үндістандағы үшінші бай қала және Оңтүстік Азиядағы бай қалалардың бірі. Калькутта ірі мемлекеттік және жеке сектор корпорациялары басқаратын көптеген өнеркәсіптік кәсіпорындарға ие; негізгі салаларға болат, ауыр машина жасау, кен өндіру, минералдар, цемент, фармацевтика, тамақ өңдеу, ауыл шаруашылығы, электроника, тоқыма және жұт кіреді.

Салалар

Колкаттадағы өндіріс жағынан икемділік қалыпты жағдай, себебі қалада жұмыс күшінің 40%-дан астамын жұмыспен қамтитын бейресми сектор бар. Жылдар бойы бейресми сектор көлемі артып, Колкаттаның жалпы жұмыс күшінің үлесі де өсті. 2005 жылы көше саудагерлері 87,72 миллиард (2 миллиард) теңге көлемінде бизнес жасады. 2001 жылғы мәліметтерге сәйкес, қаланың жұмыс күшінің шамамен 0,81%-ы бірінші секторда (ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы, кен өндіру және т.б.) жұмыс істесе, 15,49%-ы екінші секторда (өндіріс және өңдеу өнеркәсібінде), ал 83,69%-ы үшінші секторда (қызмет көрсету саласында) жұмыс істеді. 2003 жылғы мәліметтер бойынша, шалап аудандардағы үй шаруашылықтарының көп бөлігі бейресми секторға жататын жұмыстармен айналысты; олардың 36,5%-ы қалалық орта тапқа қызмет көрсетумен (қызметшілер, жүргізушілер және т.б.) айналысса, 22,2%-ы уақытша жұмысшылар еді. Колкаттаның шалап аудандарындағы еңбекке қабілетті халықтың шамамен 34%-ы жұмыссыз болды.

Калькуттадағы ірі компаниялар

Калькуттада мемлекеттік және жеке сектордың ірі корпорациялары басқаратын көптеген өнеркәсіптік кәсіпорындар орналасқан. Басты салалар: болат, ауыр машина жасау, кен өндіру, минералдар, цемент, фармацевтика, тамақ өңдеу, ауыл шаруашылығы, электроника, тоқыма және жұт өндірісі. ITC Limited, ABP Group, CESC Limited, Exide Industries, Emami, Eveready Industries India, Lux Industries, Rupa Company, Berger Paints, Patton International Limited, Birla Corporation, Khaitan India Ltd., Peerless Group және Britannia Industries, Jai Balaji group, Shyam Steel Industries Limited сияқты компаниялардың барлығы қалада орналасқан. Philips India, PricewaterhouseCoopers India, Tata Global Beverages, Tata Steel компанияларының тіркелген кеңсесі мен аймақтық бас кеңсесі Калькуттада орналасқан. Coal India Limited, National Insurance Company, Garden Reach Shipbuilders & Engineers, Tea Board of India, Geological Survey of India, Zoological Survey of India, Botanical Survey of India, Jute Corporation of India, National Test House, Hindustan Copper және Үндістан Қорғаныс министрлігінің қару-жарақ фабрикалары, Дамодар аңғары корпорациясы және Үндістан Үкіметінің Ақша соғу фабрикасы сияқты ең ірі мемлекеттік компаниялардың штаб-пәтері де осы қалада. Калькутта үш ірі мемлекеттік банк – Allahabad Bank, UCO Bank және United Bank of India, сондай-ақ Үндістандағы ең жаңа жеке банк – Bandhan Bank штаб-пәтерін қонақ етеді. Forbes Global 2000 тізіміне енген осы үш компанияның штаб-пәтері Калькуттада орналасқан: ITC Limited, Coal India, Allahabad Bank және UCO Bank.

Банктік қызмет

Калькутта – банк саласы үшін маңызды орталық. Қазіргі уақытта қалада ірі мемлекеттік UCO банкі мен жеке кестелі Бандан банкінің бас кеңселері орналасқан. Магма Финкорп, Бандан Банк, SREI Инфраструктуралық қаржы, Ұлттық сақтандыру компаниясы сияқты бірнеше ірі қаржы және сақтандыру компанияларының да бас кеңселері Калькуттада орналасқан. Көптеген үндістандық банктер, көпұлттық банктер және Әлемдік банк өз филиалдарын мен операцияларын осы қалада орналастырды. Үндістанның барлық ірі банктерінің филиалдары осы жерде бар. Сонымен қатар, Standard Chartered Bank, Bank of America және HSBC Bank сияқты ірі қаржылық банктердің кеңселері мен филиалдары Калькуттада жұмыс істейді. Үндістандағы ең ірі микроқаржы тобы – Бандхан қаржы, әлемдегі осы саланың екінші ірі компаниясы, RBI-нің келісімімен бүкіл Үндістан бойынша банктер желісін құруға рұқсат алды. Бандхан банкінің бас кеңсесі Калькуттада орналасқан, тәуелсіздік алғаннан бері қалада құрылған жалғыз банк осы банк.

Бизнесті жүргізудің жеңілдетілуі

Калькутта муниципалды корпорациясы (КМК) жаңа сауда лицензияларын рәсімдеумен және оларды жаңарумен айналысатын бас орган болып табылады. 2019 жылы Калькутта, Бенгалурумен бірге Дүниежүзілік банктың Үндістандағы бизнес жүргізу оңайлығын бағалау зерттеуіне енгізілді, бұған дейін бұл зерттеу тек Нью-Дели және Мумбаи қалаларын қамтыған болатын.