Кіріспе

1961 жылы жазылған Эрвинг Гоффманның "Асыл үйлер: психикалық науқастар мен басқа да жабық мекемелердегілердің әлеуметтік жағдайы туралы эсселер" кітабы – 1961 жылы жарық көрген, социолог Эрвинг Гоффманның төрт эссесінен құралған жинақ.

Қорытынды

Өзінің қатысушыларды бақылау арқылы жүргізген далалық зерттеулеріне негізделген (ол Вашингтондағы психиатриялық ауруханада Ұлттық Психикалық Денсаулық Институтының гранты бойынша физиотерапевт көмекшісі ретінде жұмыс істеген), Гоффман өзінің "толық мекеме" теориясын (көбінесе, кітап атауында көрсетілгендей, психиатриялық мекемелер мысалында) және "қорғаушы" мен "қамаушы" тарапынан күтілетін мінез-құлықты сақтауға жұмсалатын күштердің процесін егжей-тегжейлі сипаттайды. Гоффман тұтқындарды олардың рөлдеріне бейімдеуді, оларды "емдеуден" кем емес маңызды деп тұжырымдайды. "Тинкерлер туралы эсселерде" Гоффман психикалық аурудың "медициналық" және оның түрлі емдеу әдістерінің 19-шы ғасыр мен өнеркәсіптік революцияның нәтижесі екенін, ал науқастарды емдеудің "медициналық моделі" деп аталатын әдіс 19-шы ғасырдың соңындағы саудагерлер мен шеберлердің сағаттар мен басқа да механикалық заттарды жөндеуімен байланысты екенін айтады: дүкеннің немесе мастерскойдың ішіндегі мазмұны мен тәртібі клиенттерге құпия болып қалған. Кітапта төрт жеке эссе бар: "Толық мекемелердің сипаттамалары", "Психикалық науқастың әлеуметтік жолы", "Мемлекеттік мекеменің құпия өмірі" және "Медициналық модель және психиатриялық жатқызу". Социология ғылымының көрнекті өкілі Эрвинг Гоффманның еңбектері академиялық қауымға ғана емес, жалпы оқырманға да арналған. Оның "Безіндіктер" атты еңбегі гуманистік көзқарастарға толы, терең түсініктер мен шабылдайтын идеяларды қамтиды және "қоғамдық социологияның" күшін нақты көрсетеді – АҚШ бойынша институционалдық емес қозғалысты күшейтеді және үкіметтік бюрократтарды қауымдастықтарға "психикалық науқастарды" қайта қабылдауға көндіреді. "Безіндіктер" кітабы жарық көргенге елу жылдан асса да, социологиядан тыс, басқа да салаларға еніп, әрқашан өзекті болып қала береді. Қазіргі заманды, түрлі толық мекемелердің көбейіп келе жатқан кезеңін қарастыра отырып, Гоффманның көрегендікпен айтқан ойлары бізді түрлі жасырын әлемдерді көруге қайтадан жетелейді. Кітапта төрт эссе бар. Бірінші тарау, "Толық мекемелердің сипаттамалары", мекемелердегі әлеуметтік өмірді жан-жақты қарастырады, мысал ретінде психиатриялық ауруханалар мен түрмелер келтіріледі. Бұл тарауда келесі тарауларда талқыланатын тақырыптар мен олардың жалпы талқылаудағы орны көрсетілген. Екінші тарау, "Психикалық аурудың әлеуметтік жолы", әлі тұтқынға түспегендердің әлеуметтік қарым-қатынасына "институционализацияның" алдын ала әсерін зерттейді. Үшінші тарау, "Мемлекеттік мекеменің құпия өмірі", адамдардың қамалды мекемеге деген сүйіспеншілікке байланысты тұтқындардан не күтетінін және тұтқындардың осы күтулерден қалай алыстайтынын қарастырады. Төртінші тарау, "Медициналық модельдер және психиатриялық жатқызу", назарын қайтадан мекеме қызметкерлеріне аударады, психиатриялық ауруханаларды мысал ретінде пайдаланып, тұтқындарға жағдайды ұсынудағы медициналық көзқарастардың рөлін зерттейді. Сілтемелер көрсетілген.

Қабылдау

Asylums 1961 жылы жарық көрген кезде Гофманға дереу танымалдық әкелді, және 1970 жылдары кейбір кіріспе социология курстарында міндетті оқу материалына айналды, социалистік автор Питер Седжвик атап өткендей, ол кітапты "қуатты және әсерлі зерттеу" деп санады, ал Гофманға әкелген танымалдықты "толыққанды лайықты" деп бағалады.

Өзін-өзі зерделеу

Өзіне жақын адамның психикалық сырқатын (болжам бойынша, 1964 жылы суицид жасаған бірінші әйелін) тікелей бастан өткергеннен кейін Гоффман, егер ол осы кітапты сол оқиғадан соң жазған болса, "мүлдем басқаша" болар еді деген пікір білдірді.