Реймонд Паркин: Теңізші, жазушы және соғыс жылдарының естеліктері
Ray Parkin
Рэймонд Паркин (1910-2005) – австралиялық теңізші, жазушы, тарихшы. Екінші дүниежүзілік соғыс естеліктері, Джеймс Куктың саяхаты туралы еңбектерімен танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралиялық жазушы (1910–2005)
ағылшын футболшысы
Australian writer (1910–2005)
the English footballer
Реймонд Эдвард Паркин (6 қараша 1910 – 19 маусым 2005) – австралиялық теңізші, жазушы, суретші, жобалаушы және тарихшы. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс туралы естеліктерімен (соғыс тұтқынында болған кезеңін қоса алғанда) және Джеймс Куктың «Endeavour» саяхаты туралы маңызды еңбегімен белгілі.
Raymond Edward Parkin (6 November 191019 June 2005) was an Australian naval seaman, writer, draftsman, artist and historian. He is noted for his memoirs of World War II (including his time as a prisoner of war), and for a major work on James Cook's Endeavour voyage.
Ерте өмір
Паркин 6 қараша 1910 жылы Мельбурн қаласының Коллингвуд ауданында үш баланың ең кішісі болып дүниеге келді. Оның кемелерге ертеден қызығушылығы оны теңіз скауттарына қосылуға итерді. Сонымен қатар, ол өнерге және сурет салуға (әсіресе кемелерді салуға) қызығды, ал 14 жасында мектепті бітіргеннен кейін гравюра фирмасында жұмыс істеді. 1928 жылы, 18 жасында, ол Австралия Корольдік теңіз флотына қабылданды. Ол теңіз флотының бас сержанты деңгейіне дейін көтеріліп, 1939 жылы жаңадан құрылған HMAS Perth жеңіл крейсеріне тағайындалды. Оның бірінші бейбіт міссиясы – Австралияны Дүниежүзілік көрмеде көрсету үшін Нью-Йоркке сапар болды, содан кейін кеме Екінші дүниежүзілік соғыста қызмет етті.
Parkin was born in the Melbourne suburb of Collingwood on 6 November 1910, the youngest of three children. An early interest in ships saw him join the sea scouts. He also became interested in art and drawing (especially the drawing of ships), and after leaving school at age 14, he took a job at an engraving firm. In 1928, aged 18, he joined the Royal Australian Navy. He rose through the ranks of the navy to become a chief petty officer and, in 1939, he was drafted onto the newly commissioned light cruiser HMAS Perth. Its first peace time mission was a voyage to New York to represent Australia at the World's Fair, after which the vessel saw service in World War II.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Паркин әскери қызмет кезінде жазуды бастады. Ол роман жазуға кірісті, бірақ 1942 жылдың 1 наурызында таңертең Сунда бұғазында «Перть» кемесі жапондықтардың шабуылынан батып, романы жоғалып кетті. 11 сағат су ішінде болғаннан кейін Паркин мен тағы тоғыз адам кішкентай аралға жағалады. Олар темір қайық тауып, желкен орнатып, Австралияға қайтуға тырысты. 16 күннің ішінде 500 миль сапар шегіп, жау кемелерінен жасырынып, тропикалық дауылдарға төтеп беріп, жаудың бақылауындағы Джилатжапқа жетті. Мұнда оларды голланд офицерлері қарсы алып, жапон әскерлеріне тапсырды. 1942 жылдың маусым айында Паркин Бандунг лагеріне қамалды. Ол жерде голланд сарбазы және жазушы Лоренс ван дер Постпен танысып, дос болды. Өнерге қызығушылық танытқан басқа тұтқындардың арасында голланд суретшісі Кейс фон Виллиген де болды. Олар қолдарына түскен қағаздарды іздеп табатын. Ван дер Пост қытайлық байланысы арқылы Паркинге акварель бояуларын әкелді, солармен ол өзге тұтқындардың портреттерін жасайтын. 1942 жылдың қарашасында Паркин «Данлоп 1000» тобының құрамында болды. Бұл топ австралиялық армия хирургі, подполковник «Weary» Дунлоп басқаруымен, танымал Бирма-Таиланд теміржолында жұмыс істеуге жіберілген тұтқындардан тұрды. Ауыр жағдайға қарамастан, Паркин сурет салуын жалғастырып, әдемілікке назар аударды: өсімдіктер, көбелектер, табиғат әлемі. Англияда туған суретші Джек Чалкер сияқты басқалары лагерьдегі қасіретті жағдайды бейнеледі. 1944 жылдың наурыз айында Паркин Жапонияға жіберілетін тұтқындар тобына ілікті. Ол суреттері мен күнделік жазбаларын сапар барысында жасыра алмады, сондықтан Дунлоп оларға күтім жасауды ұсынды. Дунлоптың операциялық үстелінің астында жасырын бөлімшесі болды, онда ол Чалкердің медициналық суреттерін және Паркиннің өнер туындылары мен қағаздарын жасыратын. Паркин жапондық Охама ауылының жанындағы жер асты көмір шахтасында жұмыс істеді және 1945 жылдың тамызында жапондар капитуляциялағанға дейін сонда қалды.
Parkin began writing during his war service. He started a novel, which was lost when Perth was sunk by Japanese action in the Sunda Strait in the early hours of 1 March 1942. After about 11 hours in the water, Parkin and nine other survivors washed up on a small island. They found a steel lifeboat and rigged a sail and tried to get back to Australia. Over 16 days, covering 500 miles, they managed to slip past enemy shipping and endured tropical storms before reaching occupied Tjilatjap where they were greeted by Dutch Officers, who handed them over to Japanese troops. In June 1942, Parkin was imprisoned in Bandoeng camp. There he met Dutch soldier and author Laurens van der Post and they became friends. Among other prisoners with an interest in art was Dutch artist Keis von Willigen, and together they would source paper from wherever they could. Van der Post managed to get Parkin a set of watercolour paints from a Chinese contact and with these he would create portraits of fellow prisoners. In November 1942, Parkin was among the "Dunlop 1,000", a group of prisoners under the authority of Australian army surgeon Lieutenant Colonel "Weary" Dunlop who were sent to work on the infamous Burma Thailand Railway. Despite the hardship, Parkin continued to draw, focusing on the beauty that could be found: plants, butterflies, nature generally. Others, like English born artist Jack Chalker, recorded the horrors of the camps. In March 1944, Parkin was among a group of prisoners selected to be shipped to Japan. He couldn't keep his collection of drawings and diary notes concealed on that trip, so Dunlop offered to look after them for him. Dunlop had a false bottom in his operating table, where he could hide things like Chalker's medical drawings and Parkin's collection of artworks & papers. Parkin ended up working in an underground coal mine near the Japanese village of Ohama and remained there until the Japanese surrender in August 1945.
Соғыстан кейінгі тәжірибе
Мельбурнға қайтып келгенде әйелі мен балаларымен қайта қосылды. Шаршаған Данлоп өзінің суреттерін сақтап қалған еді, ал Паркин олардан Данлопқа арналған кішкентай жинақ жасады. Кейбір эскиздер Данлоптың лагерьлер туралы жарияланған күнделіктерінде жарияланды. Паркин да соғыстағы тұтқын ретіндегі тәжірибесі туралы жазды. Ол өзінің естеліктерін роман түрінде жазды; Джон (немесе Джек) кейіпкері – Паркиннің өзі, есімі басқа. Сэр Лоренс ван дер Пост оларды Лондондағы «Хогарт» баспасына ұсынды, олар «Түтіннен шығу» (1960), «Түтінге ену» (1963) және «Қылыш пен гүл» (1968) аттарымен жарияланды. Кітаптардың жазу стилінің қарапайымдылығы мен тікелейлігі үшін мақтау алды. 1975 жылы зейнетке шыққанға дейін Мельбурн жағалауында жұмыс істеді.
Back in Melbourne and reunited with his wife and children, he went to work as a tally clerk on the wharves. Weary Dunlop had kept his drawings, and Parkin made them into a little volume dedicated to Dunlop. Some of the sketches were printed in Dunlop's published diaries about the camps. Parkin too wrote about his experiences as a prisoner of war. His memoirs he wrote in novel form; the character of John (or Jack) is Parkin in all but name. Sir Laurens van der Post recommended them to the Hogarth Press in London, and these were published as Out of the Smoke (1960) Into the Smother (1963), and The Sword and the Blossom (1968). The books were praised for the simple and direct quality of the writing. He continued to work on the Melbourne waterfront till retirement in 1975.
Х. М. Барк Эндевор
1967 жылы Паркин Джеймс Куктың HM Bark Endeavour кемесімен Австралияға жасаған саяқатын зерттеуді бастады. Оған алғашқы шабыт кеме туралы дұрыс емес суретті Рождестволық карточкаға негізделген бейне іздеген кезде келді. Жылдар бойы ол Кук, оның экипажы және кеме туралы қалыптасқан бірнеше қате түсініктерді анықтап, жойды, соның ішінде Сидни Паркинсонның кеме суреттерінің беделін қайта жаңғыртты. Паркинсон саяхат кезінде суретші болған және оның эскиздері – кеменің замандас суреттерінің жалғыз қалған нұсқасы еді. Бірақ тарихшылар арасында кең таралған пікір Паркинсон суреттері дұрыс емес көрінгендіктен және Әскери-теңіз министрлігінің жоспарларынан өзгеше болғандықтан, суретшілік еркіндік танытқан деген болжам жасалған. Паркиннің кеме және теңізшілік туралы терең білімі, бұрын сызықтар деп ойлаған нәрселердің кемедегі нақты жабдықтар екенін көрсетті. Эскиздер мен жоспарлардың арасындағы айырмашылықтар көбінесе кеме құрылысы кезіндегі өзгерістерден туындаған (сол кезде кеме жасаушылардың жоспарды орындау кезінде белгілі бір еркіндікке ие болуы жиі кездесетін жағдай еді). Паркиннің зерттеулерінің бір бөлігі Лондонда жүргізілді. Паркиннің көршісі, тарих профессоры Макс Кроуфорд оны зерттеуді жалғастырып, нәтижелерін жариялауға ынталандырды. Зерттеу 13 жылға созылды, ал баспагерді табу тағы 17 жылды алды. Ақырында Джон Кларк (сатирик ретінде танымал) оны баспагер Марк Келлиге көрсетті, ол өз кезегінде оны Мельбурн университетінің баспасындағы "The Miegunyah Press" арнайы академиялық баспасына ұсынды. Нәтижесінде 1997 жылы екі томдық "H. M. Bark Endeavour" басылымы жарық көрді. Ол 1999 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс премьерінің әдеби сыйлығында «Д. Стьюарт» сыйлығын және «NSW Book of the Year» сыйлығын жеңіп алды. Паркин марапаттау рәсімінде өзін сәл орынсыз сезінді, оның сөзінше: «Бұл қызық болды, бірақ, кемежайларда жұмыс істеген осы қарт кісінің зиялы әдеби топпен ортақ нәрсесі не бар еді?» Паркин 2005 жылдың 19 маусымында Мельбурнда қайтыс болды. Оның үш баласы, алты немересі және сегіз шөбересі бар еді. 2005 жылы Паркиннің үш соғыс мемуары Мельбурн университетінің баспасында бір томдық кітап түрінде қайта басылды. Кітапты сыншы Макс Харрис қарап шығып, «ағылшын тіліндегі ең жақсы әскери тұтқын жазбасы» деп сипаттады. Паркиннің өмірбаяны, Патти Райт жазған «Рей Паркиннің Одиссеясы» 2012 жылы жарық көрді.
In 1967, Parkin started researching James Cook's voyage to Australia aboard HM Bark Endeavour. He was first inspired by an inaccurate picture of the ship when searching for a representation on which to base a Christmas card. Over the years he discovered and dispelled several misconceptions built up about Cook, his crew, and the ship, including rehabilitating the reputation of Sydney Parkinson's drawings of the ship. Parkinson was a draftsman on the voyage and his sketches are the only surviving contemporaneous drawings of the ship, but the received wisdom among historians was that Parkinson had taken artistic license, since the drawings seemed inexact and differed from Admiralty plans. Parkin's detailed knowledge of the ship and seafaring showed that what had been thought just squiggles were actual equipment on the ship, and where the sketches and the plans differed it was almost certainly from variations during building (it being fairly common at the time for shipwrights to have some freedom in how plans were executed). Some of Parkins research was done in London. Parkin's neighbour, history professor Max Crawford, encouraged him to continue the research and publish the results. The research took 13 years, and it then took a further 17 years to find a publisher. In the end John Clarke (best known as a satirist) showed it to publisher Mark Kelly, who in turn recommended it to the speciality academic imprint The Miegunyah Press at the Melbourne University Press. The result was H. M. Bark Endeavour published in two volumes in 1997. It won the Douglas Stewart Prize for non fiction and the NSW Book of the Year in the New South Wales Premier's Literary Awards for 1999. Parkin thought himself a little out of place at the awards ceremony, as he put it, "It was funny, though, this doddering old bloke who used to work on the wharves–what did I have in common with the intellectual literary crowd?". Parkin died in Melbourne on 19 June 2005. He was survived by his three children, six grand children and eight great grandchildren. In 2005, Parkin's three wartime memoirs were republished in a single paperback volume by Melbourne University Publishing. The volume was reviewed by critic Max Harris who described it as, “probably the finest POW writing in English.”
A biography of Parkin, Ray Parkin's Odyssey, by Pattie Wright, was published in 2012.