Кіріспе

Тоқыма бұйымның немесе киімнің дизайнындағы қасақана бүктеме. Плие (ескі ағылшын тілінде плейт) – матаны өзіне қайырып, бекіту арқылы жасалатын бүктеме түрі. Ол көбінесе киім және жиһаз матасында кең матаны тар шеңберге сығымдау үшін қолданылады. Бүктемелер қатырылған, яғни үтік немесе басқа жылумен қатайтылған немесе қатырылмаған, жұмсақ, дөңгелек бүктемелер болып бөлінеді. Тігілген бүктемелер жиырылған жерлер (тығыздаулар) деп аталады.

Акордеон

Акордеон немесе пышақ бүктемелері – киімнің қозғалғанда пішінін кеңейтуге мүмкіндік беретін тығыз бүктеме түрі. Акордеон бүктемелері кейбір көйлек жеңдеріне де қолданылады, мысалы, шынтақ ұшын бүктеу арқылы, бүктеменің толықтығы білезікке жиналған күйде болады. Осы түріндегі бүктемелер Лои Фуллердің "күлте биін" шабыттандырды. Акордеон бүктемелері қол жеңбішектерінде де қолданылуы мүмкін.

Қойынды

Қораптық жиырылымдар – екі пышақ жиырылымын артқа қарай тігіп жасалған нұсқасы, және олардың бел сызығынан сырғуына бейімділігі бар. Олардың арақатынасы пышақ жиырылымдарымен бірдей – 3:1, сондай-ақ "үстіне орналасқан" немесе "қос қораптық жиырылымдарды" құру үшін бір-біріне қатарластырылуы мүмкін. Мұндай үстіне орналасқан қораптық жиырылымдар көбірек көлемділік береді және 5:1 арақатынасына ие. Сонымен қатар, олар көлемді тігіс түзеді. Кері қораптық жиырылымдарда "қорап" сыртқы жағынан емес, ішкі жағынан орналасқан.

Қаптама

Картриджтік жиырылғылар үлкен мөлшердегі матаны кішкентай белдікке немесе қолтыққа жиыру үшін қолданылады, тігіске көлем қоспай. Осы жиырылғылар түрі юбканың немесе жеңнің матасын тігістен еркін кеңейтуге мүмкіндік береді. XV және XVI ғасырларда бұл жиырылғылар түрі ерлер мен әйелдер киімдерінде танымал болған. Мата екі немесе одан көп тігіс ұзындығымен тегіс жиырылады, ал әрбір жиырылғының үстіңгі жағы белдікке немесе қолтыққа тігіледі. Картриджтік жиырылғылар 1840 жылдардағы сәнде қайта жанданды, кең пішінді юбкаларды тар белдікке бекіту үшін қолданылды.

Құмға айналдырылған

Флютті немесе флютингтер – өте кішкентай, дөңгелек немесе басылған қатпарлар, әшекейлеу үшін қолданылады. Олардың сырнайға ұқсастығынан осылай аталады.

Фортуни

Фортуни плиселері – бұл дизайнер Мариано Фортунидің 20 ғасырдың басында жібек маталарға жасаған, әлі күнге дейін құпиясы ашылмаған арнайы плиселеу әдісімен орнатылған, қатаң плиселер.

Бал аралы

Бал арасы тігістері - әрленуге негіз ретінде қолданылатын тар, оралған тігістер.

Тік

Kick pleats – көбінесе юбкалар немесе пальто сияқты киімдердің төменгі шетінен жоғары қарай бағытталған қысқа жиырылған бөліктер, әдетте артында орналасқан. Олар киімге тұрғанда тік түсуге мүмкіндік береді, сонымен бірге еркін қозғалуға да жағдай жасайды.

Қалқалы

Кингюсси плиселері, Шотландиядағы қаланың атымен аталған, кейбір шотландтық килттерде өте сирек кездесетін плисе түрі болып табылады. Олар килттің арт жағындағы бір орталық қорап плисесінен және екі жағына қарай таралатын пышақ плиселерінен тұрады.

Бычак

Бычак жиырылған тігістер негізгі жинау мақсаты үшін қолданылады және жиналған тігістен сыртқа қашып кетпей, тегіс сызық құрайды. Тігістердің арақатынасы 3:1 – үш дюйм матадан бір дюйм дайын жиырылған тігіс шығады. Бычак жиырылған тігістерін тігісте бір-біріне жабысуынан тануға болады. Бұл тігістер мата панеліне бір немесе бірнеше кіріспелер енгізу арқылы жасалады.

Плизе

Плиссе – тігістермен жиырылып, ылғалдандырылып, салмақ немесе кернеу арқылы кептіріліп жасалған тар плисселенген жиырылған маталар. Осы техникамен плисселенген зығыр жейделер немесе көйлектер Х ғасырындағы викингтердің Бёркадағы қабірлерінде табылған.

Қаптамаланған

Дөңгелектеу арқылы жасалған жиырылған өрнектер матаның жоғарынан төменге дейін созылатын түтік тәрізді жиырылған өрнектерді құрайды. Жиырылмақ болған матаның бір бөлігі қысылып, қалған матаға жапсырылып, түтікшеге айналғанша дөңгеленеді. Дөңгелектеу арқылы жасалған жиырылған өрнектің бір түрі – қабаттасқан жиырылған өрнек, ол да осылай дөңгеленеді және әр аяқталған жиырылған өрнекке кемінде бес дюйм мата қажет. Екі түрдегі жиырылған өрнектер де көлемді тігіс жасауға себеп болады.

Уотто

Ватто жиырылған жемдері – 18 ғасырдың қап киімдерінің артқы мойын сызығында және осы киімдерді ұстану ниетімен жасалған 19 ғасырдың кейбір шай киімдерінде кездесетін бір немесе екі қорап тәрізді жиырылған жемдер. Бұл термин сол заманда қолданылмаған, бірақ костюм тарихшылары Антуан Ваттоның картиналарында бейнеленген осы стильдерге сілтеме жасау үшін пайдаланады.

Қазіргі қолданысы

Киімде практикалық мақсатта (киюшіге еркін қозғалу мүмкіндігін беру үшін) және таза эстетикалық мақсатта жиырылған бөліктер кездеседі.

Шапандар, блузкалар, жакеттер

Көйлектер мен блузкалар әдетте қозғалыс еркіндігін қамтамасыз ету үшін арқасында және жеңнің манжетке таяу тұсында жиырылады. Стандартты ерлер көйлегінің арқасының ортасында иықтың астында бір қорап тәрізді жиырылу немесе екі жағынан бір-бірден қарапайым жиырылу болады. Белсенді сыртқы киімге арналған жакеттерде көбінесе қозғалыс еркіндігі үшін жиырылулар (әдетте кері қорап тәрізді жиырылулар) болады. Норфолк жакеттерінің кеудесі мен арқасында екі жақты, кері бұрылған жиырылулар болады.

Киіз үйлер мен кильттер

Юбкалар, көйлектер және кильттерге белден немесе жамбастан, немесе етегінен көлем беру үшін әртүрлі жиырылған бөліктер қосылуы мүмкін, бұл қозғалыс еркіндігін қамтамасыз етеді немесе дизайн эффектісіне қол жеткізуге мүмкіндік береді. Тік юбканың етегіне жақын бір немесе бірнеше жеңілдеткіш жиырылған бөлік тігілуі мүмкін, бұл киген адамға тар стильді сақтай отырып, ыңғайлы жүруге мүмкіндік береді. Қазіргі заманғы кильттер қорапша жиырылған немесе пышақ жиырылған түрінде жасалуы мүмкін, және жолаққа немесе өрнекке қарай жиырылуы мүмкін (толық мақала қараңыз: Кильттер: Жиырылу және тігілу).

Жабдықтар

Киімнің алдыңғы жағындағы белдіктің астындағы жиырылған бөліктер формальды және күнделікті шалбарлардың көптеген стиліне тән, оның ішінде костюмді шалбарлар мен хакилерге. Олар бір, екі, үш немесе мүлдем болмауы мүмкін, және кез келген бағытта орналасуы мүмкін. Егер жиырылған бөліктер қалталарға қарай ашылса, олар кері жиырылған бөліктер деп аталады (хаки және қышқыл шалбарларға тән), ал егер олар молтыққа қарай ашылса, олар алдыңғы жиырылған бөліктер деп аталады. Джинс және жүк шалбарлары сияқты тұрмыстық немесе өте еркін стильдер алдыңғы жағы тегіс (белінде жиырылған бөліктеріз жоқ), бірақ көлемді қалталары болуы мүмкін. Жиырылған шалбарлар Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін танымал болды; соғыс кезінде матаның шектелуі осы стильге мүмкіндік бермеді, ал мата тапшылығына байланысты тегіс алдыңғы жақ стандартқа айналды. 1980 және 1990 жылдары, әсіресе қос кері жиырылған түріндегі жиырылған шалбарлар кең таралған, бірақ 2000 жылдардың соңында олар сұраныстан шықты.

Мешіттер

Бәлл қалтасы – ішіне заттар салғанда кеңейетін етіп тігілген, қосымша матамен жапсырылған қалта. Мұндай қалталар көбінесе жүк шалбары, сафари күртешелері және басқа да тұрмыстық киімдерде кездеседі.

Қалпақ жалюзи

Жыпырлаған жалюзи – көтерілгенде аккордеон сияқты жиырылатын тығыз матадан жасалған перделер. Бұл модель Германияда 20-шы ғасырдың ортасында әзірленген. Бүгінде жыпырлаған жалюзи функционалдығы, дизайнының алуан түрлілігі және күн сәулесінен тиімді қорғауының арқасында бүкіл әлемде танымал.