Кіріспе

Орхидеялар туысы Автоматты таксобокс. аты = Бөтелкелік орхидеялар. сурет = Coryanthes verrucolineata Orchi 02.jpg. сурет түсірілімі = Coryanthes verrucolineata. ата-аналарды көрсету = 3. таксон = Coryanthes. билік = Hook. | түрлер = *Coryanthes albertinae
Coryanthes alborosea
Coryanthes balfouriana
Coryanthes barkeri
Coryanthes bergoldii
Coryanthes bicolorata
Coryanthes biflora
Coryanthes bruchmuelleri
Coryanthes boyi
Coryanthes colinata
Coryanthes elegantium
Coryanthes eximia
Coryanthes gerlachiana
Coryanthes gernotii
Coryanthes hunteriana
Coryanthes leucocorys
Coryanthes macrantha
Coryanthes macrocorys
Coryanthes maculata
Coryanthes mastersiana
Coryanthes misasii
Coryanthes parkeri
Coryanthes picturata
Coryanthes punctata
Coryanthes powellii
Coryanthes sanderi
Coryanthes speciosa
Coryanthes splendens
Coryanthes sumnerana
Coryanthes trifoliata
Coryanthes vasquezii
Coryanthes verrucolineata
Coryanthes wolfii
| синонимдер =

Бөтелкелік орхидеялар – коэволюция мен өзара тиімділіктің тамаша мысалы, себебі орхидеялар орхидея араларымен (Apidae тұқымдасының Euglossini тайпасы) бірге эволюциялап, екеуі де көбею үшін бір-біріне тәуелді. Бірден үш гүлге дейін псевдобульбалардың түбінен шығатын иілген сабақта гүлдейді. Гүл гүл жапырақшасы бөтелке тәрізді болып келгенге сұйықтық секрециялайды (Coryanthes alborosea суретін қараңыз). Орхидеяның еркек аралары (ұрғашы емес) гүлге хош иісті майлардың күшті иісімен тартылады, оларды ісінген артқы аяқтарындағы арнайы губка тәрізді қуыстарға жинап алады, себебі олар осы иісті ұрғашыларды тарту үшін сүйіспеншілік билерінде пайдаланады. Аралар иіс заттарын алуға тырысқанда кейде сұйықтыққа толы бөтелкеге түсіп кетеді. Қашып кетуге тырысқанда, олар үстіне шығуға болатын кішкентай түймелерді табады, ал жапырақшаның қалған бөлігі тегіс, төмен қарай бағытталған түктермен қапталған, оларға тырнақтарымен ұстану мүмкін емес. Түймелер құйылған жерге (Coryanthes leucocorys суретін қараңыз) жетеді, бірақ ара қашып кетуге тырысқанда құйылған жер тартылады. Сол сәтте орхидеяның тозаңын қамтитын кішкентай пакеттер араның кеудесіне қысылады. Дегенмен, тозаң пакеттеріндегі желім бірден қатып қалмайды, сондықтан орхидея желім қатып қалғанша араны тұтқынға алады. Желім қатып қалғаннан кейін ара босатылып, қанаттарын кептіріп, ұшып кетеді. Бұл қиындыққа ұшыраған араның жағдайы соғып отырған 45 минутқа дейін созылуы мүмкін. Орхидея үшін ең бастысы, ара басқа Coryanthes гүліне ұшып баруы, онда гүлдің көбеюі сәтті болса, ара, даналықтан гөрі ынта-ықыласпен, сол түрдің басқа гүлінің бөтелкесіне қайтадан түсіп кетеді. Бұл жолы тозаң пакеттері ара қашып бара жатқанда аналық гүлге жабысып қалады, содан кейін орхидея тұқымдық қапшық өндіреді. Бұл гүлдер Орхидея тұқымдасының ең ірі гүлдеріне жатады. Куппер мен Линсенмайердің мәліметтері бойынша, кейбір түрлердің ені 30 сантиметрге дейін, ал биіктігі 16 сантиметрге жетеді. C. bruchmuelleri әдетте ең ірі түр болып саналады, себебі тіпті жабылмаған бүршіктерінің ұзындығы 11,7 сантиметр, ені 3 сантиметр бола алады. Ара артқы аяқтарында хош иісті майларды жинағаннан кейін, аналық арамен жұптасу үшін ұшып кетеді.

Тарих

Кориант туралы алғашқы зерттеулердің кейбіреулерін Крюгер 1865 жылы жариялаған. Чарльз Дарвин өзінің "Орхидеяларды жәндіктермен ұрықтандырудың түрлі тәсілдері" атты кітабында корианттың кейбір түрлері бойынша өз байқаулары мен тәжірибелерін сипаттаған. Дегенмен, Дарвин аналық аралар ұрықтандыруды жүзеге асырады деп ойлаған, ал еркек эвглоссин араларының рөлі 1961 жылы шамамен 100 жыл өткен соң анықталды.