Кіріспе

2006 жылғы тропикалық циклон Ларри Оңтүстік жарты шардағы 2005–06 жылдардағы тропикалық циклон маусымында Австралияға соққан күшті тропикалық циклон болды. Ларри 2006 жылдың 16 наурызында Шығыс Корал теңізінде төмен қысымды жүйе ретінде пайда болды және Австралияның Брисбен қаласындағы Австралия метеорология бюросы оны бақылады. Төмен қысым аймағы екі күннен кейін тропикалық циклонға айналып, Австралия тропикалық циклон шкаласы бойынша 4-санатты дауылға дейін жылдам күшейді. Ларри 2006 жылдың 20 наурызында Иннисфейл қаласына жақын орналасқан Қиыр Солтүстік Квинслендке Австралия шкаласы бойынша 5-санатты тропикалық циклон ретінде соқты, желдің күші жоғары болды, содан кейін бірнеше күннен кейін құрлық үстінде әлсіреді. Квинсленд штаты бойынша Ларри циклоны салдарынан шамамен 1,5 миллиард австралиялық доллар (1,1 миллиард АҚШ доллары) 2006 жылғы АҚШ долларымен немесе 2 миллиард австралиялық доллар (1,55 миллиард АҚШ доллары) 2022 жылғы АҚШ долларымен бағаланған зиян келтірді. Осы оқиға Ларриді Австралияға соққан ең қымбат тропикалық циклонға айналдырды, 1974 жылғы Трейси циклонынан басып өтті (инфляцияны ескермегенде). 2011 жылы Яси циклоны Ларридің салдарынан туған зиянды арттырып, одан асып түсті.

Метеорологиялық тарих

Ларри 2006 жылдың 16 наурызынан бастап Австралияның метеорология бюросы бақылаған шығыс Коралл теңізінде төмен қысым жүйесі ретінде пайда болды. 2006 жылдың 18 наурызында ол Австралияның Квинсленд штатының жағалауында тропикалық циклонға айналды. Ларри, Австралияның циклондық ескерту жүйесі басталған кезде 2-санатты циклон болды және біртіндеп осы шкала бойынша жоғары 5-санатты циклонға дейін күшейді. Ларридің ортасы 2006 жылдың 20 наурызында таңғы 6:20 мен 7:20 аралығында Гордонвейл мен Талли арасында жағалауға шықты. Алдын ала мәліметтерге сәйкес, желдің күрделі соққылары сағатына 4 км-ге дейін жеткен болуы мүмкін. Бірақ, құрлықтағы бақылауларға негізделген қайта талдаулар Ларри циклонының құрлыққа шыққанда 4-санатты циклон болғанын көрсетті, себебі соққы аймағында желдің күрделі соққылары сағатына жеткен деп бағаланды. Австралияның интенсивтілік шкаласы максималды желдің күрделі соққыларына негізделген, ол 10 минуттық тұрақты желден шамамен 40 пайыз жоғары болып бағаланады. Осы шкала бойынша Ларри құрлыққа шыққанда 5-санатты циклон ретінде ең жоғары деңгейге жетті. Саффир-Симпсон дауыл шкаласында, Бірлескен Тайфун ескерту орталығының циклонға тағайындалған 1 минуттық максималды жел жылдамдығы оны 4-санатты дауыл ретінде анықтайды. Жасыраушы құрылымдарды бұзуға қажетті болжамды жел жылдамдықтарына сүйене отырып, Иннисфейл айманындағы ғимараттардың зақымдануын зерттеу, зерттеу айманындағы желдің ең жоғары жылдамдығының (жазық ашық жерде, биіктігі ) диапазоны екенін көрсетті. Бұл бағалау метеорология бюросының Ларри циклонының құрлыққа шығу кезіндегі қайта талдауымен сәйкес келеді. Олардың деректерді қарауы Ларридің жағалаудан өткенде 5-санатты жүйе болғанын көрсетеді. 2007 жылдың наурыз айында метеорология бюросы циклонның 5-санатты циклон ретінде құрлыққа шыққанын растады, бұл 1 минуттық тұрақты желге сәйкес келеді және Саффир-Симпсон шкаласы бойынша 5-санатты дауылға сәйкес келетін максималды желдің күрделі соққыларына сәйкес келеді. 2006 жылдың 21 наурызында, Австралияның шығыс стандартты уақыты бойынша сағат 1-де Ларри құрлыққа ішкі аймаққа жылжығанда тропикалық төмен қысым жүйесіне дейін төмендетілді. Бұрынғы тропикалық Ларри циклоны Квинслендтің батысына, Маунт-Исаның солтүстігіне қарай жылжығанда одан әрі бақыланды. Ларридің циклон ретіндегі қысқа ғұмыры оның жылдамдығымен байланысты; жүйе Коралл теңізінде өте жылдам қозғалып, құрлыққа жеткеннен кейін шамамен 24 сағаттан кейін тарап кетті. Ларри циклоны 1931 жылдан бері Квинсленд жағалауына соққан ең нашар циклон болып саналды, 2011 жылы Яси циклоны одан асып түсті. Соның салдарынан, 2006 жылдың 12 желтоқсанында "Ларри" атауы қолданудан шығарылды.

Салдары

Лари циклоны аймақтың табиғи жаңбырлы ормандарына кең ауқымды және ұзаққа созылған зиян келтірді. Әдетте бұрынғы циклонның күшті желдеріне төзімді болған Ларри циклонының күші бірнеше жүз мың акр жерден жапырақтарды жойды. Көптеген ірі ND жоғарғы жапырақ қабатты ағаштар желден құлап немесе сынып қалды. Жапырақтары жойылған және зақымдалған көптеген ағаштар тропикалық зиянкестерге қарсы тұра алмады, нәтижесінде келесі айларда өлімнің екінші толқыны орын алды. Амазонкаға ұқсас палеоорман ретінде танымал болған аймақтың ормандық ландшафтының жалпы биіктігі төмендеді. 27 наурызда Австралияның генерал-губернаторы Майкл Джеффри апаттан кейінгі қалпына келтіру жұмыстары басталғаннан кейін бірнеше күн өткен соң аймаққа сапар жасады. Ол апаттың ауқымын әуеден көрді және жердегі адамдармен кездесті.

Австралия қорғаныс күштері

Циклонның күшті әсерінен кейін бірнеше сағат өткен соң, Австралия қорғаныс күштері Таунсвиллде орналасқан 3-бригадасының және Кейнсте орналасқан Солтүстік Квинсленд полкінің 51-батальонының, сондай-ақ Австралия корольдік теңіз күштері мен Австралия корольдік әуе күштерінің бөлімшелерін жіберді: алты Black Hawk тікұшағы, үш Iroquois тікұшағы, бір Chinook тікұшағы, бір Seahawk тікұшағы, үш теңіз десанттық кемесі, екі Caribou ұшағы, екі C 130 Hercules және бірнеше LARC V амфибиялық 4WD көліктері. Жауынгерлік қолдау батальоны Иннисфейл көрме алаңында шұғыл көмек көрсету жұмыстарын үйлестірді, медициналық көмек, экологиялық кеңес, жаңа тағамдар мен тазартылған су (жергілікті өнімдерді тексерумен бірге), брезент, жуыну және душ құрылғылары, сондай-ақ 500 төсек-орынмен қамтамасыз етті. Иннисфейлдің оңтүстігіндегі Морилиан портына жақын орналасқан Каули Бич оқу полигоны циклоннан қатты зардап шекті, сондықтан оны қалпына келтіру жұмыстарын жүргізетін топтар база ретінде пайдалану мүмкіндігі шектеулі болды.

QLD ауылдық өртке қарсы қызметі (Thuringowa Group)

Тюрингова тобының ауылдық өрт сөндіру бригадасының еріктілері циклон соққаннан кейін дереу әрекет етті. Ауылдық өрт сөндірушілердің жедел тобы Шығыс Палмерстонда бірнеше апта бойы жұмыс істеген командалық пункт құрды. Жаңадан алынған Төтенше жағдайларды қолдау бөлімі апаттан зардап шеккендерге көмек көрсету үшін тез дайындалды. Алайда, STC "Яси" Солтүстік Квинсленд жағалауын шабу алдында бұл бөлімше сатылуға тиіс болды, бірақ Ауылдық өрт сөндіру қызметі және Квинсленд өрт сөндіру және құтқару қызметі оқиғаларды басқару дағдыларын жетілдірді. Таунсвиллдегі ЖСҚМ (Жергілікті төтенше жағдайларды басқару тобы) бірлесіп, циклон кезінде және одан кейін төтенше жағдайға жауап берудің тиімді және лайықты екенін қамтамасыз етті.

Басшылықты генерал Питер Косгроув қолдайды

Бұрынғы Қорғаныс күштерінің бастығы, генерал Питер Косгроув, қалпына келтіру жұмыстарын жетекшілікке алды және 2006 жылдың 24 наурызына қарай Иннисфейл қаласынан іс-шараларды бақылап отырды. Ол штат және федералдық үкіметтерден экономикалық сараптама сұрады, сондай-ақ банктерге бизнестің 3 айға қарыз төлеуін тоқтатуды белгіледі.

Саудагерлер мен тұтқындар

2006 жылдың 26 наурызына қарай Австралияның шамамен 150 шебері Иннисфейлге келді және мектептерді және басқа да мемлекеттік ғимараттарды қайта ашуға, сондай-ақ жеке тұрғын үйлерді тұруға жарамды етуге кірісті. Квинсленд үкіметі де қанша сенімді тұтқынды жұмыс бригадаларына жіберуге болатынын қарастырды.

Тұрғын үй

БАҚ хабарлағандай, үй жалдау агенттері үйсіз қалған адамдарға тұрақ табуға жұмыс істеп жатыр, өйткені зардап шеккен аймақтардағы үйлерге келген ауыр зақымдардан баспана нарығы одан бетер тартысты. Көптеген жалдаушылар мен ауыр зақымдалған үйлердің иелері аймақта тұрақ табуға мүмкіндік таппады, ал көптеген адамның бірнеше айға Кернс қаласына көшуі күтілуде. Көптеген адамдар қалалық әкімдіктерде уақытша жайғасты, ал қорғаныс күштері қосымша уақытша тұрақтар құрылысын жүргізді.

Бананның жетіспеушілігі

Циклон Австралияның банан егісінің 80–90%-ын жойды. Австралия бананға қатысты зиянкестер мен аурулардан салыстырмалы түрде таза, сондықтан банан импорттауға рұқсат берілмейді. 2006 жылдың соңына дейін Австралияда банан тапшылығы болды, нәтижесінде бүкіл елде баға 400–500%-ға өсті. Бананның орташа бағасы бір килограмына 15 доллар болды.