Кіріспе

Сербиялық журналист Александар Тиянич (13 желтоқсан 1949 – 28 қазан 2013) – серб журналисі және 2004 жылдан 2013 жылға дейін Сербияның мемлекеттік радио-телевизиясының бас директоры. Ол мансап жолында Югославия СФР және Сербияда шығарылған жетекші газеттер мен журналдардағы белгілі колоннашы, бірнеше танымал телеарналардың бас редакторы, көрнекті серб саясаткерлеріне саяси кеңесші, сондай-ақ 1996 жылы Слободан Милошевич үкімет кезінде Мирко Марьянович басқарған үкіметте төрт ай бойы ақпарат министрі болды. Сербия қоғамында қарама-қарсы пікір тудырған тұлға Тиянич жылдар бойы көптеген жақтастар мен қарсыластарды жинады.

Ерте өмір

Тиянич Югославия ФР-ындағы Джаковица қаласында дүниеге келген. Туған қаласындағы орта мектепті бітірген соң Белград университетінің Саяси ғылымдар факультетінде журналистиканы оқуға түсті. Бірақ оқуын аяқтаған жоқ.

Журналистік мансап

1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында "Авто Свет" сияқты "Политика" басылымдарында жұмыс істегеннен кейін, ол NIN журналында ізделіс жолындағы жұмысқа орналасты, онда ол алдымен көлік туралы қосымшаға жазды, сосын редакциялық алқаға өсті. NIN-дегі жұмысы оған басқа да жоғары редакторлық лауазымдарға жол ашты. 1980 жылдардың ортасында ол "Интервью" журналының бас редакторы болды. Параллельді түрде, ол Хорватия, Словения және Босния мен Герцеговинадағы мерзімді басылымдарға материалдар жазды. 1987 жылдың қыркүйегінде Сербия Коммунистер Лигасының Орталық Комитетінің 8-ші сессиясынан кейін, бұл Сербияда Слободан Милошевичтің билікке келуінің ресми күні болды, Тиянич белградтық басылымдардағы барлық жазу мүмкіндіктерін жоғалтты және негізінен хорват газеттерінде жазуға көшті. Ол Сплитте шығатын "Nedjeljna Dalmacija" апталық газетіндегі саяси бағаны жазушы ретінде кеңінен танылды, ол оған "хорват журналистикасының алып есімі" деген лақап атты әкелді. "En Passant" деген тақырыптағы бағанында ол Югославия үкіметіне және жалпы коммунизмге қатысты сынды пікірлерін жиі білдірді – мұндайды хорват көктемінің күйреуінен кейін үнсіз қалған хорваттық әріптестері сирек батылдық танытты. Газеттің редакциялық саясатының өзгеруіне байланысты, оның бағаны жаңа хорват вице-президенті Антун Врдолякты тым сынға алғандықтан 1990 жылы тоқтатылды, бірақ Тияничке 1991 жылдың наурыз айының соңында соңғы мақала жазуға рұқсат берілді. "Nedjeljna Dalmacija" газетіндегі жұмысымен қатар, Тиянич хорват жаңалықтарына арналған "Danas" және "Start" журналдарына да материалдар жазды. Осыдан кейін, 1991 жылдың бірінші жартысында, ол Миряна Бобич Мойсилович пен Драган Бабичпен бірге "Umijeće življenja" ток-шоуының жүргізушілерінің бірі болды. Сараеводағы "Teatar Obala" театрында тікелей эфирде көрермендердің алдында түсірілген, еркін форматтағы бағдарлама жылдам түрде бүкіл елде танымал болды. Тиянич, басқалармен қатар, белгілі коммунистік диссидент Милован Джиласпен және сол кездегі Франьо Туджманның Хорват Демократиялық Одағының (HDZ) жоғары лауазымды шенеунігі, ал кейін Югославияның соңғы президенті болған Степан Месичпен есте қаларлық сұхбаттар жүргізді. Шоу 1991 жылдың мамыр айында күрт аяқталды, себебі СДС саяси партиясының қолдауымен келген мұсылман экстремистерінің тобы Тиянич пен Бобич Мойсиловичті серб оңшыл саясаткері Воислав Шешельдің сұхбатын түсіруге дайындалып жатқан күні линчтеуге тырысты. Белградқа оралғаннан кейін, 1991 жылдың маусымында Тиянич "Sportski žurnal" спорттық газетінде редактор болып жұмыс істеді. 1993 жылы Тиянич жақында іске қосылған "TV Politika" телеарнасының бағдарламалық директоры болды.

Дау

Милорад Улемек 2004 жылғы 1 мамырда Сербия премьер-министрі Зоран Джинджичтің қатылымен жасалған кісі өлтіруі үшін тұтқындалды. Улемек мемлекеттік түрмеге ауыстырылмас бұрын, ол Зоран Джинджичтің бірнеше саяси қарсыластарымен, соның ішінде Александр Тияничпен ресми емес кездесу өткізді. 2005 жылдың наурызында Белградта үкіметтік емес ұйым «Адам құқықтары жөніндегі заңгерлер комитеті» (YUCOM) Тияничті жеке тұлға және маман ретінде қарапайым қылмыскер ретінде жамандауға арналған «Slučaj službenika Tijanića» атты 200 беттен астам памфлет түріндегі кітап жариялады. Кітаптың мұқабасында Предраг Кораксич Коракстың саяси карикатурасы бейнеленген, онда Тиянич түрлі саяси партиялардың логотиптерін және түрлі елдердің туларын киген хамелеон ретінде көрсетілген. Кітап авторы нақты айтылмаған, бірақ Сербияның бұрынғы үкімет ресми өкілі Владимир Беба Поповичке «бұл басылымды жеке адамның мансабын фактілер негізінде көрсету үшін материал ұсынғаны үшін» алғыс айтылған. Тиянич «Slučaj službenika Tijanića» кітабының баспагерлерін 8,5 миллион динарға (~100 000 евро) сотқа берді. Ұзаққа созылған, оқиғаларға толы сот процесі мен бірнеше шағымнан кейін, 2009 жылдың қыркүйегінде Сербия Жоғарғы соты Тияничтің пайдасына шешім шығарып, YUCOM-ға оған 200 000 динар (~2 200 евро) төлеуді, сондай-ақ кітапты таратуды тоқтатуды және үкім туралы «Политика» газетінің беттерінде жариялауды бұйырды.

Жеке өмір

Ол үйленген және Стефан деген ұлы мен Зара деген қызы болған.

Өлім

Тиянич 2013 жылғы 28 қазанда жүрек талмасынан қайтыс болды.