Кіріспе
The Oslobođenje (; "Азаттық") - Сараевода шығарылатын босниялық ұлттық күнделікті газет. Босния және Герцеговинада әлі күнге дейін таратылып тұрған ең көне күнделікті газет. 1943 жылдың 30 тамызында, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, партизандар босатқан аймақта, Германия басып алған елде құрылған бұл газет, жылдар бойы жоғары журналистік деңгейімен танылды және көптеген ішкі наградалар мен халықаралық сыйлықтарға ие болды.
The Oslobođenje (; 'Liberation') is the Bosnian national daily newspaper, published in Sarajevo. It is the oldest daily newspaper still in circulation in the Bosnia and Herzegovina. Founded on 30 August 1943, in the midst of World War II, on a patch of territory liberated by Partisans, in what was otherwise a German occupied country, the paper gained recognition over the years for its high journalistic standards and is recipient of numerous domestic honors and international awards in a branch.
Тарих
Oslobođenje 1943 жылғы 30 тамызда Углевик маңындағы Донья-Трновада нацистікке қарсы газет ретінде құрылды. Бірінші саны 1943 жылғы 30 тамызда Углевик маңындағы Донья-Трновада Босния мен Герцеговина Ұлттық азаттық фронтының бюллетені ретінде басылды. Бірінші редакторы Родолюб Чолокович болды. Родолюб Чолоковичтен басқа, бірінші санының негізгі мақалаларын Авдо Хумо мен Хасан Бркич жазды, олар да редакторлар еді. Екеуіне кәсіби журналистер Вилко Винтерхальтер мен Милан Гаврич, сондай-ақ жазушылар Скендер Куленович пен Бранко Ћопич көмектесті. Меша Селимович Oslobođenje негізін қалаушылардың бірі болды. Oslobođenje газетінің бірінші санында Селимович Мәскеу және Еркін Югославия радиостанцияларынан естіген ақпарат бойынша Кеңес Одағындағы православие шіркеуі туралы мақала жазды. Бірінші курьер Раиф Диздаревич болды. Ол Oslobođenje газетінің алғашқы нөмірлерін Яйце қаласына жеткізді, онда АВНОЖ дайындалып жатқан еді. Екінші (қыркүйек) саны да Донья-Трновада басылып шықты, жау шабуылынан қауіп болғандықтан басылым мен баспа орнының белгілері болмады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде газет сондай-ақ Тузлада (үшінші, қазан саны), Рибникке жақын Бусие ауылында (төртінші, бесінші, алтыншы және жетінші саны), Саницаға жақын Меджеде Брдода (сегізіншіден 12-ші нөмірге дейін) және Яйцеде (13-ден 29-ға дейін) басылды. 1945 жылғы 12 сәуірде Oslobođenje газетінің 30-шы саны жарық көрді, бұл екінші дүниежүзілік соғыста басылған соңғы саны, ол Сараевода басылып шықты және сол кезден бері осы газеттің бас кеңсесі болып табылады. 1970 жылдардың ортасында, Босния мен Герцеговина ССР Югославияның бір бөлігі болған кезде, газет Батыс Германияның Франкфурт қаласында филиал ашты, ол көптеген югослав жұмысшыларына ("gastarbeiter") және елде тұратын басқа да азаматтарға арналған басылымды шығарды. 1973 жылғы 30 тамызда Иосип Броз Тито газеттің 30 жылдығына орай құттықтау жолдады. Содан кейін 30 тамыз Oslobođenje күні деп белгіленді. Газеттің ең табысты кезеңі 1984 жыл болды. Oslobođenje 1984 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарына, оның дайындығы мен жүзеге асырылуына қатысты. 1984 жылы 2500 қызметкері бар компанияның барлық мүмкіндіктері осы тарихи, тек спорттық емес, оқиғаға жұмылдырылды. 14 Қысқы Олимпиада ойындары кезінде Oslobođenje ең үлкен тиражына ие болды, ал жүйе үлкен коммерциялық табысқа жетті. 1984 жылы 21 басылыммен Oslobođenje 126 миллион дана газет, журнал, басылымдар мен кітаптар басып шығарды. Бұл 1980 жылы Сараевоның Неджаричи ауданында жаңа айналым машинасы орнатылғаннан бері Oslobođenje баспаханасының ең жоғары өндірісі болды. Босния соғысы мен Сараево қоршауы кезінде Oslobođenje қызметкерлері 10 қабатты кеңсе ғимараты қиратылғаннан кейін бомбадан қорғалған жердегі уақытша редакциядан жұмыс істеді. Соғыста 5 қызметкер қаза тауып, 25 адам жарақат алды. Зворниктегі Oslobođenje тілшісі Кяшиф Смайлович босниялық соғыстың алғашқы журналист құрбаны болды. 1992 жылғы 29 мамырда Oslobođenje ғимараты өртенді. Бірінші, бірақ соңғы емес. Серб Республикасы әскері бірнеше ай бойы газеттің жұмысын тоқтатуға тырысты. Ешкім келесі күні таңертең жаңа саны шығады деп күтпеді. Алайда таңғы сағат 6-да алғашқы бетке өрттің суреті мен "Oslobođenje иде dalje" (Oslobođenje одан әрі барады) деген хабарламамен бірге жаңалық жарияланды. Үш айдан кейін Oslobođenje ғимараты екінші рет өртенді. Бұл шабуылдан кейін көкжиектің шығыс және батыс бөліктері өрттен тірек бағаналарын әлсіреткендіктен құлады. 1993 жылғы 9 сәуірде әлемнің көптеген елдерінен келген адамдардың арасында Oslobođenjeге АҚШ сенаторы Джо Байден келді. Сол кезде оның қонағы газеттің бас редакторы Кемаль Курспахич болды. 1993 жылы оған Сахаров атындағы ой еркіндігі сыйлығы берілді. Oslobođenje басылымының редакторлары Кемаль Курспахич пен Гордана Кнежевич "журналистика принциптеріне деген батылдығы, табандылығы және адалдығы" үшін 1993 жылы Нью-Йорктегі World Press Review басылымымен "Жылдың халықаралық редакторлары" атағын алды. Екеуі сондай-ақ 1992 жылы Вашингтондағы Халықаралық әйелдер медиа қорынан журналистикадағы батылдық сыйлығын алды. Курспахич сонымен қатар 1994 жылы Гарвард университетінде журналистика бойынша Ниман стипендиясын алды. Соғыс аяқталғаннан кейін, 1995 жылы бас редактор Мехмед Халилович 1992-1995 жылдардағы Сараево қоршауында күнделікті газетті үздіксіз жариялағаны үшін Миссури университетінің [Mizzou] Журналистика мектебінен Миссури штатының Колумбия қаласындағы құрметті медалін алды. Редактор Златко Диздаревич бірнеше халықаралық сыйлықтарды жеңіп алды, оның ішінде: Париждегі ‘Reporters sans frontieres Fondation de France’, Венадағы ‘Bruno Kreisky’ адам құқығы сыйлығы және Римдегі ‘Paolo Borssalino’ журналистік батылдық сыйлығы. Соғыс кезінде босниялық мусульмандар, сербтер және хорваттардан тұратын газет қызметкерлері газетті күнделікті басып шыға алды, тек бір рет қана тоқтады. 2006 жылы компания Сараево қор биржасы арқылы Sarajevska pivara компаниясы сатып алынды. Бүгінде Oslobođenje күнделікті газетінен басқа, Oslobođenje, Dani және Sport1 порталдары сияқты цифрлық платформалары да бар. Бұл корпорация құрамында сондай-ақ Dječja štampa (Male novine, Vesela sveska, Vesela sveska sveznalica), сондай-ақ O Kanal, O Kanal Plus және O Kanal Music телеарналары бар.
"Осбодение" журналистік сыйлығы
Кемал Курспахич халықаралық сыйлығы босниялық, хорваттық, черногорлық немесе серб тілдеріндегі материалдарды жариялаған журналистерді марапаттау үшін тағайындалған. Ол екі жылда бір рет табыс етіледі. Хамза Бакшич сыйлығы – Oslobođenje Service Media Group журналистеріне ғана берілетін жалғыз сыйлық. Ол жыл сайын табыс етіледі. Екеуі де алғаш рет 2023 жылы «Ослобоđenje» газетінің 80 жылдығына арналған салтанатты шарада табыс етілді.