Сербиялық TV Palma телеарнасының тарихы

Кіріспе

Сербиялық телеарна – белградта орналасқан, Миодраг Вуйовичпен құрылған жеке меншік сербиялық телеарна. RTV Palma («пальма») – белградта орналасқан жеке меншік сербиялық телеарна.

Тарих

TV Palma компаниясы 1991 жылы қазан айында Белградта тұратын заңгер Миодраг Мики Вуйович құрған Palma Ltd компаниясына тиесілі болған. 1993 жылдың 18 наурызында TV Palma Белградтың алтыншы телеарнасы ретінде іске қосылды. Бастапқыда ол 39-шы арнада сағат 17:00-ден 02:00-ге дейін хабар таратты және Сербиядағы алғашқы телеарналардың бірі болды. Ол тікелей эфирде хардкор порнография көрсеткен (сағат 01:00-ге он бес минут қалғанда басталады). Кейіннен ересектерге арналған бөлім сағат 02:00-ге ауыстырылды, бірақ халықтың наразылығынан кейін бұл шешім кері қайтарылды. Вуйович 1992 жылдың 9 қаңтарынан бастап 34-ші арнада MV Channel Real Times телеарнасын басқарып келді. Канал негізінен іскерлік жаңалықтар мен спутниктік қайта көрсетілімдерді (MTV, Eurosport, The Children's Channel) таратты және оны Вуйовичтің күйеу жігіті (кум) Ездмимир Васильевич басқаратын алаяқтық банкі Югоскандик демеушілік етті. MV Channel Real Times бастапқыда Сербияның биліктегі Социалистік партиясымен тығыз байланыстағы "Борба" газетінің үй-жайларынан хабар таратты. Сондай-ақ, TV Palma штаб-пәтері бастапқыда Ташмайдан маңындағы SPS үй-жайларында орналасқан. Вуйович кеңсесін өзі де мүше болған партиядан жалға алып отырған. Осы себепті екі телеарна да идеологиялық тұрғыдан социалистермен тығыз байланыста болды деп күтілді, бірақ Вуйович бұл пікірді жоққа шығарды. 1993 жылдың соңында TV Palma 34-ші арнада хабар тарата бастады, ал MV Channel Real Times үшін тек түнгі эфир уақыты қалды, ол ақырында мүлдем тоқтатылды. 1995 жылы TV Palma 12-ші арнаға ауысуға тырысты, бұл BK Telecom-ға қарсы шықты. Екі станция 1995 жылдың тамызының соңында сотқа жүгінді. 1995 жылдың қазан айында үкімет ресми түрде 12-ші арнаны BK Telecom-ке берді. 1997 жылдың 10 ақпанында Мики Вуйович пен RTS бас директоры Драголюб Миланович екі телеарнаның біріктірілген бағдарламаны жасау мен жүзеге асыру бойынша жұмыс істейтінін мәлімдейтін келісімге қол қойды. Осыған ұқсас келісімдерге басқа станциялар да қол қойды, өйткені бұл оларға өз бағдарламаларын RTS-мен сәйкестендіре отырып, жолақ кеңістігі үшін мемлекеттік сауда-саттықты болдырмауға мүмкіндік берді. Земундағы судьяның жөндеуден кейін Сербияның Радикалды партиясы 1998 жылдың 4 желтоқсанында ғимаратты 30 жылға жалға алу туралы келісімшартқа қол қойып, TV Palma телеарнасына жалға берді. Бұл мәселе дау тудырды, өйткені SRS сол кезде Земуннің жергілікті үкіметінің құрамына кірді, сонымен қатар субаренда заңсыз болды. 2000 жылдың мамырында Вуйович станцияның SRS-ге бейтарап екендігі туралы айыптауларға жауап беріп, кез-келген оппозициялық партия "Радикалский таласи" сияқты шоуға ақы төлей алады және жартылай ақы төленеді деп мәлімдеді. 2000 жылдың 5 қазанында Слободан Милошевичті құлату кезінде TV Palma телеарнасы 19:05 шамасында хабар таратуды тоқтатты, тек "Қала өртеніп жатқан кезде хабар таратуды жалғастыра алмаймыз" деген хабарды ғана таратты. Төңкерістен кейінгі алғашқы қонақ Драголюб Мичунович болды. 2006 жылдың сәуірінде TV Palma және басқа да бірнеше телеарналар Белград аумағында хабар тарату құқығын алуға өтініш берді. Төрт үкіметтік емес ұйым, соның ішінде "Адам құқықтары үшін жастар бастамасы" ұйымы мәлімдеме жасап, шешім қабылдаған кеңес "заңды өкілеттігі мен шекарасын жоғалтып алғандай көрінеді, төзімділік танытпайды және бұрынғы идеологиялық комиссиялар сияқты, редакциялық саясаты ұнамайтын БАҚ-тарға төзімсіздік танытқан жоқ" деді. 2006 жылдың шілдесінде Республиканың телерадио хабарларын тарату агенттігі тек Дюшан Баятович пен TV Palma ғана хабар тарату құқығынан бас тарту туралы шешім қабылдады. Демократиялық партия бұл шешімді қолдап, екі станцияның да SPS үкіметі кезінде жеккөрушілік сөздері мен демократияға қарсы үгіт-насихатқа жауапты екенін мәлімдеді. Сол айда телерадио хабарларын тарату туралы заңға өзгерістер енгізілді, бұл RBA-ға телеарнаға берілмеген кез келген жиілікті басып алуға билік берді. 2006 жылғы 26 желтоқсанда Республиканың радио хабарларын тарату агенттігі TV Palma телеарнасының хабарларын таратуды тыйым салу үшін мәжбүрлеу шараларын қолданды. 2007 жылғы 14 шілдеде TV Palma 36-шы арнада Zemun-дағы ескі хабар таратушысынан заңсыз хабар тарата бастады, бұл кезде осы жиілікті иеленген TV Enter арнасына бұрмалаулар әкелді. Билік тарапы пираттық әрекеттерге байланысты 2007 жылдың 18 шілдесінде хабар таратуды тоқтатты. 2009 жылдың наурыз айында Palma Ltd телеарнаның таралуын тыйым салуға құқылы емес, бұл міндет әдетте телекоммуникация агенттігіне жүктеледі деп мәлімдеді. 2009 жылғы 4 маусымда Сербияның Жоғарғы соты Palma Ltd пайдасына шешім шығарды. RBA 2006 жылдың шілдесінен бастап өтінішті қайта қарауға мәжбүр болды және бұрынғы нұсқамаларға қайта оралды, 2010 жылдың 25 қаңтарында бұрынғы шешімін қайталады. TV Palma осы кезеңде хабар таратты, 2009 жылдың желтоқсанынан бастап. Вуйович тіпті "Серб, бірақ әлемдік деңгейде" ("Srpska, a svetska") деген жаңа ұранмен жаңадан бастауды жоспарлап отырғанын жариялады.

TV Palma was owned by Palma Ltd, a company set up in October 1991 by Belgrade based lawyer Miodrag Miki Vujović. On 18 March 1993, TV Palma was launched as Belgrade's sixth TV station. Initially, it broadcast on the 39th channel from 17:00 to 02:00, and was one of the first TV stations in Serbia to play hardcore pornography (starting at a quarter to 01:00). The adult segment was later moved to 02:00, but the decision was reversed after public outcry. Vujović had already been running another TV station on the 34th channel, MV Channel Real Times, from 9 January 1992. The channel broadcast mainly business news and satellite reruns (MTV, Eurosport, The Children's Channel) and was sponsored by Jugoskandik, a fraudulent bank run by Jezdimir Vasiljević, Vujović's groomsman (kum). MV Channel Real Times was initially broadcast from the premises of Borba, a newspaper closely aligned with the ruling Socialist Party of Serbia. Also, TV Palma's headquarters was initially located on the premises of the SPS near Tašmajdan. Vujović had been renting the office from the party, of which he was also a member. For this reason, it was widely speculated that both TV stations were ideologically closely aligned with the socialists, which was denied by Vujović. By the end of 1993, TV Palma had started broadcasting on the 34th channel, leaving only the graveyard slot reserved for the MV Channel Real Times, which was eventually cancelled altogether. In 1995, TV Palma tried to transfer to the 12th channel, challenging BK Telecom. The two stations went to court in late August 1995. In October 1995, the government officially granted the 12th channel to BK Telecom. On 10 February 1997 Miki Vujović and Dragoljub Milanović, general director of RTS, signed a deal stating that the two TV stations would work on the conception and realization of a unified program. Similar deals were signed around that time by other stations, as it allowed them to bypass a public bidding for the bandwidth by aligning their programming with the RTS. Following the renovation of the Magistrate in Zemun, the Serbian Radical Party, having signed a lease to the building for 30 years on 4 December 1998, signed a sublease to TV Palma. This was considered controversial as the SRS was part of the local government in Zemun at the time, and also subleasing was illegal. In May 2000 Vujović responded to accusations that the station was biased toward the SRS saying that any opposition party could pay for a show such as Radikalski talasi, and would be charged half the price. During the overthrow of Slobodan Milošević on 5 October 2000 TV Palma stopped broadcasting at around 19:05, broadcasting only the message "We cannot continue broadcasting while the city is in flames". The first guest following the overthrow was Dragoljub Mićunović. In April 2006 TV Palma and several other TV stations applied for broadcasting rights on the territory of Belgrade. Four NGOs, including the Youth Initiative for Human Rights, put out a statement saying that the council making the decision was "seeming to lose sight of its legal powers and boundaries, manifesting a lack of tolerance and was, akin to earlier ideological commissions, not hiding its intolerance towards media outlets whose editorial policy they did not like". In July 2006 the Republic Broadcasting Agency decided that only TV Most, held by SPS member Dušan Bajatović, and TV Palma were denied broadcasting rights. The Democratic Party supported this decision stating that both stations were responsible for hate speech and anti democratic propaganda during the SPS government. The same month, the Law on Broadcasting was amended giving the RBA the power to seize any frequency that was not awarded to a TV station. On 26 December 2006 coercive measures were taken by the Republic Broadcasting Agency to prohibit the broadcasting of TV Palma. On 14 July 2007 TV Palma started illegally transmitting from its old transmitter in Zemun on the 36th channel, causing distortions to TV Enter, the station occupying that frequency at the time. Authorities took action and stopped the transmission on 18 July 2007 on the count of piracy. In March 2009 Palma Ltd took the Republic Broadcasting Agency to court over the fact that the Council of the RBA did not have the legal capacity to prohibit the broadcasting of a TV station, a task normally deferred to Republic Telecommunications Agency. On 4 June 2009 the Supreme Court of Serbia ruled in favor of Palma Ltd. The RBA was forced to reexamine the request from July 2006 and, despite earlier indications, reiterated their earlier decision on 25 January 2010. TV Palma had been broadcasting during this period, starting in December 2009. Vujović even announced he had been planning on a fresh start with a new slogan "Srpska, a svetska" ("Serbian, yet world class").

Бағдарламалау

Бастапқыда, TV Palma бағдарламасы негізінен турбофолк музыка бейнероликтерінен тұратын. Алайда, TV Pink телеарнасы іске қосылғаннан кейін, Palma бәсекелесу қиын екенін сезінді және пираттық фильмдер мен спутниктік телебағдарламалар, сондай-ақ теленовелалар таратуды бастады. 1994 жылы TV Palma АҚШ-тың бірқатар телесериалдарын, соның ішінде «Даллас», «Династия», «Колбилер», «Барнаби Джонс», «Ремингтон Стил», «Ұшқыш монах», «Үлкен аңғар», «Кагни мен Лейси», «Күтпеген оқиғалар», «Чарлидің періштелері», «M*A*S*H», «Рози О'Ниллдің сынақтары», «Жас және тыныштанбайтын», «Біздің өміріміздің күндері» және «Мен Манхэттенді аламын» сериалдарын көрсетті. Кейіннен Palma «Dead at 21» және «Kenan & Kel» сияқты бірнеше АҚШ жасөспірімдер телесериалдарын көрсетті. 1998 жылдың соңында TV Palma өзінің назарын бірқатар саяси және өнер бағдарламаларын таратуға аударды. 1999 жылдың басында кешкі ересектерге арналған бағдарлама тоқтатылды. 2000 жылдың 12 желтоқсанында TV Palma Слободан Милошевичті құлатудан кейін оның алғашқы және жалғыз сұхбатын эфирге шығарды. Бұл жағдай Сербияның Демократиялық оппозициясының бірнеше депутаттары, соның ішінде Небойша Човичпен бірге айыпталды. 2001 жылдың соңында TV Palma барлық саяси бағдарламаларын тоқтатып, коммерциялық мазмұнға көшті. Талқылау бағдарламасының жүргізушісі Оливера Милетович 2001 жылдың мамыр айында «Экспрес» бағдарламасына берген сұхбатында, Palma телеарнасына спутник арқылы хабар таратуға рұқсат алу үшін АҚШ тарапынан осы шарт қойылғандығын растады.

Танымал мәдениетте

2015 жылдың желтоқсан айында серб хип-хоп әртісі Мими Мерседес өзінің "Суши" (sushi) синглына музыкалық бейнеролик шығарды. TV Palma логотипі айқын түрде көрсетілді, ал бейне 1990-жылдардағы Сербия поп-мәдениетіне деген құрмет ретінде турбофолк музыкалық бейнероликтеріне ұқсату үшін бұрмаланды.