Үндістандағы проституция: заңдылық, тарих және қазіргі жағдай

Кіріспе

Үндістанда проституцияның заңдылығы мен практикасына шолу

Проституция Үндістанда заңды, бірақ оған байланысты бірқатар қызметтер, соның ішінде клиент іздеу, көлікте клиент іздеу, проституция үйін иелену немесе басқару, қонақ үйде проституция, балалар проституциясы, жалғандық және адам сату заңсыз. Дегенмен, Мумбаи, Дели, Калькутта, Пуне және Нагпур сияқты Үндістан қалаларында көптеген проституция үйлері заңсыз түрде жұмыс істеп тұр. ЮНЭЙДС-тің 2016 жылғы бағалауынша, елде 657 829 проституциямен айналысатын адам бар. Басқа ресми емес бағалаулар бойынша Үндістанда шамамен 3 миллион проституциямен айналысатын адам бар. Үндістан әлемдегі ең ірі коммерциялық секс индустриясының бірі болып есептеледі. Ол секс-туризмнің ірі орталығына айналып, бай елдерден секс-туристерді тартады. Үндістанның секс индустриясы миллиардтаған долларлық және ең қарқынды өсіп келе жатқан салалардың бірі.

Тарих

Тәуайф – Үндістанның, әсіресе Моғол дәуірінің ақсүйектеріне қызмет көрсеткен куртизан. Тәуайфтар музыка, би (муджра), театр және урду әдебиеті дәстүріне үлес қосып, әдеп-ғұрып мәселелерінде сарапшы саналды. Тәуайфтар көбінесе Солтүстік Үндістандағы маңызды институт болды, 16 ғасырдан бастап Моғол мәдениетінің орталығына айналды және 18 ғасырдың ортасында Моғол билігі әлсіреген кезде одан да танымал болды. Олар дәстүрлі би мен музыка түрлерін сақтап қалуға, сондай-ақ қазіргі үнді киносының пайда болуына елеулі үлес қосты. Гоа – 16 ғасырдың басында құрылған португалдық Үндістандағы колония. Бұл португалдық бекіністе португалдық құлдар тұрды. 16-17 ғасырлардың соңында португалдықтардың жапондық құлдармен саудаласуы нәтижесінде португал империясының саудагерлері мен олардың тұтқынға алынған ласкар экипажының мүшелері жапондық құлдарды Гоаға әкелді. Бұл көбінесе Жапониядан жыныстық құл ретінде әкелінген немесе тұтқынға алынған жас жапон қыздары мен әйелдері болды. Науч – тартымды стильдегі халықтық би өнерінің мәдениеті, Моғол империясының кейінгі кезеңінде және Британдық Шығыс Үндістан компаниясының билігі тұсында кең таралды. Компания билігі кезінде (және 1857 жылғы Үндістан көтерілісінен кейін, Британдық тақтың тікелей басқаруымен) британдық отаршылдар бүкіл Үндістан субконтинентінде жеңіл жүрісті үйлер құрып, ұстап тұрды. Мұндай үйлерде жұмыс істейтін әйелдер ауылдық үнді отбасыларынан жалданып, тікелей британдық билік тарапынан ақы төленді. Мумбай сияқты қалалардағы қызыл шам аудандары осы кезеңде дамыды. 1860 жылға дейін Үндістанның көптеген князьдік мемлекеттері Үндістандағы жезөкшелікті реттеген. Британдық Радж колониялық Үндістандағы жезөкшелікті реттеу үшін 1864 жылғы Кантонмент заңын қабылдады, оны қажетті жамандық ретінде қабылдады. Кантонмент заңдары британдық әскери базалардағы жезөкшелікті реттеді және құрылымдады, Үндістанда орналасқан әр британдық полкі үшін "чакля" деп аталатын жеңіл жүрісті үйлерде он екіден он беске дейін үнді әйелдерін ұстауды қамтамасыз етті. Оларға әскери шенеуніктердің рұқсаты қажет болды және оларға тек солдаттармен ғана араласуға рұқсат берілді. 19-шы және 20-шы ғасырлардың басында Еуропа мен Жапониядан мыңдаған әйелдер мен қыздар Британдық Үндістанға саудаланып әкелінді, онда олар британдық отаршылдар мен жергілікті үнді еркектеріне жезөкшелік қызметтерін көрсетті. Жапондық жезөкшелер ("Караюки сан") Британдық Үндістанда британдық отаршылдарға қызмет көрсетті, олар оларды "таза" деп есептеді.

A tawaif was a courtesan who catered to the nobility of India, particularly during the Mughal era. The tawaifs excelled in and contributed to music, dance (mujra), theatre, and the Urdu literary tradition, and were considered an authority on etiquette. Tawaifs were largely a North Indian institution central to Mughal court culture from the 16th century onwards and became even more prominent with the weakening of Mughal rule in the mid 18th century. They contributed significantly to the continuation of traditional dance and music forms and then emergence of modern Indian cinema. Goa was a colony in Portuguese India set up in the early 16th century, and this Portuguese stronghold contained a community of Portuguese slaves. During the late 16th and 17th centuries the Portuguese trade in Japanese slaves resulted in traders from the Portuguese Empire and their captive lascar crew members from South Asia bringing Japanese slaves to Goa. These were usually young Japanese women and girls brought or captured from Japan as sexual slaves. The culture of the performing art of nautch, an alluring style of popular dance, rose to prominence during the later period of Mughal Empire and the rule of the British East India Company. During the period of Company rule (and after the Indian Rebellion of 1857, the direct administration of the British Crown), British colonial officials established and maintained brothels across the Indian subcontinent. The prostitutes who worked in such brothels were recruited from rural Indian families and paid directly by the British authorities. The red light districts of cities such as Mumbai developed at this time. The governments of many Indian princely states had regulated prostitution in India prior to the 1860s. The British Raj enacted the Cantonment Act of 1864 to regulate prostitution in colonial India as a matter of accepting a necessary evil. The Cantonment Acts regulated and structured prostitution in the British military bases which provided for about twelve to fifteen Indian women kept in brothels called chaklas for each British regiment stationed in India. They were licensed by military officials and were allowed to consort with soldiers only. In the 19th and early 20th centuries, thousands of women and girls from continental Europe and Japan were trafficked into British India, where they worked as prostitutes servicing British colonists and local Indian men. Japanese prostitutes (the Karayuki san) serviced British colonialists in British India where they were viewed as clean.

Операциялар және жұмыс істеу әдістері

Үндістанда жезөкшелік әр түрлі нысандарда көрінеді. Секс-қызметкерлер өз қызметтерін ұсынатын ең белгілі жағдайлар, осы қызметтерге түрлі жамылғылармен қол жеткізуге болатын орындарды қамтиды:

Борделдер: Көшелерде, жолдарда, тас жолдарда немесе қоғамдық орындарда клиенттерді іздеп тұратын немесе жүретін жезөкшелер. "Call girl"-дар: Телефон арқылы кездесуге келісілетін, әдетте клиенттің мекенжайында кездесетін жезөкшелер. Эскорт агенттіктері: Адамдарды, әсіресе жас әйелдерді, көңіл көтеру мақсатында біреуге сүйемелдеу үшін жалдауға болатын агенттіктер. Жеке тұрғын үйлер: Адамның тұратын немесе мекендейтін жері, әсіресе үйі. Массаж және спа орталықтары: Адамдар массажға ақша төлейтін орындар. Қонақүйлер: Тұруға жабдықталған коммерциялық мекемелер. Түнгі клубтар мен барлар: Түнде ашық болатын ойын-сауық орындары, әдетте тамақ пен алкогольдік сусындар ұсынады, музыка мен биге арналған орын бар, көбінесе концерттік бағдарламалар ұйымдастырылады. Онлайн және цифрлық платформалардағы виртуалды секс, киберсекс және телефон арқылы секс қызметтері: онлайн/телефон арқылы секске бағытталған әңгімелер мен аудио, сурет, бейне немесе мәтін арқылы алмасулар. Девадаси – рухани билерге арналған храм бишілері, бірақ олар сексуалдық жұмысқа мәжбүрленеді.

Ұйым

МДАКС (Махараштраның аудандық ЖҚТБ-ны бақылау қоғамы) сияқты мемлекеттік ұйымдар АҚТҚ/ЖҚТБ туралы хабардарлықты арттыруда, тегін әдебиеттер ұсынуға көмектесу және көше науқандарын ұйымдастыру арқылы өте маңызды рөл атқарды. Қоғамда ЖҚТБ/ЖЖТБ таралуын болдырмау үшін жұмыс істейтін бірнеше үкіметтік емес ұйымдар бар. NACO (Ұлттық ЖҚТБ-ны бақылау ұйымы) осы үкіметтік емес ұйымдарға жетекшілік етеді. Дурбар Махила Суманвуа комитеті – Колькуттаның Сонагачи қаласында орналасқан, 65 000 мүшесі бар секс-жұмыскерлер одағы. Олар секс-жұмыскерлердің еңбек құқықтарын қорғауға ұмтылады және адам саудасына қарсы күреседі.

Ауру таралуы

1997 жылы елде шамамен екі миллион әйел жыныстық қызметпен айналысқан. 2007 жылы Әйелдер мен балаларды дамыту министрлігі Үндістанда 3 миллионнан астам әйел секс-қызметкер бар екенін мәлімдеді, олардың 35,47 пайызы 18 жасқа толмастан бұл салаға қадам басқан. 1997 мен 2004 жылдар аралығында проституциямен айналысатын әйелдердің саны 50%-ға артты.

Кәмелетке толмағандардың жезөкшелігі

Сауалнамалар көрсеткендей, шамамен 1,2 миллион бала жезөкшелікпен айналысады.

Зерттеу

Үндістанда секс-жұмыс туралы көптеген жаңа білім 2011 жылдың сәуірінде өткен алғашқы ірі сауалнамадан келді. Бұл сауалнаманы Stigma and Marginalisation Advocacy Centre (CASAM) жүргізді, ол секс-жұмыскерлерімен айналысатын ірі әлеуметтік ұйым SANGRAM-ның бөлігі болып табылады.

Құқықтық мәртебе

Заңның өзі жезөкшелік туралы нақты емес. Секс-жұмыскерлердің мәртебесіне қатысты негізгі заң – 1956 жылғы «Зыянды сауданы (қудастауды) жою туралы» заң (SITA). Осы заңға сәйкес, жезөкшелер өз кәсіптерін жекеменшік нысанда жүзеге асыра алады, бірақ клиенттерді көпшілік орында заңды түрде іздеуге құқығы жоқ. Денсаулық сақтау министрлігі бұған қарсылық білдірді және үлкен қарсылыққа тап болды. Калькуттадағы әйел секс-жұмыскерлерінің жағдайын жақсартудағы позитивті қадам ретінде мемлекеттік сақтандыру компаниясы 250 адамға өмір сақтандыру полисін ұсынды. Жылдар бойы Үндістанда жезөкшелікті заңдастыруға қатысты талаптар артты, бұл секс-жұмыскерлер мен олардың балаларын делдалдардың құрбандауына жол бермеу және АИТС/ЖҚТБ қаупінің өсуімен байланысты болды. 2022 жылдың 19 мамырында Үндістанның Жоғарғы Соты секс-жұмыскерлерді қоса алғанда, барлық адамның қадір-қасиеті мен өмір сүру құқығы Үндістан Конституциясының 21-бабымен қамтамасыздандырылғанын растады. Осылайша, секс-жұмыскерлерді заңмен мазақтауға және қамауға болмайды. Бордельдерге қатысты іс-әрекеттер әлі де заңсыз саналады. Бұрынғы «Үндістан бойынша зыянды сауданы жою туралы» (SITA) заңы қазіргі заңға өзгерістер енгізілді. Заңдардың мақсаты – жыныстық жұмыстың түрлі аспектілерін біртіндеп қылмыстық жазаға тартып, Үндістанда жезөкшелікті шектеу және ақыры жою болды. PITA-ның негізгі қағидалары:

Саяси және құқықтық пікірталастар

2006 жылы Әйелдер мен балаларды дамыту министрлігі адам саудасын азайтуға бағытталған заң жобасын ұсынды. Заң жобасында адам саудасына түскен жезөкшелердің клиенттерін қылмыстық жазалау көзделген. Алайда, заң шығару процесі кезінде ол тоқтап қалды, ал адам саудасына қарсы заңдар Үндістанның Қылмыстық кодексіне енгізілген өзгерістер арқылы қабылданды. ITPA-ның секс-жұмыскерлердің табысынан күнкөріс табуға қатысты ережелері сотта күдік тудырып отыр, сондай-ақ жезөкшеханаларды қылмыстық қылмыс деп тану, белгілі бір қоғамдық орындарда жезөкшелікпен айналысу, клиент іздеу және судьяға секс-жұмыскерлерді үйінен шығарып, қайта кіруіне тыйым салу өкілеттігі берілді. Басқа топтар заңға өзгерістер енгізу үшін парламентте лоббилік жұмыстар жүргізіп жатыр. 2009 жылы Жоғарғы Сот жезөкшелікті заңдастыру қажет деп шешім қабылдады және заңға түзетулер енгізуді қарастыру үшін комиссия құрды.

Секс қызметкерлерінің денсаулығы

Үндістанда секс-жұмыскерлерге денсаулық сақтауға қол жеткізу қиын, және олар кәсібіне байланысты, әсіресе мемлекеттік ауруханаларда кемсітуге ұшырайды. Мысалы, ауру болғанда жыныстық инфекцияға тест тапсыруға мәжбүр болу, ВИЧ-тестсіз ауруханаға жатудан бас тарту, дәрі тағайындамас бұрын дене тексеруден бас тарту сияқты жағдайларға тап болады. Сауалнамалар көрсеткендей, секс-жұмыскерлер мемлекеттік мекемелерге қарағанда, сезімталдық бойынша оқытылған жеке медициналық қызметтерді артық көреді. Денсаулық сақтауға қол жеткізудегі қиындықтарға себеп – ауруханалардың әйелдерді аборт жасатуға рұқсат алу үшін күйеулеріне жіберуі, аборт құнының жоғары болуы, көптеген секс-жұмыскерлердің тұрақсыз өмір салтынан мекенжайды растау құжатын алудағы қиындықтар. 2021 жылы Жоғарғы Соттың шешімімен секс-жұмыскерлерге мекенжайын растамай-ақ Aadhar және азық-түлік купонын алуға рұқсат берілді, бұл жағдайды жақсартты. Мемлекеттік ауруханаларда кейде секс-жұмыскерлерге дәрігерлер емес, палатадағы санитарлар аборт жасайды. Секс-жұмыскерлер ауруханаларда жеке өмірге құқығын толыққанды пайдалана алмайды, себебі олардың жеке дене мүшелерін қарауға рұқсат етіледі деп есептеледі. Трансгендер секс-жұмыскерлер әйел секс-жұмыскерлерге қарағанда көбірек кемсітуге ұшырайды, себебі дәрігерлердің трансгендер денесі туралы білімі жеткіліксіз, ауруханаларда трансгендерлер үшін бөлек кезектер қарастырылмаған және оларға дәрігер тағайындалмай, тікелей тестілеу орталықтарына жіберіледі. Мумбаи және Калькутта (Калкутта) елдегі ең ірі бұзылған үйлердегі секс-индустрияға ие, онда 100 000-нан астам секс-жұмыскер қызмет етеді. Соңғы он жылда проституциямен айналысатын адамдар арасында ВИЧ-инфекциясының көрсеткіші айтарлықтай төмендегені есептеледі. Профилактикалық бағдарламаның оң нәтижесі Калькуттадағы "қызыл шамдар ауданы" – Соңагачиде байқалады. Білім беру бағдарламасы шамамен 5000 әйелге бағытталған. Екі жетекші қызметкер білім беру, презервативтерді насихаттау және ЖҚТБ жағдайларын қадағалау сияқты іс-шараларды жүргізді. 1992 жылы жоба басталған кезде секс-жұмыскерлердің 27%-ы презерватив қолданғанын мәлімдеді. 1995 жылы бұл көрсеткіш 82%-ға, ал 2001 жылы 86%-ға өсті. Бұзылған үйлерде жұмыс істейтін әйелдерге қол жеткізу өте қиын, себебі жұмыстың жабық және оқшауланған сипаты, сутенерлер, "машилер" және бұзылған үй иелері әйелдерге қол жеткізуді бақылап, олардың білім алуына кедергі келтіреді, нәтижесінде көптеген секс-жұмыскерлердің сауаттылығы төмен. 1995-2008 жылдар аралығында жүзеге асырылған 868 профилактикалық жобалардың деректері зерттелді, олар шамамен 500 000 әйел секс-жұмыскерге қызмет көрсетті. Зерттеу көрсеткендей, профилактикалық бағдарламалар арқылы секс-жұмыскерлерге қол жеткізу, мемлекеттік перзентханаларда жүйелі түрде тексерілетін жас жүкті әйелдер арасында ВИЧ және сифилис инфекциясының деңгейін төмендетті.

Sex workers in India find it difficult to access health care and face discrimination, especially in government hospitals, based on their profession, such as being forced to take tests for sexually transmitted infection when they are ill, being refused to be admitted to hospitals without HIV tests, being refused to conduct physical examination before prescribing medication. Surveys have found that sex workers prefer private health care providers over the government ones where they have some kind of sensitisation training. Difficulty in accessing health care is due to factors such as hospitals sending women to their husband for approval to get abortion, financial hurdles such as high fees for abortion and difficulty procuring identification documents as many sex workers live unstable lives, having trouble providing a proof of address. A Supreme Court verdict in 2021 directed that sex workers be provided Aadhar and ration without asking for proof of address, which made the situation better for sex workers. In government hospitals, sometimes it is not even doctors who do abortions for sex workers, but ward boys will do. Sex workers also lack privacy in hospitals because people think they are okay with anybody looking at their private parts. Transgender sex workers face even more discrimination than women sex workers due to doctors' lack of knowledge of transperson bodies, hospitals not having separate queues for transpeople and hospitals not assigning them doctors but rather rush them to testing centres. Mumbai and Kolkata (Calcutta) have the country's largest brothel based sex industry, with over 100,000 sex workers in Mumbai. It is estimated that HIV among prostitutes have largely fallen, in last decade. A positive outcome of a prevention programme among prostitutes can be found in Sonagachi, a red light district in Kolkata. The education programme targeted about 5,000 female prostitutes. A team of two peer workers carried out outreach activities including education, condom promotion and follow up of STI cases. When the project was launched in 1992, 27% of sex workers reported condom use. By 1995 this had risen to 82%, and in 2001 it was 86%. Reaching women who are working in brothels has proven to be quite difficult due to the sheltered and secluded nature of the work, where pimps, Mashis, and brothel keepers often control access to the women and prevent their access to education, resulting in a low to modest literacy rate for many sex workers. Not only HIV but other infection diseases have been decreased, examined data from 868 prevention projects—serving about 500,000 female sex workers—implemented between 1995 and 2008. The research found that reaching sex workers through prevention programs decreased HIV and syphilis infection rates among young pregnant women tested routinely at government prenatal health clinics.

Шетелдік жезөкшелер

Әзірбайжан, Ресей, Өзбекстан, Филиппин, Араб елдері, Жапония, бұрынғы Кеңес Республикалары, Бангладеш, Шри-Ланка және басқа да елдерден келген әйелдер мен қыздар Үндістанда проституциямен айналысатыны анықталды. 2015 жылы Үндістанда он тай әйелі массаж салоны болып көрінген екі бордельді басқарды деген айыппен проституция қылмысы бойынша тұтқындалды. 2013 жылы Ауғанстан әйелдерінің Үндістанға проституция үшін сатылуы туралы хабарлар тарады. Өзбек әйелдері Үндістанға проституциямен айналысу үшін барады.

Жыныстық қатынас

Үндістан – әйелдер мен балалардың сексуалдық құлдыққа түсуіне қатысты көз, транзит және мақсатты ел. Үндістандағы құлдық мәселесінің көп бөлігі ішкі сипатта, ал ең осал топ – экономикалық тұрғыдан және тайпалық қауымдастықтардың мүшелері. Мыңдаған реттелмеген жұмыс орналастыру агенттіктері жұмысқа орналастыру туралы жалған уәделермен ересектер мен балаларды сексуалдық құлдыққа айналдырады деп хабарланады. 2015 жылғы Непал жер сілкінісінен кейін Үндістан арқылы транзиттен өтетін непалдық әйелдердің Таяу Шығыс және Африкада құлдыққа түсу жағдайлары көбейді. АҚШ Мемлекеттік департаментінің Адам саудасына қарсы күрес жөніндегі кеңсесі Үндістанды «2-ші деңгейлі» ел ретінде санайды. Моғол дәуіріндегі элиталық куртизанка – таваиф, «Пакейза» (1972), «Умрао Жан» (1981), «Таваиф» (1985), «Кама Сутра: Махаббат туралы әңгіме» (1996) және «Умрао Жан» (2006) сияқты бірқатар фильмдердің тақырыбы болды. Жемқорлар мен биші қыздардың өмірін бейнелейтін басқа фильмдер: «Шараби» (1984), «Рам Тери Ганга Майли» (1985), «Амар Прем» (1972), «Маусам» (1975), «Манди» (1983), «Девдас» (2002), «Чандни Бар» (2001), «Чамели» (2003), «Лаага Чунари Мейн Даг», «Садак» (2007), «Дев Д» (2009), «Б. А. Пасс» (2013), «Тира» (2013) және «Бегум Жан» (2017). Үндістандағы жезөкшелік тақырыбы «Slumdog Millionaire» (2008), «Chaarfutiya Chhokare» (2014), «Manoranjan» (1974), «Soothradharan» (2001), «Calcutta News» (2008), «Lakshmi» (2014), «Love Sonia» (2018), «Gangubai Kathiawadi» (2022) және тағы да басқалар сияқты түрлі көркем фильмдерде бейнеленген. 2004 жылы түсірілген «Бордельдерде туылған» американдық деректі фильмі, Колкаттадағы Сонагачиде жезөкшелердің балалары туралы, 2004 жылы «Үздік деректі фильм» номинациясында «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Делидегі режиссер Шохини Гош 2002 жылы «Түнгі перилер туралы әңгімелер» атты деректі фильмін жасады, онда Калькуттадағы DMSC секс-жұмыскерлер одағының белсенділері болып табылатын бес секс-жұмыскермен сұхбаттасты. DMSC құлдыққа қарсы күреседі және секс-жұмыскерлердің еңбек құқықтарын қорғайды.