Кіріспе

Невада – АҚШ-тың заңды түрде проституцияға рұқсат берілген жалғыз штаты. Неваданың 17 округінің 10-ында проституция заңды, бірақ оның ішінде тек алтауы барлық муниципалитеттерде рұқсат етіледі. Алты округте кемінде бір жұмыс істеп тұрған бордель бар, олар көбінесе шалғайдағы ауылдық жерлерде орналасқан. Лас-Вегастағы шенеуніктер Конфорттың сол әдіспен жақын жерде бордель ашуынан қорқып, 1971 жылы заң шығарушы органды халық саны белгілі бір шектен жоғары округтерде проституцияны заңдастыруға тыйым салатын заң қабылдауға көндірді, бұл Кларк округіне ғана қатысты. Осылайша, "Тауық шаруашылығы" жұмыс істей бастады. Басқа бір жағдайда, 1978 жылы Линкольн округі проституцияны заңсыз деп жариялағаннан кейін, жеті жылға лицензия берген бордель иелері наразылық білдірді. Алайда, Невада Жоғарғы соты округтің мұндай құқығы бар деп шешті. 1979 жылы проституцияны заңсыз деп таныған округтерде бордельдерді жарнамалауға тыйым салатын мемлекеттік заң қабылданды. Ол Бірінші түзетуге сүйене отырып дереу сынға алынды, бірақ 1981 жылы Невада Жоғарғы соты оны конституциялық деп жариялады. (Іске қатысқан тараптардың бірі – "Принцесс Си Индустриз" Планкинтонға тиесілі "Тауық шаруашылығы" компаниясы болды.) 2007 жылдың шілдесінде АҚШ округтік соты заңды "тынышсыз кең" деп таныды, содан кейін Лас-Вегаста жарнамалау басталды. 2010 жылдың наурыз айында АҚШ-тың 9-шы апелляциялық округінің үш судьядан тұратын алқасы округтік судьяның шешімін күштен шығарды. ACLU 2010 жылдың наурызында Тоғызыншы округтік соттың толық құрамына шағымданды. 2011 жылы АҚШ Жоғарғы сотына да шағым түсірді, бірақ Жоғарғы сот шағымды қараудан бас тартты. Сондықтан бордельдерді жарнамалауға тыйым салу күшінде қалады. Бордельдер мен проституциямен айналысатындар федералды табыс салығын төлейді және жергілікті төлемдерді жасаса, Невадада мемлекеттік табыс салығы жоқ, сондай-ақ бордельдер мемлекеттік ойын-сауық салығынан босатылады және басқа мемлекеттік салықтарды төлемейді. 2005 жылы бордель иелері бизнестің заңдылығын арттыру үшін салық салуды ұсынды, бірақ заң шығарушы орган бас тартты. Бордельдер өздерінің округтеріне салық төлейді. Лион округі осы салықтардан жылына шамамен 400 000 – 500 000 доллар түсім алады. 2005 жылдың қарашасында бұрынғы проститутка және мадам Хайди Флейс, ол бордель иесі Джо Ричардспен серіктес болатынын мәлімдеді. Олар Ричардстың Кристалдағы (Най округі, Невада) "Черри Патч Ранч" борделін еркек проституткаларды жұмысқа алып, әйел клиенттерге ғана қызмет көрсететін мекемеге айналдыруды жоспарлады – бұл Невададағы алғашқы тәжірибе болмақ. Алайда, 2009 жылы ол "секс бизнесіндегі барлық қиындықтардан" аулақ болу және "Невада үшін өте пайдалы" болатын жаңартылатын энергияға көңіл бөлгенді жөн санап, мұндай бордель ашу жоспарларынан бас тартқанын айтты. "Ақша сонда. Бұл болашақтың толқыны". 2009 жылдың 11 желтоқсанында Невада штатының денсаулық сақтау басқармасы ереженің ережесіне несеп жолдарының тексеруін қосуға бірауыздан келісті, осылайша еркек проституткаларды жыныстық жолмен берілетін ауруларға тексеруге мүмкіндік берді.

Құқықтық жағдай

Невада штатының заңына сәйкес, соңғы онжылдық санақ бойынша халқы 700 000-ға дейін жететін кез келген округке, қаласа, жезөкшеханаларға лицензия беруге рұқсат етіледі. Проституцияға рұқсат етілген округтердегі қалалар мен муниципалитеттер осы саланы одан әрі реттеуге немесе толығымен тыйым салуға құқылы. Қазіргі уақытта Неваданың 17 округінің 6-сында белсенді бордельдер бар (барлығы ауылдық округтер). 2023 жылдың қыркүйегіне дейін штатта 19 заңды жезөкшехана жұмыс істеді. Осы 10 ауылдық округтің барлығы 1971 жылдан бері кемінде бір заңды бордельді пайдалануда, бірақ олардың көптегені қаржылық тұрғыдан сәтсіз болды немесе штаттың денсаулық сақтау ережелерін бұзды. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, осы округтердің тек жетісінде ғана белсенді жезөкшеханалар бар, ал қалған үшеуінде (Черчилль округі, Эсмеральда округі және Гумбольдт округі) енді жоқ. Лицензиялау талаптары округтерге қарай өзгереді. Бордельдерге лицензия алу үшін алымдар Стори округінде жылына 100 000 доллардан бастап, Ландер округінде жылына 200 000 долларға дейін жетеді. Лицензияланған жезөкшелердің жасы кемінде 21-ге толуы керек, бірақ Стори және Лион округтерінде (онда ең төменгі жас 18-ге тең) бұл талап орындалмайды. Бордельдер мен олардың қызметкерлері округтік шерифке тіркеліп, жүйелі медициналық тексеруден өтуі тиіс. Невадада бордельдер 1800 жылдардағы кен өндіру дәуірінен бері бар және алғаш рет 1971 жылы лицензияланды. Аңызға айналған "Мустанг Ранчо" 1971 жылдан 1999 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін салық алаяқтығы, рэкет және басқа да қылмыстар бойынша сотталғаннан кейін федералдық үкіметке өткізілді. Невада заңына сәйкес, тіркелген жезөкшелер апта сайын (цервикалды сынама арқылы) гонорея және хламидиоз, ал ай сайын ВИЧ және сифилис инфекцияларына тексерілуі керек; сонымен қатар, барлық оралық және вагинальдық секс кезінде презервативтерді қолдану міндетті. Бордель иелері, егер жезөкшеде вирус анықталғаннан кейін клиенттері ВИЧ-қа шалдықса, жауапкершілікке тартылуы мүмкін. Әйелдердің әрбір жұмыс кезеңінде кемінде тоғыз күн жұмыс істеуі талап етіледі. Невадада лицензияланған бордельдерден тыс жерде жезөкшелікпен айналысуға, басқаларды жезөкшелікке тартуға және жезөкшеден түскен табысқа сүйенуге тыйым салады. 2009 жылдың маусым айында Невада штатының губернаторы Джим Гиббонс балалар жезөкшелігі мен оны ұйымдастыруға қатысты ең қатаң жазаларды бекітті. 380-шы Ассамблея заңы 14 жасқа дейінгі жеңіл жүрісті әйелдерді сату үшін 500 000 доллар, ал 14-тен 17 жасқа дейінгі жеңіл жүрісті әйелдерді сату үшін 100 000 доллар көлемінде айыппұл салуға рұқсат береді. Бұл заң жобасын Палата мен Сенат бірауыздан мақұлдады және ол 2009 жылдың 1 қазанында күшіне енді.

Заңсыз жезөкшелік

Невада штатында заңсыз жезөкшелік – жезөкшеліктің ең көп таралған түрі, бұл қылмыс – құқық бұзушылық. Лас-Вегас және Рино қалалары туризмді кеңейту үшін отбасылық демалыс орындары ретінде қонақүйлер мен казиноларды дамытуға ұмтылды. Осыған байланысты штат заң шығарушы органы Кларк округінде жезөкшеліктің заңсыз екенін жариялады, ал құқық қорғау органдары 1971 жылы оған қарсы заң қабылдап, бұрын кең таралған көше жезөкшелігін жоюға тырысты. Дегенмен, жезөкшелер казиноларда жұмыс істеуді жалғастырады, барларда клиенттерді күтіп, олармен байланыс орнатуға тырысады. Невададағы жезөкшелік бизнесінің барлық түрінің шамамен 10% ғана заңды, ал 90% заңсыз жезөкшелік Лас-Вегаста орын алады. Невададағы жезөкшеліктің басым бөлігі Лас-Вегас және Рино қалаларының қалалық аймақтарында заңсыз түрде жүзеге асырылады. Невададағы заңды жезөкшеліктен жылына шамамен 75 миллион доллар табыс түседі, ал Лас-Вегас аймағындағы заңсыз жезөкшеліктен шамамен 5 миллиард доллар табыс түседі. Лас-Вегас полициясы әр ай сайын 300-400-ге жуық жезөкшелерді ұстайды. Сексуалдық қызметтерді «ойын-сауық» немесе «серіктестік» деп эвфемизммен ұсынатын эскорт қызметтері кең таралған, Лас-Вегас телефондық анықтамалығының 104 беті «ойын-сауықшыларға» арналған. Лас-Вегас Стрипіндегі туристер мен басқаларға тәуелсіз жұмыс істейтін адамдар жарнама парақшаларын таратады. Бұл парақшаларда әйелдердің «жеке» ойын-сауық немесе эскорт қызметтері туралы графикалық бейнелер де бар. Лас-Вегас Стрипін отбасылық демалыс орынына айналдыруға жасалған әрекеттерге қарамастан, мұндай қызметтерге арналған жарнамалар тоқтатылмайды. 2009 жылы ФБР Лас-Вегасты АҚШ-тың балалар жезөкшелігінің жоғары деңгейде тіркелген 14 қаласының бірі деп атады. Лас-Вегас полициясы «әр жылы көшеде жезөкшелікпен айналысып, ұсталған балалардың саны шамамен 400-ге жетеді» деп мәлімдеді. АҚШ Әділет министрлігі де Лас-Вегасты адам саудасының ең көп таралған 17 бағытының бірі деп атады.

Саясат

Кейде заң шығарушылар Невададағы барлық проституцияны қылмыс деп жариялайтын заңды енгізуге тырысады. Мұндай әрекеттерді казино иелері мен басқа да ірі бизнес өкілдері қолдайды, заңдастырылған проституция штаттың беделін түсіреді деп мәлімдейді. Невададағы жезөкшехана иелерінің қауымдастығы, Рено қаласынан Джордж Флинт басқарады, осы заңдарға қарсы лоббилік жұмыс жүргізеді. Ауылдық заң шығарушылар көбінесе осы заңдарға қарсы болады, себебі заңды жезөкшеханалар округтерге айтарлықтай кіріс әкелмейді. Невадада заңдастырылған проституцияның белгілі қарсыласы Джон Риз болды. Алғашқыда моральдық және діни ұстанымдармен сөйлескен ол, кейін денсаулыққа қауіпті жағдайларға назар аударды, бірақ жала жабу туралы сотқа берілу қаупінен кейін өз ұстанымынан бас тартуға мәжбүр болды. 1994 жылы ол гей-жезөкшеханаға лицензия алуға тырысты, бұл барлық жезөкшеханаларға қарсы наразылықты қоздыруға жасалған сылтау болды. Бес жыл өткен соң, ол "Мустанг Ранч" маңында өзін-өзі ұрлағандай көрінді. Проституция заңдарын жою үшін қол қою жинауға жасаған тың тырысы сәтсіз аяқталды. Невада саясаткерлері проституция мәселесінде екі жақтың да пікірін қолдай алады (көбінесе солай істейді), жеке өзі проституцияға қарсы екенін білдіргенімен, бұл шешімді округтердің қабылдауы керек деп санайды. Невада халқының үштен екі бөлігі бір округте (Кларк округі, онда проституцияға тыйым салынған) тұрғандықтан, жергілікті мәселелерге бақылау теңдестіру мәселесі өте маңызды. Солтүстік округтерден сайланған заң шығарушылар көбінесе оңтүстіктегі көпшіліктің "араласуы" деп санайтын әрекеттерге қарсы шығады, ал оңтүстік округтерден сайланған заң шығарушылар бұл мәселеде келісе алмай, штат бойынша тыйым салуды қолдауға жеткілікті дауыс жинамады. 2003 жылдан бері Лас-Вегас қаласының мэрі Оскар Гудман қалада проституцияны заңдастыруды жақтағанын бірнеше рет мәлімдеді, мүмкін Шығыс Фримонт көшесін шағын Амстердамға айналдыруға болады. Гудман заңдастырылған проституцияны қолдаудың негізді себептері бар екенін айтты. Оның сөзіне қарағанда, заңсыз проституцияның бар екенін мойындау және жезөкшеханалар қауіпсіз, реттелген және кіріс әкелетін жыныстық қызметтерді ұсынуы мүмкін. Демократтық штат сенаторы Боб Коффин қолдаған жезөкшехана иелерінің ұйымы индустрияның заңдылығын арттыру үшін жезөкшеханаларға салық салуды ұсынып келеді. Проституция актісіне 5 доллар салық салуды көздеген, ал түскен қаражаттың бір бөлігі секс-жұмыскерлеріне кеңес беру агенттігіне жұмсалатын ұсыныс 2009 жылдың сәуір айында Салық комитетінде қабылданбады. 2011 жылдың ақпан айында АҚШ сенаторы Гарри Рид Невада штатында жезөкшеханаларды жабылуға ұсынды.

Қоғамдық пікір

Невада тұрғындарының пікірлері әртүрлі, бірақ көпшілігі жезөкшеліктің қалыпқа келген жағдайын қолдайды: олар ауылдық жерлерде лицензияланған жезөкшелерге рұқсат беретін заңдарды қолдайды, бірақ Лас-Вегаста жезөкшелікті заңдастыруға қарсы. Невадада 2002 жылы өткізілген сауалнамада 600 респонденттің 52%-ы қолданыстағы заңды және реттелген жезөкшелерді жақтады, ал 31%-ы жезөкшелікке рұқсат беретін заңдарға қарсы болды, ал қалғаны шешім қабылдамады, жезөкшелікке қатысты заңдық шектеулердің азайтылуын қалады немесе пікір білдірмеді. 2003 жылы Невада тұрғындарының шамамен 60%-ы Лас-Вегаста жезөкшелік пен жезөкшелерді заңдастыруға қарсы болды (59% осы идеяға қарсы болды, 35% қолдады және 6% білмеді немесе жауап бермеді). Тағы да, қолдау ауылдық жерлерде (Невадада туған адамдар көп) және Кларк және Уошо округтерінде нашар болды; әйелдер бұл идеяға ерлерге қарағанда көбірек қарсы болды. 2004 жылы Черчилль округіндегі соңғы жезөкшехана жабылғаннан кейін, осы округте жезөкшелікті толығымен тыйым салу жөніндегі округтік референдум 2:1 есебімен жеңіліске ұшырады. 2011 жылғы шілдеде жүргізілген «Қоғамдық саясатты зерттеу» сауалнамасы бойынша Невада сайлаушыларының 56%-ы жезөкшелік заңды болуы керек деп ойлады, ал тек 32%-ы оны заңсыз деп санайды және 12%-ы шешім қабылдамады. 2012 жылғы маусымда өткізілген «Қоғамдық саясатты зерттеу» сауалнамасы бойынша Невада сайлаушыларының 64%-ы штаттың жезөкшеханалары заңды болуы керек деп ойлады, ал 23%-ы ғана оларды заңсыз деп санайды, ал 13%-ы шешім қабылдамады. 2018 жылы Лион округі 3:1 есебімен 1-сұраққа қарсы дауыс берді, ол округтің жезөкшеханалар туралы ережесін жойып, Моунд-Хаустағы төрт жезөкшехананы жабуға бағытталған.

Мұражай

Невада штатының Най округіндегі Кристалл қаласында екі жергілікті бордельмен байланысты бордель өнер мұражайы болған. Келушілер оның көбінесе газет кесінділерінен тұрғанын хабарлаған. 2020 жылы екі Кристалл борделі де жабылды.