Кіріспе

Француз флотының "Фох" крейсері 1931 жылы қызметке кіріп, соғыстар аралығында Жерорта теңізінде болды. 1939 жылдың қыркүйегінде ол Тулон портында болды. Тулонға оралу алдында Атлантика мұхитында "Граф Шпее" кемесін іздеуге қатысты. 1940 жылдың маусым айының ортасында Италияның Вадо қаласын бомбалау кезінде ғана қару қолданды. 1940 жылдың маусымындағы франко-неміс келісімі кезінде Тулонда болды. 1942 жылдың қараша айының соңында француз флоты суға батырылғанға дейін Тулонда тұрды. Кейін итальяндықтар оны көтеріп алып, 1943-44 жылдары металлға тапсырды. Алғашқыда оны XIV Людовик патшаның кезіндегі соғыс министрі, Лувоа маркизінің құрметіне "Лувоа" деп атау жоспарланған. Алайда, Бірінші дүниежүзілік соғыста Францияның ең танымал әскери қолбасшысы Маршал Фердинанд Фох 1929 жылдың 29 наурызында, кеме сүңгітілерге түсірілуіне бір ай қалғанда қайтыс болды. Осыдан кейін оның құрметіне "Фох" деп аталды. Басты артиллериялық мұнаралар Ұлы соғыста Маршал Фохпен байланысты жерлердің аттарымен аталыпты.

Дизайн және сипаттама

1927 жылғы партияда 10 000 тонналық Келісім крейсері үшін қаражат көзделген. Кеме корпусы алдыңғы екі кемеге ұқсас болар еді, бірақ қорғаныс деңгейі өзгертілді. Жұқа броньды белдеуден бас тартылып, машина бөлімі үстінде броньды кассионмен алмастырылды, сондай-ақ оқ-дәрілік бөлімдердің қабырғалары күшейтілді. Көмірмен жұмыс істейтін қазандықтар орнатылмады. Олардың орнына қосымша мұнай отын резервуары орнатылды. Осы қазандықтарды алып тастау нәтижесінде екінші түтік бұрынғы кемелерге қарағанда жіңішкер болды. Тірек аяқтары басқаларына қарағанда кеңірек жайылған үш аяқты алдыңғы мачта орнатылды. Жоғары бұрышты басқару пункттері тірек аяқтарының үстіне орналастырылды. Ұшақтардың құрылымы мен қару-жарағы Колбертке ұқсас болды. Ол 1927 жылдың 1 наурызында тапсырыс берілді, содан кейін 1927 жылдың 21 маусымында "Колберт" кемесі суға жіберілгеннен кейін "С2" жобасының нөмірімен және 100 корпус белгісімен құрылысы басталды. Ол 1929 жылдың 24 сәуірінде суға түсірілді. 1930 жылдың 1 тамызында теңіз сынақтарына кірісті, ал 1930 жылдың 16 желтоқсанында қабылдау сынақтары өтті. 1931 жылдың 15 наурызында пайдалануға берілді және 1931 жылдың 15 қыркүйегінде толық аяқталды.

Соғысқа дейінгі қызмет

1931 жылы 20 желтоқсанда Тулон қаласындағы Бірінші жеңіл дивизияға қосылды. 1934 жылы 19 қазанда "Фош", француз крейсері "Дукейн" және француз крейсері "Турвилл" құрамында үшінші жеңіл дивизия құрылып, Бірінші жеңіл дивизияның құрамы кішірейтілді. 1936 жылы 1 наурызда ол 3-ші дивизияда француз крейсері "Суффренмен" ауыстырылып, содан кейін Бірінші жеңіл дивизияға қайта тағайындалды. 1935 жылы 27 маусымда Дураненез шығанағындағы флот инспекциясында болды. 1937 жылы 12 сәуірде Бірінші жеңіл дивизия Бірінші крейсер дивизиясы болып қайта аталды және француз крейсерлері "Кольбер", "Фох", француз крейсері "Дюпле" және француз крейсері "Алжир" құрамына кірді.

Соғыс уақытындағы қызмет

1939 жылдың қыркүйек айында соғыс басталғанда «Фох» Тулон қаласында болды. Қараша айында Дакарға, Сенегалға бағытталды және 16 қарашада «Force X» тобына қосылды. 7 желтоқсанда «Дуплекс», британдық крейсер «HMS Neptune», британдық авиатасымалдауыш «HMS Hermes» және екі «contre torpilleurs» – француз эсминецтері «Милан» мен «Кассар» бірге теңізге шықты. Кемелерге Пернамбукодан 850 теңіздік шақырым қашықтықта Плата өзені маңындағы шайқас туралы хабар жетті. Олар жанармай құю үшін Дакарға қайтып келді, егер неміс крейсері «Адмирал Граф Шпе» теңізге қашса, оған тиімдірек қарсы тұру үшін. «X» тобы 30 желтоқсанда Дакардан қайта шығып, 1940 жылдың 5 қаңтарында оралды. 23 қаңтарда «Фох» француз крейсері «Дуплекспен» бірге Бермудадан Мароккоға бағытталған конвойды сүйемелдеу үшін Дакардан соңғы рет шықты. Екі кеме де Тулонға оралды. 13-14 маусым түнінде үшінші эскадрильяның Италияның Генуя және Вадо қалаларын бомбалау операциясы – «Vado» операциясына қатысты. «Vado» тобында «Фох» және «Algérie» крейсерлері, ал «Genoa» тобында «Dupleix» және «Colbert» крейсерлері болды. Бомбалау аз ғана зиян келтірді, себебі «Genoa» тобы дұрыс емес нысанаға атып, «Vado» тобының жартысынан астам снаряды теңізге түсті. Эскадрилья 14 маусымда түске дейін Тулонға оралды. «Фохта» рульдік жүйеде ақау пайда болды, бірақ кеме қауіпсіз оралды. 25 маусымда франко-герман келісімі күшіне енді және Франция Әскери-теңіз күштері барлық шабуылдық операцияларын тоқтатты. 3 шілдеде британдықтардың Мерс-эль-Кебирге жасаған шабуылы кезінде француздық «Страсбург» шайқас кемесі зақымданусыз құтылып, 4-ші крейсер дивизиясы Алжирден Оранға қарай бағытталды. Төртінші дивизия «Страсбургпен» байланыса алмады, сондықтан Тулонға қайтып келді. «Algérie», «Фох» және «Colbert» 12 «contre torpilleurs» мен бірге Тулоннан Францияның солтүстігіне қарай жүзіп бара жатқан француз күштерімен кездесу үшін шықты. Олар 4 шілде таңында төртінші дивизиямен қосылып, Тулонға оралды. «Страсбург» сол кешкісін келді. Дакар маңындағы британдық әрекеттердің жалғасуына байланысты Виши үкіметі 22 қыркүйек 1940 жылы «Algérie», «Фох», «Dupleix», француз крейсері «Marseillaise» және француз крейсері «La Galissonnière», сондай-ақ үш «contre torpilleurs» және екі флоттық торпедалық катерді Дакарға күшейте беруді жоспарлады. Бірақ 20 қыркүйекте немістер бұл жоспарға вето қойды. 1942 жылдың 11 қарашасында немістер Виши Франциясын басып алды. «FHM» Солтүстік Африкаға «Torch» десанттарынан қорғау үшін теңізге шығуға дайын болды, бірақ рұқсат алмады. 27 қарашада немістер Тулонға жетіп, базаға кірді. Немістер кемежайға кіруден кейін француз теңізшілеріне флотты батыруға уақыт берді. «Фох» Тулон қаласындағы Кастиньода деактивацияланған күйде болды. Оның қарулары 35 кг салмақтанған зарядтармен жарылтылды, қарулар жойылды, теңіз клапандары мен конденсаторлар ашылды және кеме теңіз түбіне шөкті. 1943-1944 жылдары итальяндықтар оны көтеріп, металлға тапсырды.