Кіріспе
Сэр Джон Энтони Холт Сондерс, CBE, DSO, MC (29 шілде 1917 – 4 шілде 2002) Гонконг экономикасының қарқынды және тұрақсыз даму кезеңінде «Гонконг және Шанхай банктік корпорациясының» (қазіргі HSBC Holdings plc) төрағасы болды. 1962 жылдан бастап бас менеджер (фактически бас атқарушы), ал 1964 жылдан 1972 жылға дейін төраға қызметін атқарған Сондерс, Гонконгтың ең ірі қаржы институтының басшысы болды. Осы кезеңде Британдық колония сауда орталығынан өңдеу және қаржы орталығына тез айналды. Гонконгтың экономикалық өсуіне Қытайдан келген көптеген еңбекқор мигранттардың ағыны және еркін салық және сауда саясатын ұстанушы әкімшілік түрткіс берді. Алайда, 1966 жылдан бастап Мао Цзэдунның «Мәдени революциясы» отандық бизнес сенімділігіне және Қытаймен байланыстарға елеулі нұқсан келтірді. 1967 жылы Гонконг валютасы байланысқан фунт стерлингінің құнсыздануы да соққы болды. Сондерс осы оқиғалар кезінде банкты сабырлылықпен басқарды. 1965 жылы, өзінің 100 жылдық мерейтойында «Гонконг және Шанхай банктік корпорациясына» Hang Seng Bank-тың басым үлесі ұсынылды – бұл банк қиын жағдайда қалды деген қауесеттерден кейін депозиттерге күрт талап туындаған жергілікті бөлшек банк. Дағдарыс туындаған кезде Сондерс колониядан тыс болды, бірақ келіссөздерді аяқтау үшін оралды. Сол кезеңде ол «Гонконг және Шанхай банктік корпорациясының» клиенттер базасын кеңейтіп, жаңа буын қытай (көбінесе шанхайлық) кәсіпкерлерді қамтыды және банк үшін Sir Yue Kong ("Y. K.") Pao-дың «World Wide Shipping Group» компаниясының акцияларын алғашқылардың бірі болып сатып алды, осымен Сондерс оның жақын досы атанды. Банк сондай-ақ Swire отбасының Cathay Pacific әуе компаниясына инвестиция жасады. Оның филиалдар желісі кеңейді және компьютерлендіру саласында жетекші болды.
Sir John Anthony Holt Saunders, CBE, DSO, MC (29 July 1917 – 4 July 2002) was chairman of The Hongkong and Shanghai Banking Corporation (now HSBC Holdings plc), at a time of rapid and turbulent development of the Hong Kong economy. In his banking career, as chief manager (effectively chief executive) from 1962, and chairman from 1964 to 1972, Saunders was at the helm of Hong Kong's most important financial institution at a time when the Crown Colony was rapidly changing from a trading post to a regional centre of manufacturing and finance. The fierce pace of economic growth for Hong Kong was fuelled by an influx of industrious migrants from China and an administration dedicated to laissez faire tax and trade policies. From 1966, however, domestic business confidence and dealings with mainland China were severely disrupted by Mao Zedong's Cultural Revolution. In 1967 the devaluation of sterling – to which Hong Kong's currency was then fixed – was another blow. Saunders led the bank through these events with a calming hand. In its centenary year, 1965, The Hongkong and Shanghai Banking Corporation was offered a majority stake in the Hang Seng Bank, a local retail bank which had suffered a sudden run on deposits after rumours that it was in trouble. Saunders was out of the colony when the crisis arose, but returned to complete the negotiation. In the same period, he broadened The Hongkong and Shanghai Banking Corporation's own customer base to include a new generation of Chinese (often Shanghainese) entrepreneurs, and acquired for the bank an early equity stake in the World Wide Shipping Group, the shipping empire of Sir Yue Kong ("Y. K.") Pao, with whom Saunders formed a close friendship. The bank also invested in the Swire family's Cathay Pacific airline. Its branch network expanded, and it was a frontrunner in computerisation.
Ерте өмір
Ол Уксбридж қаласында банкирдің ұлы болып дүниеге келді және Бромсгроув мектебінде білім алды. 1937 жылы Девоншир герцогының ұсынысымен Лондондағы Гонконг және Шанхай банктік корпорациясына жұмысқа орналасты, оның әжесі Элси герцогтың жеке хатшысы болған. Алыс Шығыстағы алғашқы қызметтік сапарына дайындық үшін ол Францияның Лион бөлімшесіне жіберілді, онда негізгі жұмыс Индоқытаймен жібек саудасын қаржыландыру болды. Ол өмір бойы Францияға сүйіспеншілікпен қарады, әсіресе шампан мен устрицаға әуес болды.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Солтүстік Африка, Сицилия және Италияда шайқасты, жарақаттанды, жеделхаттарда есімдері тіркелді және Италиядағы Монте-Спадуро мен Аргента ойысындағы шайқастарда MC және DSO ордендерін жеңіп алды. 1939 жылы соғыс басталғанда, ол «Гонконг және Шанхай банк корпорациясынан» кетіп, Англияға қайту үшін пойызға отырды және британдық армияға қарапайым сарбаз ретінде қатысуға тіркелді. Ол Sandhurst Royal Military College-те офицерлік даярлыққа іріктелді, ондағы үздік курсанттарының бірі үшін Құрмет белбеуімен марапатталды. Содерс Шығыс Суррей полкіне екінші лейтенант болып тағайындалды. Ол британдық бірінші армияның 78-ші «Battleaxe» жаяу әскер дивизиясының 11-ші жаяу әскер бригадасының құрамындағы полктің 1-ші батальонында Тунис, Солтүстік Африкада взвод командирі, кейін барлау офицері ретінде шайқасты. Дивизия науқанда өте белсенді рөл атқарды және 1943 жылдың мамыр айында Солтүстік Африкадағы жаулық әрекеттер тоқтағаннан кейін генерал Бернард Монтгомеридің британдық сегізінші армиясының құрамына кірді, Сицилияға одақтастардың шабуылына қатысты, әсіресе 1943 жылдың тамызының басында Центурипедегі ауыр шайқастарда. Қыркүйектің соңында дивизия Оңтүстік Италиядағы Тарантоға жеткізіліп, Адриатика жағалауына дейін итальяндық науқанға қосылды. Сегізінші армияның алға жылжу сызығының арғы жағында Биферно, Тригно және Сангро өзендері орналасқан, олар неміс дайындаған қорғаныс сызықтарының сериясын белгіледі: Вольтурно сызығы, Барбара сызығы және Қысқы сызық (Густав сызығы немесе Бернхардт сызығы деп те аталады). Дивизия Вольтурно сызығында Термоли шайқасында көзге түсті және Монтгомеридің екі келесі сызыққа шабуылдаған жетекші дивизияларының бірі болды. Осы әрекеттерден кейін дивизия Кампобассодағы армияның демалыс орталығында демалды. Бір аптадан кейін Суррейлер Апеннин тауларында сол жақ қанатты күзетіп, желтоқсанда Моро өзенінің науқанында Сегізінші армияның сол жақ қанатын күзетіп тұрды. Жер өте қараңғы және жабайы болды; кезең ішінде шайқас аз болғанымен (көбінесе қарсылас патрульдер арасындағы шайқастар), өмір өте қиын болды, себебі суық температура, терең қар және қалалық жайлылықтан алшақтық болды. 1944 жылдың ақпан айында (Содерс батальон адъютанты болған кезде) 78-ші дивизия Апеннин таулары арқылы Кассино секторына көшіп, генерал-лейтенант Марк Кларктың АҚШ-тың Бесінші армиясының құрамындағы Жаңа Зеландия корпусының бөлігі болды. Бесінші армия Кассинодағы Қысқы сызықты бұзуға екі рет сәтсіз тырысты және 78-ші дивизия үшін үшінші шайқаста 2-ші Жаңа Зеландия және 4-ші Үндістан жаяу әскер дивизияларының жоспарланған ілгерілеуін пайдалану жоспарланды. Бұл әрекет сәтсіз аяқталды және Шығыс Суррейдің рөлі Рапидо өзеніндегі фронттың секторын күзетумен шектелді. Наурыздың соңында Шығыс Суррейлер Кассиноның артындағы тауларға көшірілді, бұл жер тағы да суық және қараңғы болды, неміс позицияларынан көрініп тұрды, күндіз қозғалыс мүмкін емес еді. Жер қатты және тасты болғандықтан, тек терең емес қазбаларды қазуға болады, ал қоршауға аз қорғаныш беретін бос тас қоршаулары болды. Бір айдан кейін батальонды Польша бөлімшелері қысқа уақытқа демалдырды, содан кейін төртінші Монте-Кассино шайқасына арналған қарқынды жаттығулар өтті. Диадем операциясы кезінде одақтастардың жеңісінен кейін дивизия Лири аңғарының жоғарғы жағына қарай алға жылжуға қатысып, Римнен Ареццоға қарай солтүстікке қарай соғысуды жалғастырды. Трассимен сызығындағы, тағы бір неміс қорғаныс сызығындағы ауыр шайқастан кейін, дивизия 1944 жылдың шілдесінде Египетте демалу үшін сызықтан шығарылды. 1944 жылдың қазан айының басында батальон, онда Содерс енді мылтық ротасының майоры болды, 78-ші дивизиямен Италияға оралды және Тарантодан Ассизи, Перуджа және Ареццо арқылы Флоренциядан солтүстікке қарай Тоскана Апеннин тауларында Сан-Аполлинареге дейін созылатын жолмен жүрді. Бұл - жаңбырдың астында сырғанақ балшыққа айналған, снарядтардың саңылаулары бар, тар, бұрылысты жолдар бар, таулы аймақ. 78-ші дивизияның міндеті генерал-лейтенант Сидни К. Киркманның британдық XIII корпусының (бұл кезде Марк Кларктың АҚШ-тың Бесінші армиясының оң қанаты) бөлігі ретінде, таулар арқылы Ломбардия жазығына өту үшін шабуылға қосылу болды. Батальонның рөлі екі мақсатты, Монте-Ла-Пьеве мен Монте-Спадуроны басып алу болды, олар алға жылжуды тоқтатты. 15 қазан түнінде 1-ші Суррейдің Монте-Пивке шабуылы тек ішінара сәтті болды, бірақ екі күннен кейін бригада күшімен жасалған шабуыл сәтсіз аяқталды, себебі жау кетіпті. Монте-Спадуро, оңтүстіктен солтүстікке қарай шамамен екі шақырымға созылған, қылышқа ұқсас үлкен қырат, немістердің қолында қалды және 23 қазан түнінде батальон осы нысанға бригада шабуылына қатысты. Бригада жиналатын аймаққа жасалған жол 1-ші Суррейді үш шақырымнан астам бұрылысты тау жолдарымен, тік және лайлы еңістермен жүргізді. Ауыр артиллериялық оқ жаудырылғаннан кейін «А» ротасы, майор Содерстің басқаруымен және «D» ротасы Монте-Спадуроға шабуылға шықты, ал «C» ротасы арттан келді. Таңғы сағат бірге дейін, ауыр шайқастан кейін, батальон мақсатына жетті, бірақ терең шатқалдардан жасалған тұрақты атыс «А» ротасын ұстап тұрды және «C» ротасының дұрыс позицияға жылжуына кедері келтірді. Келесі күні Содерс екі дюймдік минометтермен немістерді қуып шығуға тырысты, бірақ бұл сәтсіз аяқталды. Ауыр қарулар қолдану туралы ойланды, бірақ қабылданбады, себебі жау тым жақын болды. 1-ші Суррейдегі екі адам позицияларын өзгертуге тырысқанда, біреуі басына оқ тиіп қаза болды, екіншісіне қолға оқ тиді. Содерс мылтық пен сүйекті алып, екі адамын алып, шатқалға қарай жол тартты. Жаудың орналасқан жерінен жоғарырақ жерге жеткеннен кейін, ол оларға қарай шабуыл жасады, дауыстап айғайлады. Төрт неміс әскері екі Spandau жеңіл пулеметімен бірге бағынды. Содерс дереу MC орденімен марапатталды. Батальон осы қиын, қоршалмаған таулы позицияларда қыс бойы азапты күй кешірді. 1945 жылдың көктемінде 78-ші дивизия Адриатика майданында генерал-лейтенант Ричард Л. Маккриридің басшылығымен Сегізінші армияға оралды. Армияның мақсаттарының бірі - Сенио және Сантерно өзендеріндегі неміс қорғанысын бұзу және содан кейін Аргента ойысы арқылы өту болды, бұл Комаккьо көлі мен Рено өзенінің оңтүстігіндегі су басқан жерлер арасындағы жер тілігі, АҚШ-тың Бесінші армиясымен бірге орталық Апеннин арқылы шабуылдап, По өзенінің оңтүстігіндегі неміс армияларын қоршап алу және жою мақсатында. 14 сәуірде 1-ші Суррей және Ланкашир фузилердің 2-ші батальоны, 78-ші дивизияның 11-ші жаяу әскер бригадасының құрамында, Аргента ойысына шабуылға дайындық үшін жиналатын аймаққа көшті. Ланкашир фузилер ауыр шығынға ұшырады және Содерс 1-ші Суррейден ауыстырылып, орынбасар тағайындалды. 11-ші бригада Рено өзенін кешіп, көптеген миналық далаларды өтті, Аргента шетіне жетті. Фосса Маринаға жақындағанда, Аргентадан бүкіл ойысқа дейін солтүстік-шығысқа қарай ағатын канал, олар күшті қарсылыққа тап болды. Жау осы жерде берік қорғаныс құруға үлкермес бұрын Фосса Маринаға жетіп, одан әрі жылжу қажет болды, сондықтан толыққанды шабуыл қажет деп шешілді. 16 сәуір кешкісінде 1-ші Суррей қараңғыда алға жылжып, Ланкашир фузилердің Фосса Маринаны кесіп өтуіне және одан әрі шектеулі плацдармды құруына мүмкіндік беретін базаны қамтамасыз етті. Түн ортасындағы ащы күреснен кейін, каналдан бағынып алғанда, Ланкашир фузилердің командирі жараланып, шабуыл канал бойында тұрақталды. Осы шешуші сәтте майор...
Соғыстан кейінгі банктік мансап
Соғыстан кейін Сондерс Сингапурдағы банкке қайта оралды және 1950-ші жылдардың басында Гонконгқа тағайындалды. 1955 жылы бас бухгалтер болып, Гонконг пен Сингапурда түрлі лауазымдарда жұмыс істеді, ал 1962 жылы бас менеджер (банктің жоғары деңгейдегі атқарушы лауазымы) болып, сэр Майкл Тернерден кейін осы қызметке келді. Осыған дейін банк директорлар кеңесі толығымен атқарушы емес директорлардан тұрған, бірақ 1962 жылы ерекше жағдай ретінде ол кеңес мүшесі болып сайланды. Келесі жеті жыл бойы ол жаңа атқарушы кеңес құрылымын енгізу үшін жұмыс істеді. 1964 жылдың қыркүйегінде ол банк төрағасы болғанда, Қытайдың Орталық сенім қорының бұрынғы директоры Х.Ж. Шен бас менеджер болып тағайындалды. 1969 жылы кеңесті қайта ұйымдастыру жоспарлары іске асып, ол жаңадан құрылған кеңестің атқарушы төрағасы болды. Банк басшысы ретінде Сондерс сонымен қатар қоғамдық өмірде белгілі бір рөл атқарды: ол Атқару кеңесінің мүшесі болды, Гонконг университетінің дамуына үлкен үлес қосты (кейбір жылдар бойы мекеменің қазынашысы қызметін атқарды) және 1967 жылдан 1972 жылға дейін Корольдік Гонконг жойқын клубының стюардтарының төрағасы болды, онда ол жаңа деңгейдегі кәсібилікті енгізді. Ол 1955 жылдан бастап Гонконгтағы бейбіт судья болып қызмет етті және Гуркалар әл-ауқатын қорғау қорының көп жылдық сенімді тұлғасы болды. Гонконгтағы және аймақтағы оның ықпалы 1966 жылы Португалия үкіметінің оған Принц Генри орденінің командирі атағын беруіне әкелді. Сондай-ақ ол 1969 жылы Гонконг университетінен әлеуметтік ғылымдар докторының құрметті дәрежесін алды. 1970 жылы CBE орденімен марапатталды және 1972 жылы банк қызметінен зейнетке шыққанда рыцарь атағын алды. Одан кейін де ол Amalgamated Metal Corporation және International Commercial Bank төрағасы, P & O, Rediffusion және Y.K Pao's World Wide Shipping Group еншілес компанияларының атқарушы емес директоры сияқты басқа ұйымдардағы бірқатар атқарушы емес лауазымдарды атқара берді. Ол 2002 жылдың 4 шілдесінде дүние салды.