Кіріспе

Царь-бостандықтаушының ескерткіші (Паметник на Цар Освободитель) – Болгарияның астанасы Софияның орталығында орналасқан атты ескерткіш. Ол Ресей императоры Александр II құрметіне орнатылған, ол Ресейде крепостнойлық құқықты жойған және 1877-1878 жылдардағы орыс-түрік соғысында жеңіске жеткен. Неоклассикалық монументтің авторы – итальяндық мүсінші Арнольдо Зокки, ол 19 ғасырдың соңында 12 елден 31 суретшімен (ал жалпы 15 елден 90 суретші қызығушылық білдірген) өткен бәсекеде жеңіске жетті. Ескерткіштің архитектуралық жобасын болгар сәулетшісі Никола Лазаров жасаған. Негізгі тас 1901 жылдың 23 сәуірінде, Георгий күні, Болгария князі Фердинанд I-нің қатысуымен қаланды, ал ескерткіш 1903 жылдың 15 қыркүйегінде аяқталды. Фердинанд 1907 жылдың 30 тамызында ұлдары Борис пен Кирилл, Александр II-нің ұлы, Ресейдің Ұлы князі Владимир Александрович, оның әйелі мен ұлы, сондай-ақ танымал тұлғалармен бірге ескерткіштің ашылуына қатысты. Витоша тауынан алынған қара жылтыратылған граниттен салынған Царь-бостандықтаушы ескерткіші тұғырдан, фигуралармен ортаңғы бөліктен және атқа отырған Ресей патшасының мүсінімен аяқталатын массивті нео-ренессанс карнизінен тұрады. Ескерткіштің іргесіндегі қола гүл шоғын Румыния соғыста қаза тапқан румындық сарбаздардың құрметіне сыйлады. Ортаңғы бөлігіндегі негізгі қола рельефінде жеңіс құдайы (грек мифологиясында Нике, рим мифологиясында Виктория) бастаған орыс және болгар сарбаздарының тобы бейнеленген, ол қылышын жоғары көтеріп тұр. Топтың айналасында Ұлы князь Николай Николаевич, граф Игнатьев және генералдар Иосиф Владимирович Гурко мен Михаил Скобелевтің портреттері орналасқан. Басқа рельефтерде Стара-Загора шайқасының эпизодтары, Сан-Стефано шартты шартының қол қойылуы, Велико-Тарноводағы Құрылтайлық Ұлттық Ассамблеяның ашылу салтанаты, сондай-ақ Петко Славейков, Стоян Заимов, Иван Вазов, Стефан Стамболов және осы кезеңнің басқа да көрнекті тұлғаларының портреттері бейнеленген. Царь-бостандықтаушы ескерткіші Болгария Ұлттық жиналысына қарап тұр, ал оның артында InterContinental қонақ үйі орналасқан.