Кіріспе

Жұмыс орнындағы зиянды материалдарға ұшыраудан туындаған өкпе ауруы. Кәсіби өкпе аурулары – кәсіби астма, өндірістік бронхит, созылмалы обструктивті өкпе ауруы (ХОББ), бронхиолит облитераны, ингаляциялық зақымдану, интерстициалды өкпе аурулары (мысалы, пневмокониоз, гиперсезімталдық пневмонит, өкпе фиброзы), инфекциялар, өкпе қатерлі ісігі және мезотелиоманы қамтитын кең ауқымды аурулар тобы. Бұл аурулар түрлі шаң, химиялық заттар, ақуыздар немесе организмдерге ұшырау нәтижесінде тікелей немесе иммундық реакция арқылы туындауы мүмкін. Интерстициалды өкпе ауруларының кәсіби жағдайлары ХОББ, ідиопатиялық өкпе фиброзы немесе басқа да көптеген аурулар деп қате диагноз қойылуы мүмкін, бұл себепші факторды анықтауды кешіктіруге алып келеді.

Асптама

Астма – жұмыстағы әсерден туындауы немесе күшеюі мүмкін тыныс алу ауруы, ол тыныс жолдарының эпизодтық тарылуымен сипатталады. Кәсіптік астманың түрлі себептері бар, оның ішінде нақты бір затқа сезімталдық, аллергиялық реакция тудыруы; немесе жұмыс орнында жұтылатын тітіркендіргіш затқа реакция. Әртүрлі заттарға ұшырау бұрыннан бар астманы нашарлатуы да мүмкін. Изоцианат өндірісінде жұмыс істейтіндер, латекс қолғаптарды пайдаланатындар немесе жабық кеңсе ортасында жұмыс істейтіндердің кәсіптік астмаға шалдығу қаупі, орташа американдық жұмысшыға қарағанда жоғары. АҚШ-та шамамен 2 миллион адам кәсіптік астмамен ауырады.

Бронхиолит obliterans

Облитеративті бронхиолит, сонымен қатар констриктивті бронхиолит немесе облитеративті бронхиолит деп аталатын бұл ауру, бронхиолдар деп аталатын ең кішкентай тыныс жолдарының зақымдануынан туындайтын тыныс алу жүйесінің ауруы. Ол күкірт иіс газы, азот оксидтері, диацетил (көптеген тағамдар мен сусындардың хош иістендіргіштерінде қолданылады), 2,3 пентандион, ұшқыш күл және шыны талшық сияқты ингаляциялық токсиндер мен газдарға ұшырау салдарынан пайда болады деп хабарланған.

ҚОБ

Созылмалы обструктивті өкпе ауруы – созылмалы бронхит және/немесе эмфиземаны қамтитын тыныс алу жүйесінің ауруы. АҚШ-тағы ХОА-ның 15% жағдайы кәсіби қызметке байланысты, оның ішінде кремний және көмір шаңына ұшырауға. Кен өндіру, құрылыс, өндіріс (әсіресе мата, резеңке, пластик және былғары өнімдері), құрылыс және коммуналдық шаруашылық салаларында жұмыс істейтін адамдар ХОА-ға шалдығу қаупі АҚШ-тың орташа жұмысшысынан жоғары.

Өкпе қатерлі ісігі

Көптеген иондаушы сәулелену түрлері, химиялық заттар мен қоспалары, кәсіби жағдайлардағы әсерлер, металдар, шаң және талшықтар өкпе қатерлі ісігінің пайда болуымен байланысты.

Мезотелиома

Мезотелиома – мезотелийдің қатерлі ісігі, оның бір бөлігі – плевра, өкпелердің қабығы. Мезотелиома асбестқа ұшыраудан туындайды.

Арсен

Арсен IARC 1-ші топтағы канцероген ретінде жіктеледі және өкпе қатерлі ісігінің себебі болып табылады. Жұмысшылар кейбір пестицидтермен жұмыс істеу немесе мыс қорыту кезінде арсенге ұшырауы мүмкін.

BCME

BCME (бис(хлорметил) эфирі) жұмыста әсер еткен адамдарда ұсақ жасушалы өкпе қатерлі ісігімен байланысты. Әсер ету BCME-ді тікелей өндіру немесе оның түзілу процесіндегі қосалқы өнім ретінде кездесуі арқылы болуы мүмкін.

Темекі түтіні

Темекі түтіні — белгілі бір қатерлі ісік тудыратын зат. Қонақжайлылық саласындағы қызметкерлер жұмыс орнында темекі түтініне ұшырауы мүмкін, әсіресе казинолар мен барлар/ресторандар сияқты жағдайларда.

Грипп

Денсаулық сақтау мамандары кәсіби түрде тұмауға шалдығу қаупінде. Пандемиялық тұмау кезінде, жақын маңайдағы барлық адам, тіпті кеңселердегілер де қауіпке ұшырайды.

Туберкулез

Туберкулез – әлемнің көптеген аймақтарында ендемік болып таралған өкпе ауруы. Денсаулық сақтау мамандары мен түрме күзетшілері туберкулезге кәсіби түрде ұшырау қаупі жоғары, себебі олар аурудың таралу деңгейі жоғары халықпен жұмыс істейді.

Дүниежүзілік сауда орталығының өкпесі

Дүниежүзілік сауда орталығының өкпе аурулары – 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдардың ошағындағы залалдарға ұшырау салдарынан туындаған аурулар жиынтығы. Бұл ауруларға астма, астмалық бронхит, ұсақ бронхтардың ауруы, саркоидоз және жедел эозинофильді пневмония кіреді.