Кіріспе

Кермезит, минерал

Кермезит немесе антимон оксисульфиді қызыл антимон немесе қызғылт қоспа (Sb2S2O) деп те аталады. Минералдың түсі шие қызылынан қою қызылға дейін, тіпті қараға дейін өзгереді. Кермезит стибнит (Sb2S3) пен валентинит (Sb2O3) немесе стибиконит (Sb3O6(OH)) сияқты басқа антимон оксидтерінің арасындағы толық емес тотығу процесінің нәтижесінде пайда болады. Белгілі бір жағдайларда, оттегі бар сұйықтықтардың әсерінен күкірттің барлығына оттек ауысуы мүмкін, бірақ кермезит осы ауысу тоқтағанда ғана түзіледі.

Тау-кен өндірісі және даналар

Бұл минералдың кен орындары бүкіл әлемде кездеседі, алайда ерекше кен орындары Германияның Фрайберг қаласына жақын Браунсдорф, Чехословакияның Пернек, Пезинок және Прибрам қалаларында, Канаданың Квебек провинциясы, Вольф округіндегі Оңтүстік Хам кенішінде, Мексиканың Сомбререте, Закатекас аймағында, Боливияның Оруро департаменті, Поопо қаласының Санта-Крус және Сан-Франциско кен орындарында, Зимбабвенің Кве-Кве аймағында, Алжирдің Джебель Хаминат тауында, Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Брокен-Хилл, АҚШ-тың Калифорния штаты, Керн округіндегі Мохаве және Айдахо штаты, Шошон округіндегі Берк қалаларында табылды.

Тарих және қолданылу

Кермезит бұрын қолданылған қызыл бояу – кермес (бояу) атымен аталып, минералдың көбінесе кездесетін түйіршікті қызғылт түсіне байланысты осылай аталған. Бұл атау 1832 жылдан бері қолданылып келеді. Алдыңғы ағылшын тілінде (17 және 18 ғасырларда) белгілі бір антимон қосылыстары осы себепті «кермес минералы» деп аталған. Кермезит немесе қызыл антимон ежелгі Египеттің Ескі Патшалықтың 6-шы династиясында (б.з.д. 2345–2181 жж.) ерін косметикасында қолданылған, ал 18-ші династиядағы патшайым Хатшепсут (Мааткаре) (б.з.д. 1498–1483 жж.) Пунт жерімен оның түрлі-түсті антимон кендері үшін келіссөздер жүргізген. Көздің қызыл сызығы үшін қолданылатын стибнитпен қатар, антимон – косметикада қолданылған ең көне минералдардың бірі. Археологиялық дәлелдер көрсеткендей, ежелгі египеттік әйелдердің қалдықтарында антимон деңгейі жоғары болған, олар антимон қосылыстарының әсеріне ұшыраған (Бенце, 1994). Түсіне байланысты кермезит түскен бояу ретінде және алхимияда қолданылған. Алхимияның материалды түрлендіруге бағытталғандығын ескеретін болсақ, қызыл антимон қызыл күйді алу үшін пайдаланылған. Кермезит – медицина саласында ғасырлар бойы кеңінен қолданылған Кермес минералының минералдық түрі.

Қазіргі уақытта кермезит оның кристалдық металл құрылымының әдемілігі үшін жиналады және антимонмен ортақ уытты әсерлеріне байланысты косметикада немесе медициналық салада қолданылмайды; органикалық және фармацевтикалық өндіріс арқылы аз зиянды алмастырғыштар табылды.