Кіріспе

ВЕВИ (немесе ВЕВЕ, Μάχη της Bεύης) шайқасы, Грекияда, сондай-ақ Клиди өткелінің шайқасы деп белгілі, Екінші дүниежүзілік соғыстың Грек науқанының бір бөлігі болды. Ол 1941 жылдың 11-12 сәуірінде Аминтайон қаласының солтүстігінде, Грекияның солтүстік-батыс шекарасына жақын жерде өтті. Одақтас әскерлері нацистік Германия әскерлерімен шайқасты.

Өмірбаян

1941 жылдың сәуір айының бірінші аптасында Германия әскерлері Болгариядан Грекия мен Оңтүстік Югославияға басып кірді. Югославиядағы қарсылық күші құлағаннан кейін грек және британдық империя күштері ұстаған Вермион желісінің сол жақ фланкі ашық қалды. Жаңа жоспар бойынша, британдық империя күштері Германияның батыс Македониядағы күштерін ұстап тұру керек еді, ал моторизацияланбаған грек жаяу әскерлері Вермион тауынан Синиатсико тауына аяқпен шегінгенге дейін, Олимп тауы мен Алиакмон өзені арасында жаңа қорғаныс шебі құрылатын еді. 10 сәуір күні таңертең неміс XL танк корпусы Монастырдан Монастыр аңғары (немесе "Монастыр қақпасы") арқылы өтіп, Югославия шекарасының оңтүстігіндегі грек Флорина қаласын басып алуға бет түзеді. Лейбштандарте СС Адольф Гитлер (LSSAH), Oberstgruppenführer Йозеф "Сепп" Дитрих басқаратын бригада деңгейіндегі бөлімше, 9-шы танк дивизиясымен бірге оңтүстікке қарай жылжып, 11 сәуірде Веви қаласын басып алды. Неміс 73-ші жаяу әскер дивизиясы LSSAH-тың артынан еріп, батысқа шабуыл жасап, неміс прорылысының майданын кеңейтті. Писодери асуында грек атқыштар дивизиясымен шайқасқан 73-ші дивизия ешқандай прогресске жете алмады. Австралиялық, британдық, жаңа зеландиялық және грек әскерлерінен құралған аралас күш – Маккей күштері – жеделдетіп құрылды. Грекиядағы британдық империяның қолбасшысы генерал Х.Мейтленд Уилсонның сөзімен айтқанда, олардың міндеті – "Флорина аңғарындағы жылдам соғысты тоқтату" болды. 1941 жылдың сәуір айында асудың ең жоғары нүктесінде ауа райы "қаты суық" болды; жаңбыр қарлы боранына айналды. Бұл одақтас жаяу әскерлерінің, әсіресе Солтүстік Африкадан ұзақ және күтпеген сапардан шаршаған австралиялықтар мен жаңа зеландиялықтардың ұйықтауына кедеріл келтірді, олар қыстың суық тау жағдайларына дайын болмаған және оған бейімделмеген еді. Маккей күштері екі бағытта орналастырылды: асудың шығысындағы Кели қаласы маңындағы грек күштері және асудың өзіндегі (Кирли Дервен) британдық империя күштері. Кирли Дервенді басып алған британдық империя бөлімшелері негізінен бригадир Джордж Вазидің Австралиялық 19-шы жаяу әскер бригадасынан тұрды: 2/4-ші (бір ротадан кем) және 2/8-ші батальондар, сондай-ақ британдық 9-шы батальон, Корольдік атқыштар корпусы (сонымен қатар 1-ші рейнджерлер деп те аталады). Жаяу әскерді Жаңа Зеландияның 27-ші (пулемет) батальоны, Австралияның 2/1-ші танкіге қарсы полкі, британдық 2-ші полк, Корольдік ат артиллериясы және Австралия мен британдық артиллерия бөлімшелерінің басқа да кішігірім бөлімдері қолдады. Васейдің штабы Клиди қаласынан оңтүстікке қарай шамалы қашықтықта орналасқан. Асудың маңында Васейдің үш жаяу әскер батальоны кең майданға таралып орналасты: 2/8-ші батальон асудың шығысындағы биікте, 1-ші рейнджерлер батыс жағында солтүстікке қараған шұңқырда, ал 2/4-ші батальон рейнджерлердің батысында, Голема Глава биіктігінде орналасты. Жаңа Зеландия пулеметшілері жаяу әскер арасында таратылды. Австралия мен британдық артиллерия бөлімдері асудың өзінде шоғырланды. Кели бағыты грек бригада деңгейіндегі күшпен қамтылды, негізінен Додеканес полкі (үш батальон, барлығы 3500 адам), оны Грекияның X шекаралық секторы (500 адам), үш грек артиллерия батареясы (бір тау артиллериясы, бір дала артиллериясы және бір танкіге қарсы артиллерия батареясы, далалық зеңбіректермен жабдықталған), бір инженерлік рота және бір пулемет ротасы күшейтті. Полковник Сергиос Аристотелистің басқаруындағы грек күштерінің жалпы саны шамамен 5000 адам және 15 зеңбірек құрады. 3-ші батальон, Додеканес полкі (III/Dod.), британдық империя күштерінің оң жақ фланкінде, Делински Дол биіктігінде орналасты, одан кейін I/Dod., II/Dod. және Х шекаралық секторы оң жақта орналасты. Екі 75 мм-лік зеңбірек III/Dod. және I/Dod. арасында танкіге қарсы рөлде орналастырылып, Кели ауылынан өтетін жолды бақылап тұрды. Маккей күшінің батысында және оның сол жақ фланкіне қарап, Радоси биіктігінен (Мала Река жотасы) грек I/88 (1-ші батальон, 88-ші полк; 21-ші бригада), грек атқыштар дивизиясының бөлігі болған 350 адам орналасты.

Қақтығыстардың басталуы

Додэканес полкінің майданында түн ортасында (10/11 сәуір) немістер Глава төбесіне қарсы барлау тобын жіберіп, шабуылға тырысты, бірақ екі сағаттық шайқастан кейін тойтарыс берді. Немістер сағат 14:00-де Делински Долынаға да осы әрекеттерді қайталады, бірақ олар да кері шегінді. Дегенмен, сол күні кешке Әлиакмон желісіне ұйымдастырылған түрде шегіну туралы бұйрық берілді.