Кіріспе

Дака қор биржасы (DSE) (Dhaka stôk ekschenj) – Бангладештің Дака қаласының Никунджа ауданында орналасқан екі қор биржасының бірі, екіншісі – Читтагонг қор биржасы. 2023 жылдың қаңтар айында DSE және Nasdaq сауда технологиялары бойынша ынтымақтастыққа келгенін хабарлады.

Тарих

Алғаш рет 1954 жылғы 28 сәуірде Шығыс Пәкістан қор биржасы қауымдастығы (East Pakistan Stock Exchange Association Ltd) ретінде тіркелді және 1956 жылы ресми сауда-саттық бастау алды. 1962 жылғы 23 маусымда Шығыс Пәкістан қор биржасы деп қайта аталды. 1964 жылғы 13 мамырда Дака қор биржасы Ltd болып қайта аталды. 1971 жылғы азаттық соғысынан кейін сауда-саттық бес жылға тоқтатылды. 1976 жылы Бангладештің саудасы қайта жанданды, ал 1986 жылғы 16 қыркүйекте DSE жұмысын бастады. DSE-нің барлық акциялар бағасының индексін есептеу формуласы 1993 жылғы 1 қарашада Халықаралық қаржы корпорациясының (IFC) талаптарына сәйкес өзгертілді. Автоматтандырылған сауда 1998 жылғы 10 тамызда басталып, 2001 жылғы 1 қаңтарда толыққанды қолданысқа енді. 2004 жылғы 24 қаңтарда орталықтандырылған бағалы қағаздар сақтау жүйесі іске қосылды. 2009 жылғы 16 қарашада Дака қор биржасының (DSE) базалық индексі алғаш рет 4000 ұпайдан асып, 4148 ұпайға жетіп, жаңа рекордты орнатты. 2010 жылы индекс 8500 ұпайдан асып, 2011 жылдың бірінші тоқсанында құлдырады. Миллиондаған инвестор ақшасын жоғалтып, көшеге шығып, бұл көпіршіктің жарылуына кінәлі деп санайтын спекулянттар мен реттеушілерді айыптады, бұл оқиға 2011 жылғы Бангладеш қор нарығындағы алаяқтық деп танылды. Қазіргі таңда DSE-де барлығы 22 өнеркәсіптік секторда 625 тіркелген компания жұмыс істейді.

Құрылу

Дака қор биржасы (DSE) – заңды тұлғалардың акционерлік қоғамы. Ол 1994 жылғы «Компаниялар туралы» заңға, 1993 жылғы «Қауіпсіздік және биржа комиссиясы туралы» заңға, 1994 жылғы «Қауіпсіздік және биржа комиссиясының ережелеріне» және 1994 жылғы «Қауіпсіздік биржасы (ішкі сауда) ережелеріне» сәйкес құрылған және басқарылады. Бұл компанияның ұсынылған капиталы 500 000 тақаға тең, ол 250 акцияға бөлінген, әр акцияның құны 2000 тақа. Ешбір жеке тұлға немесе фирма бір акциядан артық сатып ала алмайды. Қор нарығының қағидаларына сәйкес, алаңда тек мүшелер ғана қатыса алады және өздері үшін немесе клиенттері үшін акцияларды сатып ала алады. Қазіргі таңда 238 мүшесі бар. Дака қор биржасының нарықтық капитализациясы 2007 жылдың қыркүйегінде шамамен 9 миллиард долларға, ал 2009 жылдың 9 желтоқсанында 27,4 миллиард долларға жетті.

Сауда-саттық

Дака қор биржасы жексенбіден бейсенбіге дейін сағат 10:00-ден 14:30-ға дейін сауда үшін ашық, біржа алдын ала жариялаған мерекелерден басқа. Рамазан айында биржа сағат 10:00-ден 14:00-ге дейін сауда-саттық жүргізеді. Бұл қор биржасында барлығы 651 бағалы қағаз және 356 компания тіркелген. Листинг қор биржасындағы бағалы қағаздарға ерекше құқық береді. Қор биржасында тек листингке енгізілген акциялар ғана саудаланады. Қор биржасы листингтелген бағалы қағаздардың мәмілелерінде ашықтықты, теңдік пен бәсекелестік ортада қамтамасыз етеді. Листинг компанияға, инвесторға және жалпы қоғамға пайдалы. Сауда индекстері: DSE кең индексі (DSEX), DSEX исламдық индексі (DSES), DSE 30 индексі (DS30), CDSET.