Кіріспе
Президентке кешірім беру жөніндегі негізгі кеңесші Кешірім беру жөніндегі прокурор кеңсесі АҚШ Конституциясының II-бабының 2-тармағына сәйкес, АҚШ Президентінің кешірім беру құқығын іске асыруына көмек көрсетеді. Ол АҚШ Әділет департаментінің құрамында болып, АҚШ Бас прокурорымен немесе оның өкілімен кеңеседі. Конституцияға сәйкес, Президенттің кешірім беру құқығы тек федералдық қылмыстық құқық бұзушылықтарға ғана қолданылады. Федералдық құқық бұзушылықтар бойынша кешірім беру туралы барлық өтініштер тергеу және қарау үшін Кешірім беру жөніндегі прокурор кеңсесіне жіберіледі. Кешірім беру жөніндегі прокурор әрбір өтінішті шешу үшін департаменттің ұсынымын дайындайды. Әкімшілік кешірім алудың түрлеріне кешірім, шартты кешірім, жазаны жеңілдету, жазаны шартты жеңілдету, айыппұлды немесе өтемақыны (реституцияны) кешіру, мерзімді кешірім, тоқтату және рақымшылық жатады. Кешірім қайтыс болған соң да берілуі мүмкін. Қазіргі уақытта Кешірім беру жөніндегі прокурор кеңсесінің штаттық құрамында Кешірім беру жөніндегі прокурордың орынбасары, атқарушы лауазымдағы қызметкер, төрт штаттық адвокат, кеңсе қызметкерлері және өтініштерді қарауға көмектесетін заңгерлер бар. Кешірім жасау билігі – «Конституция Президентке берген ең шексіз биліктердің бірі».
The Office of the Pardon Attorney assists the president of the United States in his exercise of executive clemency as authorized by Article II, Section 2, of the US Constitution. It is part of the United States Department of Justice and is in consultation with the Attorney General of the United States or his delegate. Under the Constitution, the president's clemency power extends only to federal criminal offenses. All requests for executive clemency for federal offenses are directed to the Office of the Pardon Attorney for investigation and review. The pardon attorney prepares the department's recommendation to the president for final disposition of each application. Executive clemency may take several forms, including pardon, conditional pardon, commutation of sentence, conditional commutation of sentence, remission of fine or restitution, respite, reprieve and amnesty. A pardon may be posthumous. The Office of the Pardon Attorney currently has a staff that includes the Deputy Pardon Attorney, an executive officer, four staff attorneys, and its clerical staff and paralegals who assist in the review of petitions. The power of clemency is "one of the most unlimited powers bestowed on the president by the Constitution."
Тарих
1789 жылдан бері федералды үкіметтегі түрлі ведомстволар президентке атқару билігі шеңберінде жазадан босату (клеменция) ісінде әкімшілік қолдау көрсетіп келді. 1865 жылы президенттің жарлығы осы жауапкершілікті Әділет министрлігіне жүктеді. Ведомствоның қазіргі атауы 1894 жылы бекітілді. Тарихи жағынан, президенттер жазадан босату туралы шешім қабылдамас бұрын, кешірім туралы іс жөніндегі адвокаттың (pardon attorney) қарауына жүгінуге бейім болды (бірақ олар оны міндетті түрде жасауға тиіс емес). Дональд Трамп президенттігі кезінде ол жазадан босату ісінде осы процедураны айналып өтті. Дегенмен, осы бес жылдық күту мерзімінен бас тартуға болады. Бірінші критерий – адамның сотталған кездегі мінез-құлқы, сипаттамасы және беделі. Яғни, олар өз қылмыстарын білетін, жауапты және білімді адамдар ретінде әрекет етіп, нормалы қоғамға оралуға дайын болуы керек. Олар жұмыс тауып, өзін және жақындарын асырау, сондай-ақ таза қылмыстық тарихы болу арқылы жақсы қоғам құруға үлес қоса алуы тиіс. Екіншісі – қылмыстың ауырлығы және оның қашан жасалғаны. Егер қылмыс көп жыл бұрын жасалса және көп адамға әсер етпесе, жазадан босату мүмкіндігі жақында жасалған және аса ауыр қылмыстан гөрі жоғары болады. Бұл ретте, құрбандардың жазадан босатуға қалай қарайтыны және одан болашақта ұқсас қылмыстарға қатысты қандай үлгі орнатылатыны ескерілуі керек. Осы жазадан босатулардың көп бөлігі зорлық-зомбылықсыз есірткі құралдарына қатысты қылмыстарға қатысты болды, мақсаты – есірткіге қарсы күрестің теріс салдарынан зардап шеккен жеңіл қылмыскерлерді түрмеден шығару. Үшіншісі – адамның жауапкершілікті қабылдауы және өз іс-әрекеттерінің ауырлығын түсінуі. Егер адам қылмысын жасауына себептер іздеп, ақталуға тырысса, жазадан босату мүмкіндігі төмендейді. Егер адам кешірім сұрап, өз іс-әрекеттеріне толық жауапкершілік танытса, онда мүмкіндіктер жоғарылайды. Бұл қылмыс аса ауыр болған жоқ, өйткені Мадд Буттың оқиғадан хабарсыз болғанын және ол өз мамандығының талаптарын орындағанын мәлімдеді. Соңында, саяси қайраткерлер, адвокаттар, судьялар және тіпті құрбандар сияқты беделді тұлғалардың ұсыныстары мен пікірлері мұқият қарастырылып, адамның жазадан босатуға лайық екендігіне шешім қабылданады.
Өлімнен кейін кешірім беру
Өлімнен кейін кешірім беру сирек кездеседі, себебі Әділет министрлігінің жалпы саясаты бойынша тірі емес адамдарға қатысты өтініштер қабылданбайды. Бұл Әділет министрлігінің шектеулі ресурстары мен кадрлық құрамына байланысты, және тірі адамдарға қатысты істер қайтыс болғандарға қарағанда басымдыққа ие. Осыған ұқсас тәртіп пен себеп федералдық құқық бұзушылықтар үшін кешірім өтініштеріне де қолданылады, федералдық қылмыстарға қатысты істерге артықшылық беріледі. Бұл жүйе Әділет министрлігіне уақытын федералдық кешірімнен ең көп пайда көретін адамдарға жұмсауға мүмкіндік береді. Тек президенттер Клинтон, Джордж Буш және Трамп ғана өлімнен кейін кешірім берген.
Қадамдар мен процесс
Кешірім туралы істер жөніндегі прокурордың кеңсесі барлық кешірім беруге қатысты хат-хабарларды және мәселелерді, оның ішінде өтініштер мен қағаздарды қарастырады. Бұл бірнеше қадамды қамтиды. Кеңсе кешірім туралы хаттарды қабылдап, зерделейді, сондай-ақ өтініш берушінің кешірім сұрауының негізділігін арттыру үшін олармен бірге жіберілген іс қағаздарын зерттейді. Одан кейін әрбір өтініш бойынша ұсыныс дайындап, оны президентке кешірім беруге болады ма, болмайды ма деген соңғы шешім қабылдау үшін жібереді. 125 жыл бойы президентке кешірім мәселесіндегі басты кеңесші Әділет министрлігінің Кешірім туралы істер жөніндегі прокурорының кеңсесі (PARDON) болды, ол әдетте барлық кешірім туралы өтініштерді қарап шығады. Үкімет деректеріне, адвокаттарға, қылмыстық әділеттілікті қорғайтын жақтастарға және Ақ үйдің бұрынғы лауазымды тұлғаларына сәйкес, 2020 жылы The Washington Post газеті жүргізген тергеуге қарағанда, президент Трамп жиі кешірім туралы істер жөніндегі прокурорды айналып өтті. Бұрынғы президенттерден ерекшелігі, Трамп "кешірім кеңсесіне өтініш бермеген немесе оның талаптарына сай келмеген, жақын байланыстары бар қылмыскерлерге" кешірім жасады.