Кіріспе

Бұрынғы сот шешімінің күшін жою

Күшін жойылған сот шешімі (сондай-ақ вакатур рельефі деп аталады) бұрынғы сот шешімін заңды түрде күшсіз етеді. Күшін жойылған сот шешімі әдетте апелляциялық соттың төменгі соттың шешімін жоққа шығару, кері қайтару немесе күшін жою нәтижесінде туындайды. Апелляциялық сот өзінің шешімдерін де күштен шығара алады. Процедуралық ережелер вакатурды тараптың өтініші бойынша (күшін жою туралы өтініш) немесе өздігінен (соттың бастамасы бойынша) жүргізуге мүмкіндік береді. Күшін жойылған сот шешімі азаматтық сот ісіндегі тараптарға күшін жойылған сот шешімінің мәселелерін қайта қарауға мүмкіндік береді. Сот шешімінің күшін жоюдың тағы бір жолы – егер айыпталушы барлық шағымдарды толығымен қараудан бұрын қайтыс болса. Осыған байланысты күшін жойылған сот үкімдерінің ішінде Энронның бұрынғы төрағасы және бас директоры Кеннет Лей, үкім шығарылмас бұрын қайтыс болған, және өзінің шағымдары қарастырылмастан түрмеде өзін-өзі өлтірген бұрынғы футболшы Аарон Эрнандес бар. Соңғы жағдайда, вакатурдың өзі кейіннен күшін жойылды.

Америка Құрама Штаттары

"Сот шешімінен босату" АҚШ Федералдық азаматтық іс жүргізу ережелерінің 60-бабымен реттеледі. АҚШ Жетінші апелляциялық округінің соты күшін жойылған сот шешімі "тараптарды сот процесінің мүлдем өтпегендей жағдайға қояды; осылайша күшін жойылған сот шешімі енді күшті немесе әсерлі болмайды" деп атап өткен. Америка Құрама Штаттарының заң жүйесіндегі вакатурдың бір түрі – Америка Құрама Штаттары v. Munsingwear, Inc. ісі арқылы белгіленген, көбінесе Munsingwear вакатуры деп танылады. Бұл тәсіл, іс апелляцияда қаралып жатқанда, округтік сотта немесе Жоғарғы Сотта, істің мән-жайы оны мәнсіз ететін жағдайларда қолданылады. Жоғары сот төменгі соттың шешімін жоққа шығарып, істі төменгі сотқа қайтарады және оны мәнсіз деп тануға мүмкіндік береді. Жоғары сот Munsingwear вакатурын беру үшін белгілі бір шарттар орындалуы керек, әдетте бұл вакатур үш жағдайда қолданылады: "кездейсоқ жағдай" (мысалы, тараптың қайтыс болуы), тараптардың өзара келісімі немесе төменгі сотта жеңген тараптың бір жақты әрекеті.