Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1972 жылы АҚШ Жоғарғы Сотының өлім жазасын еріксіз қолдануды конституциялық емес деп жариялаған ісі.
1972 U. S. Supreme Court case declaring arbitrary use of the death penalty unconstitutional
Furman v. Georgia, 408 U.S. 238 (1972) – АҚШ Жоғарғы Сотының АҚШ-тағы өлім жазасына қатысты барлық қолданыстағы заңдық негіздемелерді жойған маңызды қылмыстық іс. Бұл шешім 5–4 дауыспен қабылданды, көпшілік мүшелерінің әрқайсысы жеке пікір білдірді. «Фурман» ісінен кейін, өлім жазасын қайта енгізу үшін штаттар АҚШ Конституциясының Сегізінші түзетуіне сәйкес келу үшін, кемсітушілік және дискриминациялық әсерлерді жоюға тиіс болды. Жоғарғы Сот Джексонның Джорджияға қарсы және Бранчтың Техасқа қарсы істерін «Фурман» шешімімен біріктірді, соның салдарынан зорлау қылмысы үшін өлім жазасы жойылды; бұл шешім «Грегг» ісінен кейін «Кокердің Джорджияға қарсы» ісінде расталды. Сот «Айкенс пен Калифорния» ісін де қарастыруды жоспарлаған, бірақ «Айкенс» ісі ауызша тыңдаудан өткеннен кейін және шешім шығарылуға тиіс болған кезде, Калифорния Жоғарғы Соты «Калифорнияның Андерсонға қарсы» ісінде өлім жазасы штат конституциясын бұзатынын шешті; «Айкенс» ісі мән-жайы болмағандықтан тоқтатылды, себебі бұл шешім Калифорниядағы барлық өлім жазаларын өмір бойына бас бостандығынан айыруға алмастырды.
Furman v. Georgia, 408 U. S. 238 (1972), was a landmark criminal case in which the United States Supreme Court invalidated all then existing legal constructions for the death penalty in the United States. It was a 5–4 decision, with each member of the majority writing a separate opinion. Following Furman, in order to reinstate the death penalty, states had to at least remove arbitrary and discriminatory effects in order to satisfy the Eighth Amendment to the U. S. Constitution. The Supreme Court consolidated the cases Jackson v. Georgia and Branch v. Texas with the Furman decision, thereby invalidating the death penalty for rape; this ruling was confirmed post Gregg in Coker v. Georgia. The Court had also intended to include the case of Aikens v. California, but between the time Aikens had been heard in oral argument and a decision was to be issued, the Supreme Court of California decided in California v. Anderson that the death penalty violated the state constitution; Aikens was therefore dismissed as moot, since this decision reduced all death sentences in California to life imprisonment.
Өмірбаян
Форман Грузияға қарсы іс бойынша тұрғын түн ортасында оянып, үйіне ұрлық жасаған Уильям Генри Форманды табады. Сотта, Джорджия қылмыстық процедурасы бойынша рұқсат етілген антсыз мәлімдемеде Фурман қашып құтылуға тырысқанда сүрініп, өзімен бірге алып жүрген қару кездейсоқ оқ атып, құрбанды өлтіргенін айтты. Бұл оның полицияға бұрынғы берген мәлімдемесімен қайшы болды, онда ол қашып бара жатқанда бұрылып, соқырша оқ атқанын мәлімдеген. Қай жағдайда болсын, атыс қылмыс жасау кезінде болғандықтан, Фурман кісі өлтіруге кінәлі деп танылып, сол кездегі штат заңдарына сәйкес, қылмыстық кісі өлтіру ережесі бойынша өлім жазасына кесілуі мүмкін еді. Фурман кісі өлтіргені үшін сотталып, негізінен өзінің мәлімдемесіне сүйене отырып, кінәлі деп танылды. Ол өлім жазасына кесілгенімен, жаза ешқашан орындалмады. Джексон Грузияға қарсы ісі, Фурман сияқты, Грузия Жоғарғы Сотымен бекітілген өлім жазасы туралы іс болды. Фурманнан өзгеше, Джексон ісінде сотталған адам кісі өлтіруге тырысқанның орнына, қарулы тонау жасауға тырысып, осы процесте зорлық-зомбылық жасады. Бранч т. Техас ісі Техас қылмыстық апелляциялық сотынан АҚШ Жоғарғы Сотына кассациялық тәртіппен жолданды. Джексон сияқты, Бранч та зорлау үшін сотталды.
In the Furman v. Georgia case, the resident awoke in the middle of the night to find William Henry Furman committing burglary in his house. At trial, in an unsworn statement allowed by Georgia criminal procedure, Furman said that while trying to escape, he tripped and the weapon he was carrying fired accidentally, killing the victim. This contradicted his prior statement to police that he had turned and fired a shot blindly while fleeing. In either event, because the shooting occurred during the commission of a felony, Furman would have been guilty of murder and eligible for the death penalty under then extant state law, according to the felony murder rule. Furman was tried for murder and was found guilty based largely on his own statement. Although he was sentenced to death, the punishment was never performed. Jackson v. Georgia, like Furman, was also a death penalty case confirmed by the Supreme Court of Georgia. Unlike Furman, the convicted man in Jackson had instead of killing someone, attempted to commit armed robbery and committed rape in the process of doing so. Branch v. Texas was brought to the Supreme Court of the United States on appeal on certiorari to the Texas Court of Criminal Appeals. Like Jackson, Branch was convicted of rape.
Шешім
5–4 дауыспен қабылданған Соттың бір параграфтық curiam шешімінде осы жағдайларда өлім жазасын қолдану қатыгез және ерекше жаза болып табылады және Конституцияны бұзады деп шешілді. Дегенмен, көпшілік бірлескен негіз табуға келісе алмады. Соттың қол қойылған пікірі немесе көпшілік пікірі болған жоқ, себебі көпшілікті құрайтын бес судьяның ешқайсысы басқа судьяның пікіріне ресми түрде қол қоймады. Судьялар Поттер Стюарт, Байрон Уайт және Уильям О. Дуглас қолданыстағы заңдар бойынша өлім жазасының тағайындалуындағы көрінетін кездейсоқтыққа және қара нәсілді сотталушыларға қатысты нәсілдік бейімділікке алаңдаушылық білдірді. Бұл пікірлер өте тар болғандықтан, қазіргі қолданылып жүрген өлім жазасы қатыгез және ерекше деп танылды, сондықтан олар көбінесе көпшіліктің бақылау пікірлері деп есептеледі. Стюарт былай деп жазды:
In a 5–4 decision, the Court's one paragraph per curiam opinion held that the imposition of the death penalty in these cases constituted cruel and unusual punishment and violated the Constitution. However, the majority could not agree as to a rationale. There was not any signed opinion of the court or any plurality opinion as none of the five justices constituting the majority joined officially with the opinion of any other. Justices Potter Stewart, Byron White and William O. Douglas expressed similar concerns about the apparent arbitrariness with which death sentences were imposed by the laws existing, often indicating a racial bias against black defendants. Because these opinions were really narrow, finding only that the death penalty as currently applied was cruel and unusual, they are often considered the controlling majority opinions. Stewart wrote:
Судьялар Уильям Дж. Бреннан және Тюргуд Маршалл өлім жазасының өзі "қатыгез және ерекше жаза" екенін және қазіргі қоғамның әдептілік стандарттарының дамуымен үйлеспейтінін мәлімдеді. Маршалл қате өлім жазасына кесілу мүмкіндігі туралы былай деп түсіндірді:
Justices William J. Brennan and Thurgood Marshall concluded that the death penalty was in itself "cruel and unusual punishment", and incompatible with the evolving standards of decency of a contemporary society. Marshall commented further on the possibility of wrongful execution, writing:
Келіспеушіліктер
Бас судья Уоррен Бергер және судьялар Гарри Блэкмун, Льюис Ф. Пауэлл және Уильям Х. Рехнквист, бәрі де президент Ричард Никсон тағайындаған, қарсылық білдірді. Олар 40 штаттың заңдарында (сол кезде) және федералды үкіметте көзделген жазаны, осылай аталатын "әдептілік стандартының эволюциясына" қайшы деп тануға болмайтынын айтты. Төрт судья өлім жазасына жеке қарсы екенін және егер олар штат заң шығарушы органында болғанда, оған қарсы дауыс беретінін, бірақ оның конституциялық екенін мәлімдеді. Өз қарсылығында Бергер былай деп жазды: "Сегізінші түзету қабылданған 181 жыл ішінде осы соттың бір де бір шешімі өлім жазасының конституциялық екендігіне ең аз күмән тудырмады."
Chief Justice Warren Burger and Justices Harry Blackmun, Lewis F. Powell, and William H. Rehnquist, each appointed by President Richard Nixon, dissented. They argued that a punishment provided in 40 state statutes (at the time) and by the federal government could not be ruled contrary to the so called "evolving standard of decency". The four also stated that they personally opposed the death penalty, and would vote against it if on the state legislature, but that it was constitutional nonetheless. In his dissent, Burger wrote, "in the 181 years since the enactment of the Eighth Amendment, not a single decision of this Court has cast the slightest shadow of a doubt on the constitutionality of capital punishment.
Салдары
Жоғарғы соттың шешімі судьялардың Сегізінші түзетудегі қатыгез және ерекше жазалау туралы бабына сәйкес өлім жазасын алғаш рет жойғаны болды, нәтижесінде 630-нан астам өлім жазасы күштен шығарылды. Келесі күні Бари Швайд АҚШ-та өлім жазасының болашағы "күмән тудырады" деп жазды. Жоғарғы соттың шешімі штаттар мен АҚШ Конгресін өлім жазасының еркіндіксіз немесе кемсітушілікпен қолданылмауын қамтамасыз ету үшін өлім жазасына қатысты заңдарын қайта қарауға мәжбүр етті. Келесі төрт жыл ішінде 37 штат өлім жазасына қатысты жаңа заңдар қабылдады, олар соттың өлім жазасын тағайындаудағы кездейсоқтыққа қатысты алаңдаушылықтарын жоюға бағытталған. Сепаративті айыптау және кінәсіздік сатыларынан тұратын, сондай-ақ қазылар алқасы мен судьялардың өлім жазасын тағайындаудағы дискрециясын басшылыққа алатын стандарттарды енгізетін бірнеше заңдар 1976 жылы "Грегг против Джорджия" ісінен басталган Жоғарғы сот шешімдері сериясында қолдау тапты. Фурманға жауап ретінде қабылданған басқа заңдар, мысалы Луизиана штатының заңы (белгілі бір қылмыс үшін сотталған жағдайда өлім жазасын міндетті түрде тағайындауды талап еткен), сол жылғы істер бойынша жарамсыз деп танылды.
The Supreme Court's decision marked the first time the Justices vacated a death sentence under the Eighth Amendment's Cruel and Unusual Punishment Clause, resulting in over 630 death sentences being vacated. The next day, columnist Barry Schweid wrote that it was "unlikely" that the death penalty could exist anymore in the United States. The Supreme Court's decision forced states and the U. S. Congress to reconsider their statutes for capital offenses to ensure that the death penalty would not be administered in a capricious or discriminatory manner. During the next four years, 37 states enacted new death penalty laws intended to overcome the court's concerns about the arbitrary imposition of the death penalty. Several statutes that mandated bifurcated trials, with separate guilt innocence and sentencing phases, and imposing standards to guide the discretion of juries and judges in imposing capital sentences, were upheld in a series of Supreme Court decisions in 1976, beginning with Gregg v. Georgia. Other statutes enacted in response to Furman, such as Louisiana's (which mandated imposition of the death penalty upon conviction of a certain crime), were invalidated for cases of that same year.