Кіріспе

1791 жылғы жазалау түрлерін реттейтін түзету

Америка Құрама Штаттары Конституциясының Сегізінші түзетуі (VIII түзету) шамадан тыс кепілдік, шамадан тыс айыппұл немесе қатыгез және ерекше жазалау салудан қорғайды. Бұл түзету 1791 жылдың 15 желтоқсанында Америка Құрама Штаттарының Құқық Биллінің қалған бөліктерімен бірге қабылданды. Түзету қылмыстық қудаланып отырған адамдарға айыптау үкімі шығарғанға дейін және кейіннен артық қатаң жазалар салуға мемлекеттік немесе федералдық үкіметтің құқығын шектейді. Бұл шектеу сотқа дейінгі бостандық алу үшін төленетін бағаға да, сот үкімінен кейінгі қылмыс үшін жазаға да бірдей қолданылады. Бұл түзетудегі тіркестер 1689 жылғы Англияның Құқықтар туралы Декларациясынан бастау алады. Қатыгез және ерекше жазалауға тыйым салу соттарды Конституцияның кейбір жаза түрлерін, мысалы, денені кесіп төрт бөлікке бөлуді толығымен тыйым салады деген шешімге әкелді. Қатыгез және ерекше жазалау туралы бапта Жоғарғы Сот кейбір жағдайларда өлім жазасын қолдануды тоқтатты, бірақ айыпталушы кісі өлтіргені үшін сотталған жағдайларда өлім жазасына рұқсат етуге болады. Жоғарғы Соттың пікірінше, "Шектеусіз айыппұл туралы" бап "заңмен қорғалмаған мүліктің иесінен айыруға" әкелетіндей шамадан тыс айыппұл салуға тыйым салады. Сот 1998 жылғы АҚШ-та Баякажанға қарсы істе алғаш рет айыппұлдың шамадан тыс екенін анықтады. "Шектеусіз кепілдік туралы" бапта Жоғарғы Сот федералдық үкіметтің айыпталушының сотқа келуін қамтамасыз ету үшін "нақты есептелгеннен артық" кепілдік белгілеуге құқығы жоқ екенін мәлімдеді. Жоғарғы Сот шектен тыс айыппұл салу және қатыгез және ерекше жазалау туралы баптарды штаттарға қолдануға болатынын, бірақ шектен тыс кепілдік туралы бапты қолдануға болатынын айтты.

Мәтін

Шамадан тыс кепілдік талап етілмейді, шамадан тыс айыппұлдар салынбауы керек, немесе қатыгез және ерекше жазалар қолданылмауы тиіс.

Өмірбаян

Сегізінші түзету 1791 жылы Құқықтар туралы билльдің бөлігі ретінде қабылданды. Ол 1689 жылғы Англияның Құқықтар туралы билліндегі ережеге дерлік толық сәйкес келеді, онда Парламент «осыған ұқсас жағдайларда олардың ата-бабалары әдетте талап еткендей, артық мөлшерде кепілдік талап етілмеуі керек, артық айыппұл салынбауы керек, сондай-ақ қатыгез және ерекше жазалар қолданылмауы керек» деп жариялаған. Бұл ереже көбінесе 1685 жылы король Джеймс II таққа отырғаннан кейін, көптеген адамдарды Титус Оутстың жалған айыптауларына байланысты өлімге кесілгеніне себеп болған бірнеше жалған куәліктер ісі үшін сотталған Титус Оутстың Англиядағы ісінен шабыт алды. Оутс түрмеге қамалды, оның ішінде жыл сайын екі күнге арнайы тізімге алынып, бір күнге соққы тарту жазасына ұшырады, ол қозғалатын көлікке байланған күйде орындалды. Оутс ісі кейіннен АҚШ Жоғарғы Сотының Сегізінші түзету заңына қатысты сот практикасының нығаюына ықпал етті. Оутсқа тағайындалған жаза – бұл бірнеше қарапайым жазалардың барбарос, шектен тыс және ерекше тәсілмен бірге қолданылуы. Оутстың жалған куәлік беру ісі бойынша судьяларға өлім жазасын тағайындауға рұқсат берілмегенінің себебі (Оутстың жалған айыптауларына ұшырағандардан өзгеше) мұндай жаза тіпті адал куәлерді де кейінірек істерде куәлік беруден тайдыруы мүмкін болды. Англияның «қатыгез және ерекше жазаларға» қарсы жарияланымы 1689 жылдың ақпанында Парламент бекітіп, келесі күні король Уильям III және оның әйелі королева Мэри II алдында Құқықтар туралы декларация ретінде оқылды. Парламент мүшелері 1689 жылдың тамызында «Декларация алғаш жасалған кезде, Коммонс Титус Оутсқа қарсы Корольдің орындығынан жасалған жазаға ерекше назар бөлгенін» түсіндірді. Англияда «қатыгез және ерекше жазалар» ережесі судьялардың дискрециялық өкілеттігін шектеуге және оларды прецеденттерге бағынуға міндеттеуге арналған болуы мүмкін. Уильям Блэкстоунның 1760 жылдардағы «Англия заңдарына түсініктемелер» атты маңызды еңбегінде айтылғандай:

Виргиния 1776 жылғы Виргиния құқықтарының декларациясында Англияның Құқықтар туралы биллінің осы ережесін қабылдады, ал АҚШ Конституциясын ратификациялаған Виргиния конвенциясы 1788 жылы осы тілді де Конституцияға қосуды ұсынды. Джордж Мейсон және Патрик Генри сияқты вирджиниялықтар бұл шектеудің Конгресске де қолданылуын қамтамасыз етуді қалады. Мейсон ескертті, әйтпесе Конгресс «әдеттен тыс және қатаң жазаларды тағайындауы» мүмкін. Генри Конгресске бұрынғы сот шешімдерінен ауытқуға рұқсат берілмеуі керек екенін атап өтті: Біздің ата-бабаларымызды не ерекшелендірді? Олар азаптауларды немесе қатыгез және варварлық жазаларды мойындамады. Бірақ Конгресс азаматтық құқықты жалпы құқыққа қарағанда басымдықпен қолдана алады. Олар Франция, Испания және Германиядағы азаптау тәжірибесін енгізе алады, қылмысты мойындауға мәжбүрлеу үшін. Олар осы елдерден де үлгі алуға болады, Ұлыбританиядан да, және сіздерге үкіметті күшейтудің қажеттілігі бар екенін айтады, олар қылмыстық әділдікке ие болуы керек, және азаптау арқылы мойындауды алу үшін, содан кейін одан да қатал жазалау үшін. Сонда біз жоғалып, құрып кетеміз. Ақырында Генри мен Мейсон жеңіске жетті, және Сегізінші түзету қабылданды. Джеймс Мэдисон 1789 жылы Конгресске түзетуді ұсынғанда «керек» деген сөзді «міндетті» деп өзгертті. «Сегізінші түзету бойынша сот шешімдері жеке судьялардың субъективті көзқарастары болмауы керек немесе көрінуі керек емес; сот шешімдері объективті факторлармен барынша мүмкін болатын дәрежеде негізделуі керек» деп шешілді. Тимбс пен Индиана (2019) ісінде Жоғарғы Сот артық мөлшерде кепілдік туралы ереже, артық мөлшерде айыппұл туралы ереже және қатыгез және ерекше жаза туралы ереже бірлесіп, үкіметтің жазалау немесе қылмыстық құқықты сақтау өкілеттігінен туындайтын зәбір-золыққа қарсы қорғаныс құрайтынын мәлімдеді.

Артық кепілдік

Англияда шерифтер бастапқыда қылмыстық күдіктілерді кепілдікпен босатуға рұқсат беруді шешкен. Олар өз билігін теріс пайдаланғандықтан, Парламент 1275 жылы кепілдікпен босатылатын және кепілдікпен босатылмаутын қылмыстарды анықтаған заң қабылдады. Патша судьялары жиі заңның ережелерін бұзып отырды. Егер монарх бұйрық берсе, адамды кепілсіз ұстауға болады деп шешілді. 1628 жылғы «Құқық туралы петиция» королдің мұндай билігі жоқ екенін мәлімдеді. Кейіннен, заңдағы техникалық кемшіліктер айыпталушыны кепілсіз түрмеге қамау үшін пайдаланылды, тіпті қылмыстар кепілдікпен төленуге жатса да; мұндай олқылықтар көбінесе 1679 жылғы Habeas Corpus заңымен жабылды. Одан кейін судьялар кепілдік белгілеуге міндеттелді, бірақ олар көбінесе өтемасыз сомалар талап етті. Соңында, Англияның 1689 жылғы «Құқықтар туралы биллі» «шамадан тыс кепілдік талап етілмеуі керек» деп белгіледі. Алайда, Англияның «Құқықтар туралы биллісі» кепілдікпен босатылатын және босатылмаутын қылмыстар арасындағы айырмашылықты анықтамады. Осылайша, Сегізінші түзету айыптаулар жеткілікті түрде ауыр болған жағдайда кепілден бас тартуға болады деп түсіндірілді. Жоғарғы сот «алдын алу» мақсатында кепілсіз ұстауға да рұқсат берді. United States v. Salerno ісінде Жоғарғы сот «Шамадан тыс кепілдік туралы ереже» бойынша «үкімет ұсынған босату немесе ұстау шарттары» «көрінетін қауіпке» байланысты «шамадан тыс» болмауы керек деген шешімге келді. Stack v. Boyle ісінде Жоғарғы сот айыпталушының сотқа келуін қамтамасыз ету үшін «нақты есептелгеннен жоғары» сома болса, онда кепілдік сомасы Сегізінші түзету бойынша «шамадан тыс» деп жариялады. Шамадан тыс кепілдік туралы ереженің күші жоқ екені белгісіз. Schilb v. Kuebel, 404 U. S. 357 (1971) ісінде сот: «Әрине, кепілдік біздің құқықтық жүйеміздің негізі болып табылады және Сегізінші түзетуде шамадан тыс кепілдікке тыйым салудың он төртінші түзету арқылы штаттарға қолданылатыны болжалады» деді. McDonald v. City of Chicago (2010) ісінде шамадан тыс кепілдікке қарсы құқық кіріктірілген құқықтардың тізіміне енгізілген түсіндірмеде көрсетілді.

Браунинг-Феррис Келкоға қарсы

Вермонт штатының «Браунинг Феррис Индустрис, Инк.» компаниясы мен «Келко Диспосаль, Инк.» компаниясы арасындағы сот ісінде Жоғарғы Сот «шектес айыппұл туралы ереже үкімет іс қозғамаған және төленген залаптың бір бөлігін алуға құқығы болмаған жағдайда қолданылмайды» деген қаулы шығарды. Азаматтық істердегі жазалық өтемақылар шектес айыппұл туралы ережеге бағынбаса да, мұндай өтемақылар Конституцияның Он төртінші түзетуіне енген Әділетті сот процесі туралы ережемен қамтылған деп танылды, атап айтқанда «State Farm Mutual Automobile Insurance Co. v. Campbell» ісінде.

Остин АҚШ-қа қарсы

Аустин мен АҚШ арасындағы істе Жоғарғы Сот, артық айыппұл туралы ереженің федералды үкімет жүзеге асырған азаматтық мүлікті тәркілеу шараларына да қолданылатынын қабылдады. Атап айтқанда, үкімет өтініш берушінің автожөндеу шеберханасын бір ғана есірткі сақтағаны үшін тәркіледі, ал ол бұл қылмыс үшін жеті жыл түрмеде отырған болатын.

АҚШ Баяқажанға қарсы

АҚШ-қа қарсы Баяқажан ісінде Жоғарғы Сот Хосеп Баяқажаннан 357 144 доллар тәркілеудің конституциялық емес екенін шешті, өйткені ол АҚШ-тан шығарда 10 000 доллардан астам ақшасы бар екенін хабарламаған. Жоғарғы Соттың артық айыппұл туралы ережеге қайшы келетін айыппұлды бұзушылық деп таныған алғашқы іс болды, сот Баяқажанның АҚШ-тан шығаруға тырысқан барлық ақшасын тәркілеудің, 10 000 доллардан астам соманы хабарлауды талап ететін федералды заңға қайшы келуіне байланысты "өте пропорционалды емес" екенін мәлімдеді. "Шектеусіз пропорционалдықсыздықты" сипаттай отырып, Сот артық айыппұлдар туралы ереже тарихынан ешқандай нұсқау таппады, сондықтан қатыгез және ерекше жазалау туралы сот шешімдеріне сүйенді:

Осылайша, Сот заң шығарушының жазаларды белгілеу өкілеттігіне соттың құрметі шегінде, айыппұл "күнәлінің қылмысының ауырлығына қатысты өте пропорционалды емес" болмаса, Сегізінші түзетуді бұзпайтынын жариялады.

Тимбс Инданаға қарсы

Тимбс пен Индиана ісінде Жоғарғы сот, Он төртінші түзетудегі Әділетті сот процесі туралы ережеге сәйкес, артық айыппұлдар туралы ереже мемлекеттік және жергілікті билік органдарына қолданылады деп шешім шығарды. Аталған іс, есірткі тасымалы үшін 1200 доллар айыппұл салып, үй қамауына алу және сынаққа қоюмен қатар, мемлекеттік заң бойынша 42 000 долларлық көлікті азаматтық мүлікті тәркілеу арқылы алумен байланысты.

Жалпы аспектілер

Конституцияға Абрахам Холмс және Патрик Генри сияқты адамдардың көтерген наразылықтары нәтижесінде, Құқықтар туралы білімде қатыгез және ерекше жазаларды тыйым салу үшін түзетулер енгізілді. Холмс Америка Құрама Штаттарында Инквизиция құрылуынан қорқыса, Генри жазаны алу үшін азаптау қолданылуынан алаңдады. Сегізінші түзетудің тарихына және өзінің сот шешімдеріне сүйене отырып, Жоғарғы Сот Инграхам В. Райт (1977) ісінде қатыгез және ерекше жазалар туралы бап қылмыс жасағандарды қорғау үшін жасалғанын мәлімдеді. Осыған байланысты Жоғарғы Сот Инграхам ісінде қатыгез және ерекше жазалар туралы бап қылмыстық процесті үш жағынан шектейді деп шешті: "Біріншіден, ол қылмыс жасағандарға тағайындалатын жаза түрлерін шектейді, мысалы, Estelle v. Gamble, жоғарыда; Trop v. Dulles, жоғарыда; екіншіден, қылмыстың ауырлығына пропорционалды емес жазаны тыйым салады, мысалы, Weems v. United States, жоғарыда; үшіншіден, ол қандай әрекеттер қылмыс деп есептеліп, жазаланатынына қатысты нақты шектеулер қояды, мысалы, Robinson v. California, жоғарыда". Луизиана штатында Франсис Ресвеберге қарсы істе, Жоғарғы Сот қатыгез және ерекше жазалар туралы баптың он төртінші түзетудің тиісті сот ісі жүргізу тармағы арқылы штаттарға қолданылатынын жоспарлап қарастырды. Робинсон Калифорнияға қарсы істе, Жоғарғы Сот он төртінші түзету арқылы штаттарға қолданылатынын шешті. Робинсон – Жоғарғы Соттың он төртінші түзету арқылы Сегізінші түзетуді штаттық билікке қарсы қолданған алғашқы ісі. Робинсонға дейін Сегізінші түзету тек федералды билікке қарсы істерде қолданылған. Робинсон ісі бойынша Жоғарғы Сот судьясы Поттер Стюарттың пікірінде "қатыгез және ерекше жаза салу Сегізінші және Он төртінші түзетуді бұзу болып табылады" делінген. Он төртінші түзетуді жасаған Джон Бингем сияқты адамдар осы мәселені талқылаған: "Осы Одақтың штаттық заңнамасында мемлекеттік әділетсіздік пен қанаушылықтың көптеген мысалдары орын алды, АҚШ азаматтарының кепілдік берілген құқықтарын айқын бұзу, ал ұлттық үкімет заңмен ешқандай шара қолдана алмады және қолдана алмайды. Сіздің Конституцияңыздың нақты мәтініне қайшы, осы Одақтағы штаттық заңдар бойынша азаматтарға қылмыс жасағандары үшін ғана емес, сонымен қатар қасиетті міндеттерін орындағандары үшін де "қатыгез және ерекше жазалар" тағайындалды, ал АҚШ Үкіметі оларға ешқандай көмек көрсете алмады және көрсете алмайды". Фурман Грузияға қарсы істе судья Бреннан былай деп жазды: "Осылайша, белгілі бір жазаның "қатыгез және ерекше" екенін анықтауға көмектесетін төрт принцип бар". "Негізгі принцип" – "жазаның қатаңдығы адамның қадір-қасиетін төмендетпеуі керек", әсіресе азаптау. "Айқын көрінетіндей, қатаң жазалау, әрине, қасақана түрде қолданылған". "Қоғамның бәрінен анық және толығымен бас тартқан қатаң жаза". "Ата-аналар, мен сіздерге өте қатаң жазалауды ұсынамын, бірақ ол мүлдем қажет емес". Бреннан судья былай деп қосты: "Бұл принциптердің мақсаты – сотқа қандай жазаның адамның қадір-қасиетін сыйлайтынын анықтаудың жолын табу. Сондықтан олар бір-бірімен байланысты және көп жағдайларда олардың бір-біріне жақын болуы жазаны "қатыгез және ерекше" деп тануды негіздейтін болады. Егер жаза ерекше ауыр болса, егер ол еріксіз қолданылса, егер ол қазіргі қоғаммен мүлдем қабылданбаса және егер ол жазалау мақсатына әлдеқайда тиімді қызмет етеді деп сенуге ешқандай себеп болмаса, онда осы жазаны одан әрі қолдану Конституцияның бұйрығын бұзады, бұл мемлекет қылмыс жасағандарға адамгершіліксіз және беймәдени жазалар қолдануға болмайды". Бреннан судья сондай-ақ, ешқандай штаттың осы принциптердің кез-келгенін айқын бұзатын заң қабылдамағанын күткенін жазды, сондықтан Сегізінші түзету туралы сот шешімдері төрт принциптің әрқайсысының әсерін "жинақтау" талдауды қамтиды. Осылайша, АҚШ Жоғарғы Соты "егер жаза қылмысқа қарағанда тым ауыр болса, егер ол еріксіз болса, егер ол қоғамның әділдік сезімін ренжітсе немесе егер ол жеңілдетілген жазадан тиімді болмаса, қатыгез және ерекше жаза болады" деген стандартты белгіледі. Фурман Грузияға қарсы істе Жоғарғы Соттың көпшілік мүшелері Сегізінші түзету тұрақты емес екенін, бірақ оның мағынасы икемді және динамикалық түрде түсіндіріледі деп мәлімдеді, Trop v. Dulles ісінде, 101-бетте айтылғандай, "жетіліп келе жатқан қоғамның прогресін көрсететін әдептіліктің дамып келе жатқан стандарттарына" сәйкес. Сондықтан өлім жазасын қоса алған жазалар "шамадан тыс" болмауы керек. Жазаның "шамадан тыс" болуын екі тәуелсіз аспекті бойынша бағалауға болады. Бірінші аспект – жазаның қажетсіз және ойсыз түрде ауыртпалық тудыруы. Екінші аспект – жаза қылмыстың ауырлығына пропорционалды емес болуы керек. Жоғарғы Сот қатыгез және ерекше жазаларға тыйым салу мәселесін қарастырғанда "жетіліп келе жатқан қоғамның прогресін көрсететін әдептіліктің дамып келе жатқан стандарттарына" да назар аударды. Сот сондай-ақ нақты айтты: "Конституция өлім жазасына рұқсат береді. Кейіннен Сегізінші түзетуді қосу осы практиканы жойған жоқ. Конституция штаттарға өлім жазасын санкциялауға рұқсат бергендей, оны тыйым салуға да рұқсат береді. Сегізінші түзету өлім жазасын тыйым салмайды, бірақ штаттар осы жазаны қалай орындауға болатынына қатысты шектеулер қояды, "қатыгез және ерекше" болып танылған әдістерді тыйымдайды". Сот Bucklew ісінде былай түсіндірді: "Сегізінші түзетуде тыйым салынған жазалардың бірі – бұрыннан қолданылмаған (ерекше) жаза түрлері, олар өлім жазасын қорқыныш, ауыртпалық немесе ұят сезімімен күшейтіп, (қатыгез) жазалайды".

Ерекше аспектілер

Жоғарғы Соттың мәлімдемесіне сәйкес, Конституцияның Сегізінші толықтыруы кейбір жазаларды толығымен тыйымдайды, ал қылмыстың ауырлығына немесе қылмыскердің мүмкіндіктеріне шамадан тыс жазаларды да тыйым салады. Бұл мәселе төмендегі бөлімдерде талқыланады.

Қылмысқа қарамастан тыйым салынған жазалар

Уилкерсонның Ютаға қарсы ісінде Жоғарғы Сот сурет салу және төртке бөлу, қоғамдық дисекция, тірідей өртеу немесе ішін құрту қатыгез және ерекше жаза болып табынатынын мәлімдеді. Сегізінші түзетуге қатысты сот шешімдеріне сүйене отырып, судья Уильям О. Дуглас Робинсон Калифорнияға қарсы ісіндегі келісім пікірінде "тарихи түрде қатыгез және ерекше жазаларға" мыналар жатқанын айтты: "тірідей өртеу, айқышқа шегелеу, дөңгелекке байлап жазалау" (In re Kemmler, 136 U.S. 436, 136 U.S. 446), төртке бөлу, жақтау және бұрауыш (Chambers v. Florida, 309 U.S. 227, 309 U.S. 237), және кейбір жағдайларда тіпті жалғыздыққа қамау (In re Medley, 134 U.S. 160, 134 U.S. 167-168). Томпсон Оклахомаға қарсы ісінде Жоғарғы Сот қылмыс жасаған кезде күдікті 16 жасқа толмаған болса, өлім жазасы қатыгез және ерекше жаза болып есептеледі деп шешті. Бұдан әрі, Ропер Симмонсқа қарсы ісінде, қылмыс жасаған кезде 18 жасқа толмаған адамдарды өлім жазасына кесуге тыйым салынды. Аткинс Вирджинияға қарсы ісінде Сот, ақыл-жағынан кемістігі бар адамдарды өлім жазасына кесу қатыгез және ерекше жаза болып табынатынын мәлімдеді.

Кейбір қылмыстар үшін тыйым салынған жазалар

Weems v. United States ісі, Жоғарғы Соттың қылмыстық үкімді қатыгез және ерекше деп танып, сот арқылы қайта қарағанының алғашқы мысалы болды. Сот "қиын және ауыр еңбек", жаза мерзіміне дейін тізбектеу және тұрақты азаматтық құқықтарынан айыруды талап ететін cadena temporal жазасын жоққа шығарды. Бұл іс Сегізінші түзету бойынша пропорционалдық принципін орнату ретінде қарастырылады. Дегенмен, басқалар "Вимстің конституциялық пропорционалдық талабын жариялағанын қарастыру қиын" деп жазды. Trop v. Dulles ісінде Жоғарғы Сот азаматтығын жою арқылы қылмыс жасаған туған азаматты жазалаудың конституцияға қайшы екенін, себебі бұл "кербездікке қарағанда да жаман" және "ұйымдасқан қоғамдағы жеке тұлғаның мәртебесін толығымен жоюды" қамтиды деп шешті. Robinson v. California ісінде Сот Калифорнияның "наркотиктерге тәуелді болу" үшін 90 күндік түрме жазасын санкциялайтын заңын Сегізінші түзетуді бұзу деп шешті, өйткені наркотикке тәуелділік "көрінетін ауру" және Калифорния адамдарды нақты әрекеттері үшін емес, осы аурудың күйіне байланысты жазалауға тырысты. Сот былай деп жазды: "Шындығында, тоқсан күндік түрме жазасы, абстрактілі түрде, қатыгез немесе ерекше жаза емес. Бірақ мәселені абстрактілі түрде қарастыруға болмайды. Тіпті бір күндік түрме жазасы да қарапайым суық тиюдің "қылмысы" үшін қатыгез және ерекше жаза болар еді." Алайда, Powell v. Texas ісінде, сот Робинсоннан өзгешелік танытып, Пауэллдің алкогольге ғана емес, қоғамдық орында мас болуына байланысты іс қарастырылғанын айтты. Әдетте, Сегізінші түзету бойынша түрме жазасының ұзақтығы, жасалған қылмысқа қарамастан, тексерілмейді. Solem v. Helm ісінде ғана Жоғарғы Сот тұтқындаудың өзі, егер ол қылмыстың ауырлығына пропорционалды болмаса, қатыгез және ерекше жаза болып табылуы мүмкін деп шешті. Сот жазаның шамадан тыс екенін анықтау үшін үш факторды атап өтті: "i) қылмыстың ауырлығы және жазаның қаталдығы; ii) сол юрисдикциядағы басқа қылмыскерлерге тағайындалған жазалар; және iii) басқа юрисдикцияларда осы қылмыстың жасалуы үшін тағайындалған жазалар." Соттың шешімі бойынша, сот алдындағы жағдайларды және қарастырылатын факторларды ескере отырып, 100 долларлық чекті жабық шоттан қолма қол алу үшін өмір бойына бас бостандығынан айыру қатыгез және ерекше жаза болып табылады. Алайда, Harmelin v. Michigan ісінде сот Solem тестісінен бас тартып, өлім жазасынсыз жазалар үшін Сегізінші түзету түрме мерзімінің ұзақтығын "өте пропорционалдықсыздық принципімен" ғана шектейді деп шешті. Осы принцип бойынша сот 672 грамм немесе одан да көп кокаин иелігі үшін өмір бойына шартсыз жазаны қолдады. Сот жазаның қатыгез болуы мүмкін екенін, бірақ ерекше емес екенін және сондықтан Конституциямен тыйым салынбағанын мойындады. Сонымен қатар, Harmelin ісінде судья Скалия, Бас судья Ренквистпен бірге, "Сегізінші түзетуде пропорционалдық кепілдігі жоқ" және "Сегізінші түзету бойынша "қатыгез және ерекше" жаза қандай екені нақты қылмысқа сілтеме жасамай анықталуы керек" деді. Скалия былай деп жазды: "Егер "қатыгез және ерекше жазалар" шамадан тыс жазаларды қамтыса, шамадан тыс айыппұл салуға бөлек тыйым салу (бұл, әрине, жазалар) мүлдем артық болар еді." Сонымен қатар, "Құқықтар туралы заңды жасаған, ұсынған және бекіткендердің осындай ережелерді [өлше жазаларды тыйым салатын] білгеніне, бірақ оларды қайталамауды таңдағанына күмән жоқ." Graham v. Florida ісінде (560 АҚШ 48, 2010), Жоғарғы Сот кісі өлтіруден басқа қылмыс үшін өмір бойына бас бостандығынан айыруды, ересектерге қарағанда жасөсперімдер үшін қатыгез және ерекше жаза деп жариялады. Екі жылдан кейін, Miller v. Alabama ісінде сот одан әрі барып, жасөсперімдерге тіпті кісі өлтіргені үшін де өмір бойына шартсыз жаза тағайындауға болмайды деп шешті.

Зорлау үшін өлім жазасы

Coker v. Georgia ісінде Сот өлім жазасының әйелді зорлау үшін және, салдарынан, өлімге әкеп соқпаған кез келген қылмыс үшін конституциялық емес деп жариялады. Көпшілік Кокер ісінде "өлім жазасы ересекті әйелді зорлау қылмысы үшін пропорционалды емес жаза" екенін айтты. Ал қарсы дауыс бергендер "көпшілік қылмыстың құрбандары мен олардың жақындарының басынан өткен терең ​​қайғыны жеткілікті ескермейді" деп мәлімдеді. Сондай-ақ, қарсы дауыс бергендер көпшілікті "көре алмаушылыққа" ұқсас деп сипаттады, себебі олар тек "соңғы бес жылдың" заңдық тарихын қарастырды. Kennedy v. Louisiana ісінде Сот Кокердің негізін кеңейтіп, "құрбанның өмірі алынбаған" жағдайда бала зорлау үшін өлім жазасының пропорционалды емес екенін шешті. Жоғарғы Сот әскери сот іс жүргізуіне қатысты қолданылатын, бала зорлау жағдайларында өлім жазасын көздейтін федералдық заңды назарға алмады. 2008 жылдың 1 қазанында Сот бұл іс бойынша өз шешімін қайта қараудан бас тартты, бірақ көпшілік және қарсы пікірлерді түзетіп, осы федералдық заңды мойындады. Әділет судьясы Скалия (Бас судья Робертспен бірге) қарсы пікір білдіріп, "Егер ұсынылып отырған Сегізінші түзетуде 'Жоғарғы Сот қабылдамайтын қылмыстық жаза салынбауы керек' делінген болса, ол қызықсыздан күлкіге толар еді" деп жазды.

Өлім жазасы туралы істер бойынша арнайы рәсімдер

Жоғарғы Соттың Bucklew v. Precythe (2019) ісінде: "Конституция өлім жазасын қабылдайды. [ ] Сегізінші түзетудің кейіннен қосылуы да осы тәжірибені тоқтатпады. [ ] Сегізінші түзету өлім жазасын тыйымдамаса да, мемлекеттердің осы жазаны қалай орындауын регламенттейді, "қатыгез және ерекше" әдістерге тыйым салады. Жоғарғы Сот Bucklew ісінде сондай-ақ, "Тікелей сот процесі туралы" ереже АҚШ-та өлім жазасына жол беретінін, себебі "Конституцияға Сегізінші түзетумен бірге қосылған Бесінші түзетуде айыпталушының "қатыгез" қылмыс жасағаны үшін сотталуы және жаза ретінде "өмірден айырылуы" мүмкіндігі нақты қарастырылған, әрине, тиісті рәсімдер сақталған жағдайда" деп шешім шығарды. Жоғарғы Сотқа жеткен алғашқы іс – Furman v. Georgia ісі болды. Жоғарғы Сот Фурманның кісі өлтіруі үшін, сондай-ақ екі басқа айыпталушының зорлауы үшін өлім жазасын жойды. Өлім жазасын жоюға дауыс берген бес судьяның екеуі өлім жазасын конституцияға қайшы, қатыгез және ерекше деп тапты, ал үшеуі қарапайым және еріксіздікпен жүзеге асырылған, қара нәсілділер мен кедейлерді кемсіткені үшін күшін жойды. Furman v. Georgia ісі өлім жазасының конституцияға қайшы екенін тікелей айтқан жоқ – кейде солай делінеді. Өлім жазасы бар штаттар Жоғарғы Соттың шешімін ескере отырып, өз заңдарын қайта жазды, содан кейін Сот бұл мәселені тағы да қарастырды: Gregg v. Georgia ісі. Gregg ісінде Сот Грузияның жаңартылған өлім жазасы заңдары Сегізінші түзетудің талаптарына сай екенін шешті: заңдарда айыпталушының кінәсі мен жазасы бөлек анықталатын екі кезеңді сот отырысы қарастырылған; сондай-ақ, заңдарда "нақты қазылар қорытындылары" көзделген, одан кейін жоғары соттың қарауы жүргізілді, ол әрбір өлім жазасын "ұқсас жағдайдағы айыпталушыларға тағайындалған жазалармен салыстырып, нақты жағдайдағы өлім жазасының пропорционалдығын қамтамасыз етеді". Gregg шешімінен кейін 1977 жылы өлім жазасы қайта қолданысқа енгізілді. Кейбір штаттар белгілі бір жағдайларда міндетті өлім жазасын көздейтін заңдар қабылдады. Жоғарғы Сот осы заңдарды Сегізінші түзетуге қайшы деп тапты, Woodson v. North Carolina ісінде, өйткені бұл заңдар сот судьясының әрбір іс бойынша жеке шешім қабылдау құқығын жояды. Сот шешімдерінде қолданылуы тиіс факторларды анықтайтын басқа да заңдар күшінде қалды. Бірақ кейбіреулері жойылды: Godfrey v. Georgia ісінде Жоғарғы Сот кісі өлтіруді "өте қатыгездікпен, ойсыздықпен жасалған" деп таныған үкімді жойды, себебі кез келген кісі өлтіруді осылай сипаттауға болады деп шешті. Сол сияқты, Maynard v. Cartwright ісінде Сот кісі өлтіру ісінде "өте қатыгез, қатыгездікпен жасалған" стандартының тым тұйық екенін анықтады. Дегенмен, бұл тіркестің мағынасы төменгі соттардың оны қалай түсіндіруіне байланысты. Walton v. Arizona ісінде Сот "өте қатыгез, қатыгездікпен жасалған" деген тіркестің кісі өлтіру ісінде түсініксіз емес екенін анықтады, себебі штаттың жоғарғы соты оның мағынасын түсіндірген. Сот өлім жазасына қатысты істерде қосымша процессуалдық кепілдіктерді қажет деп санайды. Соттың Herrera v. Collins ісінде, полиция қызметкерін өлтіруге қатысты, айтқандай: "Сегізінші түзету процестің сенімділігін арттыруды талап етеді".

Нақты рұқсат етілген жазалар

Уилкерсонның Ютаға қарсы ісінде Сот атылу арқылы өлімнің Сегізінші түзетуге сәйкес қатыгез және ерекше жаза емес екенін мәлімдеді. Руммельдің Эстельге қарсы ісінде Сот Техас штатының үш рет сотталғандарға қатысты заңы бойынша 230 долларлық алаяқтық қылмыстары үшін шартты түрде босату мүмкіндігі бар өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасын қолдады. Бірнеше айдан кейін Руммель адвокаттың тиімсіз көмегіне байланысты үкімін шағымдады, оның шағымы қабылданды және сот келісімі бойынша Руммель ұрлық жасағанын мойындап, өтеген мерзіміне босатылды. Хармелиннің Мичиганға қарсы ісінде Сот 672 грамм кокаин иелігі үшін өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасын қолдады. Локьердің Андрадеге қарсы ісінде Сот Калифорния штатының үш рет сотталғандарға қатысты заңы бойынша, айыпталушы 150 долларлық видеокассеталарды ұрлағаны үшін 50 жылдан өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасын қолдады. Бейздің Риске қарсы ісінде Сот Кентукки штатының үш препараттан тұратын коктейльді пайдаланатын өлім жазасын орындау протоколын қолдады. Глоссип пен Гросс ісінде Сот мидазолам препаратын пайдаланатын өлім жазасын орындаудың инъекциялық әдісін қолдады. Баклевке қарсы Пресайте ісінде Сот өлім жазасына кесілген адам мемлекеттік өлім жазасын орындау әдісіне қатысты ауырсыну шағымдарымен күрессе, сотталған адам өзге балама әдістердің бар екенін және олардың мемлекет анықтаған әдіске қарағанда аз ауырсыну тудыратындығын нақты дәлелдеуі керек деп шешті. Жоғарғы Сот Баклев ісінде сондай-ақ, Тікелей сот процесі туралы ереже АҚШ-та өлім жазасына рұқсат береді, өйткені "Конституцияға Сегізінші түзетумен бірге қосылған Бесінші түзетуде айыпталушы "қатыгез" қылмыс жасағаны үшін сотталуы және жаза ретінде "өмірден айырылуы" мүмкін екендігі нақты көзделген, егер тиісті рәсімдер сақталса".

Әдептілік нормаларының өзгеруі

Даллес ісі бойынша, Бас судья Эрл Уоррен: "[Сегізінші] түзету мәнін жетіліп келе жатқан қоғамның прогресін көрсететін әдептілік стандарттарының өзгеруінен алуы тиіс" деді. Осыдан кейін, Сот осы "әдептілік стандарттарының өзгеруі" анықталғанда, қоғамдағы дамуларға, сондай-ақ өз тәуелсіз бағасына жүгінді. 2008 жылы Кеннеди Луизиана штатына қарсы істе Жоғарғы Сот: "Әдептілік стандарттарының өзгеруі адамның қадір-қасиетіне құрмет көрсетуді және оны білдіруді қамтуы керек, ал қылмыскерлерге берілетін жаза осы қағидаға сәйкес болуы тиіс" деп мәлімдеді. Оригиналистер, мысалы, Антонин Скалия сияқты, қоғамдар жетілудің орнына шіри алатынын, ал ізгілік пен даналықтың артуының орнына төмендеуі мүмкін екенін айтады. Сондықтан, олардың пікірінше, түзету авторы оны уақыт өте келе өзгеретін емес, жазылған және бекітілген күйінде түсінуді қалаған, ал заң шығарушылар судьялардан гөрі халықтың әдептілік стандарттарының өзгеруіне қатысты пікірін анықтауда біліктірек. "Өзгеріп келе жатқан стандарттар" сынағы ғалымдар тарапынан сынға ұшырады. Мысалы, құқық профессоры Джон Стиннефорд "эволюциялық стандарттар" сынағы Сегізінші түзетуді дұрыс түсінбейді деп мәлімдейді: Құқықтар туралы Жарлықтың авторлары "әдеттен тыс" деген сөзді "ұзақ уақыт бойы қолданылғанға қайшы" деп түсінген. Сөздің бастапқы мағынасын мойындау "әдептіліктің дамуы" сынағын түптеп келгенде өзгертіп, соттан күмән тудырған жазаларды "әдептіліктің қазіргі заманғы" тұжырымдары мен шашыраңқы "қоғамдық келісімге" емес, жалпы құқықтың ұзақ мерзімді қағидаларымен және прецеденттерімен салыстыруды талап етеді. Екінші жағынан, құқық профессоры Деннис Бейкер әдептілік стандарттарының дамуы сынағын қорғайды, оның Сегізінші түзетудің мемлекеттің өз азаматтарына әділетсіз, қанаушылық немесе пропорционалды емес жаза беруіне тыйым салатын моральдық мақсатын ілгерілететінін айтады.

Сәйкестік

Жоғарғы Сот қатыгез жазаларды анықтау үшін ғана емес, сонымен қатар қатыгез емес жазалардың, бірақ қаралып отырған қылмысқа "шамадан тыс сәйкессіз" жазалардың да болуын анықтау үшін дамып келе жатқан стандарттарды қолданды. Арканзас түрме жүйесінде дене жазасын заңсыз деп таныған Сегізінші апелляциялық округтің шешімі: "Қосымшаның қолданылу саласы өзгермейтін емес [D] жазалардың арасында да, жаза мен қылмыс арасында да сәйкессіздік ескерілуі тиіс фактор." Онеил Вермонтқа қарсы және Уимс АҚШ-қа қарсы істеріне сүйене отырып, Жоғарғы Сот Енмунд Флоридаға қарсы істе қатыгез және ерекше жазалар туралы ереже, жазаның тым ұзақтығы немесе ауырлығы айыпталушы қылмыстарға қатысты шамадан тыс сәйкессіз болған жазалардың бәріне тыйым салады деген қорытындыға келді. Заң профессоры Джон Стиннефорд Сегізінші түзетуде қылмысқа өте сәйкессіз жазаларға тыйым салынғанын, тіпті жазаның өзі қатыгездікке жатпаса да, бірақ "сәйкессіздік негізінен бұрынғы тәжірибе бойынша өлшенуі керек" деп мәлімдейді, түзетудегі "ерекше" деген сөздің мағынасына сәйкес, өзгермелі және тұманды дамып келе жатқан стандарттар бойынша емес. Стиннефорд Сегізінші түзетудегі "ерекше" сөзінің АҚШ Конституциясын түсіндіру үшін түпнұсқалыққа сүйенетіндерге қарағанда мүлдем басқа мағынаға ие екенін айтады. Ол былай деп жазады: "Бірақ шындығында, Сегізінші түзетудегі 'ерекше' деген сөз бастапқыда 'сирек' дегенді білдірмеген, ол 'ұзақ уақыт бойы қолданылғанға қайшы' немесе 'жаңа' дегенді білдірген. Жаза ұзақ уақыт бойы қолданылған жағдайда қатыгез болып саналады, яғни бұрынғы ұзақ мерзімді тәжірибемен немесе дәстүрмен салыстырғанда қатыгез." Осылайша, Стиннефорд пен Бесслер Хармелин Мичиганға қарсы істе Бас судья Ренквист қосылған судья Скалияның пікірімен келіспейді, онда олар жазалау туралы ережеде пропорционалдық принципі бар екенін жоққа шығарды. Скалия мен Ренквистпен бірге Ричард Эпштейн түзету жазаларды қолдануға емес, жазалардың өзіне қатысты екенін айтады; Эпштейн кең көзқарастағы судьялар "жазалар" сөзінің соңындағы "s" әрпін жіберуге бейім дейді.