Кіріспе

Француз экономика профессоры Жан Тироль (9 тамыз 1953 жылы туған) – француз экономисі, қазіргі уақытта Тулуза 1 Капитолий университетінде экономика профессоры. Ол өнеркәсіптік ұйымдастыру, ойын теориясы, банк және қаржы, психология салаларындағы зерттеулерге ден қояды. Оның ерекше назарында экономикалық белсенділікті реттеу мәселесі тұр, бұл реттеу инновацияларды тежемей, әділ қағидаларды сақтауға бағытталған. 2014 жылы ол нарық күші мен реттелуді талдағаны үшін Экономика ғылымдары саласындағы Нобельдік сыйлықты алды.

Білім

Тироль 1976 жылы Эколь-Политехникте және 1978 жылы Эколь-Националь дес Понт-Эт-Шоузеде инженерлік білім алды. Ол элиталық Көпірлер, Сулар және Орман шаруашылығы корпусының мүшесі болып тағайындалды, кейін Париж Дофин университетінде аспирантураны аяқтады; ол 1976 жылы DEA дәрежесін және 1978 жылы шешім математикасы бойынша үшінші цикл докторын алды. 1981 жылы Массачусетс технология институтында экономика ғылымдарының докторы ғылымын қорғады, Эрик Маскиннің жетекшілігімен "Экономикалық теориядағы очерктер" атты диссертация жазды. Ол 21 жасында экономиканы оқу туралы ойға келді, оны "өте қатаң", бірақ сонымен бірге "әлі де әлеуметтік ғылым" деп тапты. Ол экономикада "адамдық аспектінің" көп екенін, оның маңызды екенін айтты.

Мансап

Тироль Тулуза экономика мектебіндегі Жан Жак Лаффонт қорының төрағасы және Тулуза 1 университетінің Капитолідегі Өнеркәсіптік экономика институтының (IDEI) ғылыми директоры. 1981 жылы MIT-ден докторлық дәрежесін алғаннан кейін, 1984 жылға дейін École nationale des ponts et chaussées мекемесінде ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді. 1984–1991 жылдары MIT-де экономика профессоры болды. Оның 1988 жылға дейінгі жұмысы, ойын теориясы революциясының негізгі нәтижелерін ұйымдастырып, синтездеу арқылы бәсекеге қабілетсіз нарықтарды түсінуге бағытталған қазіргі заманғы өндірістік ұйымдастыру теориясын қалыптастыруға көмектесті. 1994–1996 жылдары École Polytechnique мекемесінде экономика профессоры болды. Тироль Жан Жак Лаффонтпен бірлесіп Тулузада жаңа Экономика мектебін құру жобасына қатысты. Ол Көпірлер, сулар және орман корпусының бас инженері, Тулуза экономика мектебінің басқарма төрағасы, MIT-де қонақ профессор және 1995 жылдан бері École des hautes études en sciences sociales мекемесінде "кумулятив" профессор қызметін атқарады. 1998 жылы Эконометрикалық қоғамның, ал 2001 жылы Еуропалық экономикалық қауымдастықтың президенті болды. Осы кезеңде ол табиғи монополияларды реттеу үшін оңтайлы бағаларды есептеу әдісін анықтады және капитал нарықтарын реттеу туралы бірнеше мақала жазды, олардың ішінде децентрализацияланған несие берушілер мен банк басшылығының орталықтандырылған бақылауы арасындағы бақылаудың айырмашылығына ерекше назар аударды. Rochet және Tirole екі жақты нарықтардың бәсекелестік саясатына тигізетін әсерін талдады. Fudenberg және Tirole олигополиялық бәсекелестік модельдеріндегі стратегиялық әсерлердің жіктемесін жасады.

Марапаттар

Тироль 2014 жылы нарықтық күшті талдауы және табиғи монополияларды реттеуі үшін Экономика ғылымдары саласындағы Нобель сыйлығымен марапатталды. Тироль 1989 жылы Брюссельдің еркін университетінен, 2007 жылы Лондон бизнес мектебінен және Монреаль университетінен, 2011 жылы Мангейм университетінен, 2012 жылы Афина экономика және бизнес университетінен және Римнің Тор Вергата университетінен, ал 2013 жылы Лозанна университетінен құрметті докторлық дәрежесін алды. Тироль сонымен қатар 2008 жылы BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Award сыйлығын экономика, қаржы және басқару саласында, 1997 жылы Public Utility Research Center Distinguished Service Award (Флорида университеті) және 1993 жылы Yrjö Jahnsson Foundation және European Economic Association Yrjö Jahnsson сыйлығын алды. Ол 1993 жылдан бастап Америка өнер және ғылым академиясының және Америка экономикалық қауымдастығының шетелдік құрметті мүшесі. Ол сондай-ақ 1985 жылы Слоан ғылыми стипендиясын, ал 1988 жылы Гуггенхайм стипендиясын алды. 1986 жылы Эконометрикалық қоғамның мүшесі, 2011 жылы Экономикалық теорияны дамыту қоғамының мүшесі болды. 2013 жылы Тироль Эдинбург Корольдік қоғамының құрметті мүшесі болып сайланды. 2007 жылы француз CNRS-тің ең жоғары наградасы – Алтын медальға (méaille d'or) ие болды. 2008 жылы Prix du Cercle d'Oc сыйлығын, 2009 жылы Энергетика экономикасы жөніндегі халықаралық қауымдастықтың «Кәсіпке елеулі үлес қосу» сыйлығын, 2010 жылы Chicago Mercantile Exchange – Mathematical Sciences Research Institute (CME MSRI) сыйлығын және Tjalling Koopmans Asset Award (Тилбург университеті), сондай-ақ «Prix Claude Levi Strauss» сыйлығын алды. IDEAS/RePEc жүйесі бойынша ол әлемдегі ең ықпалды экономистердің бірі. Көптеген академиялық марапаттардан басқа, ол 2007 жылы Тулуза қаласының алтын медалімен марапатталды, 2007 жылдан бері Құрмет Легионының кавалері және 2010 жылдан бері Ұлттық Ардагерлік орденінің офицері.

Жарияланымдар

Тироль экономика және қаржы саласында 200-ге жуық кәсіби мақала, сондай-ақ 10 кітап жариялаған, оның ішінде «Өнеркәсіптік ұйым теориясы», «Ойын теориясы» (Дрю Фуденбергпен бірлесіп), «Сатып алу және реттеудегі ынталандырулар теориясы» (Жан Жак Лаффонтпен бірлесіп), «Банктерді сақтандыру реттеуі» (Матиас Деватипонтпен бірлесіп), «Телекоммуникациядағы бәсекелестік» (Жан Жак Лаффонтпен бірлесіп), «Қаржылық дағдарыстар, өтімділік және халықаралық валюта жүйесі», сондай-ақ «Корпоративтік қаржы теориясы» кіретін еңбектерді жариялаған. Оның зерттеулері өнеркәсіптік ұйым, реттеу, ойын теориясы, мемлекеттік экономика, банк және қаржы, психология және экономика, халықаралық қаржы және макроэкономиканы қамтиды.