Гавейн: Опера және аңызға негізделген музыкалық драма
Gawain (opera)
Гавейн операсы: Гаррисон Бёртвистл музыкасы, Дэвид Харсент либреттосы. "Сэр Гавейн және Жасыл Шарвал" ертегісі негізінде, 1991ж. жазылған. Опера, музыка, мәдениет.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гауэйн – Дэвид Харсенттің либреттосына Харрисон Бертуистлдің музыкасы жазылған опера. Сюжеті орта ғасырғы ағылшын романсы "Сэр Гауэйн және Жасыл рыцарь" негізінде құрылған. Опера Лондонның Корольдік опера театрының тапсырысы бойынша жазылып, алғаш рет 1991 жылғы 30 мамырда сол театр сахнасында қойылды. Риан Сэмюэл опера туралы толыққанды талдау жариялаған. Бертуистл оны 1994 жылы қайта жөндеді, ал қайта жөнделген нұсқасының тұңғыш көрсетілісі 1994 жылғы 20 сәуірде Корольдік опера театрында өтті.
Gawain is an opera with music by Harrison Birtwistle to a libretto by David Harsent. The story is based on the Middle English romance Sir Gawain and the Green Knight. The opera was a commission from the Royal Opera House, London, where it was first performed on 30 May 1991. Rhian Samuel has published a detailed analysis of the opera. Birtwistle revised it in 1994, and the premiere of the revised version was given at the Royal Opera House on 20 April 1994.
Музыка
Гауэйннің сюжеті Биртвистлдің музыкалық құрылымға қатысты ұстанымына өте ыңғайлы. Оқиғалардың қайталама құрылымын, музыкалық қайталау құрылымымен салыстыруға болады. Сондықтан, 2-ші актідегі үш аң ауы, үш ұсыну да бірдей музыкалық материалды пайдаланады. Музыка әрқайсысы тыңдалған сайын өзгеріп, бейімделеді, бірақ ішкі үйлесімділік оңай орнатылады. Синопсис те қайта оралатын мотивтер естілетін көптеген тұстарды көрсетеді: есік қағудың үштік үлгісі; операның соңындағы Артур сарайына оралу, бастапқыдағы көңіл күймен бірдей; 1-ші актінің соңында Гауэйнге берген заттарын сарай мүшелері біртіндеп қайтарып алады. Осылайша, опера көптеген анық номерлермен (яғни классикалық операға тән ариялар мен ансамбль туындыларымен) немесе Вагнер стиліндегі айқын лейтмотивтермен жазылмаса да, музыкалық материалдың жалпы біртүтастығы бар. Кейіпкерлердің бірі мәтіннің бір жолын қайталап, әрқашан бірдей мелодиялық фразаға қосатын көп жағдайлар бар, бірақ бұл лейтмотивті қолданумен бірдей емес. Дегенмен, бұл Биртвистлдің қайталаудың ішіндегі үнемі өзгерудің стандартты стиліне жақсы сәйкес келеді. Дирижер Элгар Хоуарт операдағы музыкадан "Гауэйннің саяхаты" атты оркестрлік сюитасын жасады.
The plot of Gawain is ideally suited to Birtwistle's approach to musical structure. The repetitious structure of events can be paralleled with a repetitious musical structure. Thus the three hunts in Act 2 use the same musical material, as do the three seductions. The music is varied and adapted every time it is heard, but inner coherence is easily established. The synopsis also indicates many points where recurring motifs are heard: trios of door knocks; the return to the Arthurian court at the end of the opera with the same mood of boredom seen at the beginning; the members of the court gradually recovering from Gawain the items they gave him at the end of act 1. Thus, though the opera is not written with many explicit numbers (i. e. the arias and ensemble pieces characteristic of Classical opera), nor with strongly defined leitmotif in the style of Wagner, there is an overall unity of musical material. There are many occasions when one character will simply repeat one line of text always set it to the same melodic phrase, but this is not the same as using a leitmotif. It does, however, fit well with Birtwistle's standard style of continual variation in the midst of repetition. The conductor Elgar Howarth has arranged the orchestral suite Gawain's Journey from music in the opera.
1-ші акті
Камелотта Рождество тойланып жатыр. Артурдың сарайындағы рыцарьлар, епископ пен әзілкеш жиналған. Сонымен қатар, қалғандарына көрінбейтін Морган Ле Фей мен Леди де О-Дезер, Артурды құлатуды жоспарлап отыр. Артур көңілі толмай, біреуден өзінің батылдығын көрсетуін сұрайды. Бірақ әзілкеш бірнеше жұмбақтарды ұсынады, ал Морган Ле Фей оған жақын арада ойын-сауық сыйлайтынын уәделейді. Есік қағылады, ашқанда ешкім жоқ. Тағы бір жұмбақтан кейін, қағыс қайта естіледі, бірақ есік ашқанда да ешкім көрінбейді. Үшінші рет қағылған соң, есік ашылып, сарайға Жасыл рыцарь кіріп келеді. Рыцарь Артурды қорлап, сарайда кім патша екенін сұрайды. Артурдың рыцарьлары оның намысын қорғауға асығады, бірақ Жасыл рыцарь оларды кері қайтарады. Ол шайқасқа дайын емес, бірақ келесідей сынақ ұсынады: ол оның балтасынан соққы қабылдап, басын жоғалтады, егер ол бір жыл мен бір күн өткен соң өзі де сондай соққы берсе. Епископ сиқырдан қорғау үшін дұға оқығанда, сарайдағылар қыңырсып, жаңбыршаң болады. Рыцарь талаптарын қайталап, батылдығын көрсетуге дайын біреуді іздеп келгенін мәлімдейді. Ол Артур мен сарайды қорлап, олардың батылдығы жетпейді дейді. Артур сынақты қабылдауға дайын тұрғанда, Гауэйн балтаны алады. Келісімге келген соң, рыцарь Гауэйннің алдында тізе бүгеді. Осы сәтте көрініс аяқталады. Келесі көрініс Жасыл рыцарь алғаш кірген сәттен тікелей бұрынғы уақытты көрсетеді. Бұрынғы оқиға қысқарып, талқыланбай қайталанады. Көрінбейтін Морган Ле Фей мен Леди де О-Дезер Артурдың мақтандығын оятуға бағытталған ән айтады. Рыцарь тағы да Гауэйнге тізе бүгіп, оның басын кеседі. Бірақ ол өлмейді, тірі қалады. Денесі басын қолына алып, Гауэйнге жауап соққысын қабылдау үшін қайда бару керектігін айтады. Гауэйн солтүстікке, Жасыл шіркеуге баруы керек, рыцарь сарайдан шығып бара жатқанда бұл нұсқаулар қайталап естіледі. Артур оқиғаны асыра сілтемей, бұл тек қуыршақтар ойыны екенін айтады. Бірақ балта қалдырылып, барлығына көріну үшін қабырғаға ілінеді. Көрініс жылдың өтуін бейнелейтін абстрактілі суретпен аяқталады. Сарай Гауэйнді саяхаты мен сынақтарына дайындап, маусымдар алмасады. Оған қару-жарақ беріледі, епископ бұл жолға бата береді. Барлығынан кейін Морган Ле Фей бір сөзден тұратын әнін жалғастырады: "Бір қадаммен саяхатың басталады". (Операның алғашқы нұсқасында жылдың өтуі жарты сағаттан астам уақыт алған. Екінші нұсқасында бұл уақыт едәуір қысқартылды. Үшінші нұсқасы оны қалпына келтіреді.)
It is Christmas at Camelot. The knights of Arthur's court, along with the Bishop and the fool, are gathered for the celebration. Also present, but invisible to the rest, are Morgan Le Fay and Lady de Hautdesert, who are conspiring to bring down Arthur. Arthur is bored, and asks for someone to demonstrate his courage. Instead, the fool posits a series of identity riddles, while Morgan Le Fay promises him entertainment soon enough. There is a knock at the door, but when opened, no one is there. After another riddle, the knock is heard again, and as before the door opens to reveal no one. After the third knock, the doors open to reveal the Green Knight, who rides into the court. The Knight insults Arthur by asking which member of the court is king. Arthur's knights rush to avenge his honour, but the Green Knight rebuffs them. He is not dressed for combat, but offers instead a challenge: he will accept a blow from his axe that will sever his head, on condition that he may inflict an identical blow in a year and a day's time. While the Bishop chants protections from witchcraft, the court is confused. The Knight reiterates on its terms, and declares that he has come in search of a hero, someone brave enough to take up his challenge. He continues to insult Arthur and the court by declaring that they lack the courage. Arthur is about to accept the challenge when Gawain takes the axe. After they agree, the Knight kneels before Gawain. The present action cuts at this point. When the scene is revealed, it is at the point directly before the Knight's first entrance. The prior action repeats, much compressed and without the discussion. The still unseen Morgan Le Fay and Lady de Hautdesert sing of their plan, focused on provoking Arthur's vanity. The Knight once again kneels before Gawain, who now decapitates him. Instead of dying, the Knight continues to live. The body picks up the head, which now gives Gawain his instructions on where to come for the return blow. Gawain must travel to the north, to the Green Chapel, the instructions echoing as the Knight rides out of the court. Arthur tries to downplay the event, claiming that it was all a Mummers Play. But the axe has been left, and is hung on the wall for all to see. The act ends with an abstract representation of the passing of the year. The court prepares Gawain for his travel and ordeal as the seasons pass. He is provided with armour, as the Bishop blesses the venture. Through it all, Morgan Le Fay continues to chant her one line: 'Now with a single step, your journey starts'. (In the first edition of the opera, this passing of the year took over half an hour. The second version substantially reduced that duration. A third version restores it.)