Кіріспе

Тышқандарды қолданып азаптау – құрбанды тірідей жеуге шабуылдауға мәжбүрлеу арқылы оны азаптау үшін тышқандарды пайдалану.

Тарих

"Шұбарлар тұңғышы" немесе "Тышқандар тұңғышы" – Лондон мұнарасының бір ерекшелігі, оны Елизавета дәуіріндегі католик авторлары айтқан. "Жоғары су деңгейінен төмендегі және толығымен қараңғы камера" Темза өзенінен тышқандарды су ағынымен бірге тартар еді. Түрмедегілердің "қорқыныш сезімі оянып", кейбір жағдайларда "қолдары мен аяқтарынан ет жыртылар" еді. Голландиялық көтеріліс кезінде Уильям Ымысының одақтасы Диедерик Соной, тұтқынның жалаңаш денесіне тышқандар толы керамикалық ыдысты ауыздан төмен қаратып қою әдісін қолданғаны туралы мәліметтер бар. Ыдысқа ыстық көмір үйілген кезде, тышқандар ыстықтан құтылу үшін "құрбанның ішек-қарнына дейін тістеп кіретін" еді. Тышқандармен азаптау Зигмунд Фрейдтің бір науқасының жағдайында кеңінен талданды. Сол адам әкесі мен әйел досы осындай азапқа ұшырауынан қатты қорқып, мазасыздыққа түсті. Тышқандармен азаптау Оңтүстік Американың бірнеше әскери диктатураларында қолданылды: Бразилияда 1964-1985 жылдардағы әскери диктатура кезінде, Уругвайда 1973-1985 жылдардағы әскери-азаматтық диктатура кезінде, Чилиде Аугусто Пиночет диктатурасы кезінде (1973-1990), Аргентинада "Ұлттық қайта құрылымдану процесі" кезінде (1976-1983). Аргентинадағы CONADEP есебінде "ректоскоп" деп аталатын азаптау әдісі егжей-тегжейлі сипатталды (көбінесе еврей тұтқындарына қолданылған), ол құрбанның тік ішегіне немесе қынабына тірі тышқандарды түтік арқылы енгізуден тұрады. Сериалдық кісі өлтіруші Ричард Куклински бірнеше сұхбатта, оның сүйікті өлтіру әдістерінің бірі – құрбанды байлап, түні бойы үңгірде қалдырып, тышқандардың тірідей жеуіне мүмкіндік беру екенін айтты. Ол оқиғаны түсіру үшін үңгірге Super 8 камерасын да орнатар еді. Куклинскидің көптеген басқа да мәлімдемелері сияқты, бұл да дәлелдердің жетіспеуіне байланысты күмәнді. 2010 жылдың 16 қазанында Нью-Джерси штатының Лейквуд қаласында Дэвид Уэкс, Исраил Брискманды, егер ол әйеліне ажырасу қағазын (get) бермесе, тышқандармен азаптаумен қорқытқан деген айып тағылды. Ол адам ұрлауға көмектескені үшін жеті жылға бас бостандығынан айырылды.

Көркем шығармаларда

Жыртқыштар Эдгар Аллан Поның "Құдық пен маятник" әңгімесінде бейнеленеді. Басты кейіпкер тек тік тақтада жатып, бір қолдың алға-артқа қозғалысын, әр жолы жақындап келетінін және оның денесін тышқандардың басып жатқанын көреді. Кейін баяндамашы тышқандарды баулар арқылы жеуге мәжбүр етеді. Сонойдың азаптауларына ұқсас оқиға 1899 жылғы Октав Мирбоның "Қинау бағы" романында кездеседі, ал психолог Леонард Шенгольд мұны Фрейдке Сыртқы Адам айтқан оқиғаның мүмкін көзі деп санайды. Кітаптың бір бөлігі, азаптаушы мен оның әңгімелеріне ынтыққан әдемі әйел арасындағы қиялға салынған әңгіме, Қытайда өтеді. "1984" романында тышқандармен азаптау туралы қаупі айтылады. Басты кейіпкер Уинстон Смит Махаббат министрлігінде тұтқындалады және санасын қайта бағдарламалау процесінен өтеді. Министрлік оны 101-ші бөлмеге қамап, бағдарламалауды аяқтайды. Бұл жерде Уинстон ең үлкен қорқынышымен – тышқандармен беттеседі. Оның басына ашыққан тышқандар толы тор қойылады, олардың жалғыз тамақ көзі немесе қашу жолы Уинстонның бетін жеу арқылы болады. Осы сәтте Уинстон қарсылық көрсете алмай, оның сүйіктісі Джулияға да осы әдісті қолдануды өтінеді, бұл оның толыққанды жеңілгенін көрсетеді. Брет Истон Эллистің "Американдық психо" романында Патрик Бейтман ашқан тышқанды құбыр арқылы ұрланған әйелдің кіндігіне салады. 2003 жылғы "Жылдам және ашулы" фильмінің жалғасы "2 Fast 2 Furious" фильмінде басты қарсыласы Картер Верон (Коул Хаузер) тышқандармен азаптау арқылы жемқор полицейді қылмыстық істерін кедергісіз жүргізуге мәжбүрлейді. Ол тышқанды детективтің қарынына қойып, металл шелекке қамап қояды. Содан кейін тышқанды стреске түсіру үшін, оны қашуға итермелеу үшін, оттықпен шелекті қыздыра бастайды. Басқа жолы жоқ тышқан ыстықтан құтылу үшін шұңқыр қазып, детективтің қарынын тырнап алады. Детектив Веронның талаптарына келіскеннен кейін шелек алынып, терең, қанды тырнау іздері көрінеді. 2012 жылғы HBO телеарнасының "Тейіш ойыны" сериалының 2-ші маусымында да Грегор Клегайннің тұтқындарына тышқандармен азаптау қолданылады, оны "Тілкер" атты адам жасайды. "Sinister 2" қорқынышты фильмінде "Жексенбілік қызмет" деп аталатын видеода бір отбасы шіркеудің еденіне шегеленген, ал олардың қарындарына тышқандар қойылады, оларды орында ұстап тұру үшін үстіне кеселер қойылады. Содан кейін кеселердің үстіне ыстық көмір салынып, тышқандарды ыстықтан құтылу үшін құрбандардың кеудесінен қашуға мәжбүр етеді. "Бэтмен" фильмінде Аңқашақ комиссар Пит Сэвиджді өлтіріп, оның басына құрылғы орнатып, тышқандарды лабиринттен оның бетіне қазуға мәжбүрлейді.