Кіріспе

Үшінші итальян соғысының бір бөлігі Гарильяно шайқасы 1503 жылдың 29 желтоқсанында Гонсало Фернандес де Кордова басқаратын испан әскері мен Салуццо графы Людовико II басқарған француз әскері арасында өтті.

Алдын ала кезең

1503 жылдың қараша айының ортасында француз және испан әскерлері Неапольден шамамен 60 шақырым солтүстікке қарай ағатын Гарильяно өзенімен бөлінді. Екі әскер де батпақты әрі денсаулыққа зиянды аймақта орналасты. Испандықтар уақытша көпірлер салу арқылы өзеннен бірнеше рет өтуге тырысты, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. Француздар өзен сағасында, Минтурна (Траетто) қаласының қираған жерлеріне жақын орналасып, жақын маңдағы Гаета портындағы қолжетімді жабдықтау базасының артықшылығын пайдаланды. Испан командирі шабуыл жасау керек пе, әлде шегіну керек пе деп шеше алмағанда, Бартоломео д'Альвиано мен Орсини бастаған Неапольден күш түсімдері келді. Ол содан кейін Людовикоға Волтурно өзеніне қарай шегініп бара жатқаны туралы сендіру үшін бірнеше бөлімді жылжытуға шешім қабылдады. Диего де Мендоса 300 қарулы сарбаз бен 5000-6000 жаяу әскермен арттыққанда, Кордоба испан лагерінен оңтүстікке қарай 12 шақырым жерде орналасқан Мондрагон қамалында қайықтар мен шадырлардан жасалған көпірлерді пайдаланып өзеннен өтудің хитромен жолын тапты.

Шайқас

27 және 28 желтоқсан аралығындағы түнде испандықтар көпір құрылысына қажетті материалдарды Суио қамалының жанындағы, француздықтарға көрінбейтін жерге, олардың лагерінен шамамен алты шақырым солтүстікке жеткізді. Испан алғы шебінің командирі Д’Альвиано таңертең құрылыс жұмыстарын бастады. Сағат 10-ға қарай Garigliano өзенінен 3500-ге жуық испандық әскер өтті. Суйодағы 300 нормандық арбалетшілер бұл оқиғаны байқамады, сондықтан Гонсало де Кордоба да 2000 неміс әскерімен, оның ішінде Просперо Колонна басқарған 200 атты әскермен бірге өзеннен өте алды. Ол содан кейін француздық көпірге шабуыл жасауға бұйрық берді. Д’Альвиано әскері Суйоға жеткенде, арбалетшілер Кастельфортеге қарай қашқанда, онда олар 300 француз әскеріне кездесті. Олар да Траеттоға қашып, Д’Альвианоға Кастельфортені басып алуға мүмкіндік берді. Гонсало де Кордоба сол қалада түндеді. Француздардың Траеттодағы лагерінде көптеген ауру сарбаздары болғандықтан, олар күшейте алмайтын еді. Француз капитаны Алегри көпірді қиратып, барлық ауру сарбаздар мен лагерьдегі тоғыз зеңбірекпен бірге Гаетаға шегінуге бұйрық берді. Француздардың шегінуі туралы хабар алған Гонсало алға жылжуды жалғастыруға шешім қабылдады. Колонна мен оның атты әскері Скауриде француздықтармен байланысқа түсті, бірақ Шевалье Байярдың көпірді батыл қорғауы француздықтарға қауіпсіз шегінуге мүмкіндік берді. Бірнеше ұсақ шайқастардан кейін француздықтар Моладағы көпір маңына орналасып, Колоннаның оларды қоршау әрекетіне тойтарыс берді. Алайда, испандықтардың қалған бөлігінің келуі Салуццо графының тағы да шегінуге бұйрық беруіне себеп болды.

Салдары

Испанияның жеңісі шешуші болды, себебі француз армиясының шабуылға қабілеті жойылды. Гаета қаласын бірнеше күн қоршаудан кейін француздар қарсылық көрсетпей берілді. Француз армиясының қалған бөлігі Миланға теңіз жолымен немесе жаяу қайтып оралды. Көптегендер азаматтардың қолынан немесе аштықтан қаза тапты, тіпті қолбасшы Людовико, Салуццо графы Генуяға жеткен соң қайтыс болды. 1504 жылғы Блуа шарты бойынша Франция Испанияның Неаполь үстінен билігін мойындады.