Кіріспе

Француз армиясының бірлігі, 1804–1815 жылдар

Ескі гвардия – император Наполеонның императорлық гвардиясының қарт әскерлері. Осылайша, ол Наполеонның Ұлы армиясындағы ең беделді құрама болды. Француз сарбаздары Наполеонның Ескі гвардиясын "Өлімсіздер" деп атаған. Императорға берілгендігімен әйгілі, тіпті оларды "балаларым" деп атаған; оның Ескі гвардиясының мүшелері физикалық ерекшеліктеріне қарай іріктелді, ең бастысы – орташа бойдан биік болды. Олардың зор бойы жаулардың да, одақтастардың да назарын аударған болуы мүмкін. Ескі гвардияға әскерлерді таңдағанда марапаттары мен қарттығы да ескерілді.

Ескі гвардиялық жаяу әскер

Ескі гвардияда төрт полк болды: гранадерлер мен штурмандардан тұратын 1-ші және 2-ші полктер. Ескі гвардия мүшелері Император гвардиясынан айтарлықтай жоғары жалақы алуды қоса алғанда, көптеген түрлі жеңілдіктерге ие болды.

Ескі гвардиялық ат әскері

Ескі гвардиялық ат әскерінің төрт полкі болды: Атты гранадиерлер (Grenadiers à Cheval), Атты аңшылар (Chasseurs à Cheval), Императрицаның драгундары (Dragons de l'Impératrice) және 1-ші поляк лансерлері. Император гвардиясының мамлюк эскадрильясы да Ескі гвардия ат әскерінің құрамына кіретін. Элиталық жандармдар (Gendarmes d'élite) Ескі гвардиялық ат әскері саналды. Олар Наполеон штабының, Гвардия Бас штабының және Император гвардиясының дала лагерьлерінің күзеті ретінде топтарға бөлініп орналастырылды.

Лес Грогнардтар

Ескі гвардия мүшелеріне ғана берілген тағы бір артықшылық – өз наразылықтарын еркін білдіру мүмкіндігі болды: Ескі гвардиялық гранадерлер әскери өмірдің ұсақ-түйек қиындықтарына ашық шағымданғандықтары үшін «Наразылар» деп аталды. Император гвардиясының капитаны Жан Рох Койнье, бұл атаудың Төртінші коалиция соғысы кезінде бөлімге тиген ауыр сынақтардан кейін пайда болғанын айтты, сондай-ақ осы лақап атының Наполеонның өзі тарапынан берілгені де айтылады. Кейбір офицерлер тіпті императордың алдында шағымданатын, себебі Ескі гвардияның беделі Наполеонмен осындай ашықтыққа рұқсат беру үшін жеткілікті құрметті қамтамасыз еткенін білді. Мұндай мінез-құлық Ескі гвардияға ғана тән еді және басқа кез келген бөлімнің мүшесі осылай істесе, қатаң жазаланған болар еді. Алайда, олардың формаларының күйі немесе жылқыларының бойы мен сыртқы түрі сияқты мәселелер қатаң бақылауда болды және осы саладағы кез келген кемшіліктер үшін қатаң жазаға тартылып немесе сөгіске іліктірілді.

Ескі ұланның соңы

Ескі гвардия 1814 жылы жеңіске жеткен Алтыншы коалиция тарапынан император гвардиясының қалған бөлігімен бірге таратылды. Наполеон бірінші бас тартуынан кейін Фонтенбло сарайында олармен эмоционалды қоштасты, онда олардың көптегені оған сәлемдесіп, жылады. Наполеонның 1815 жылы жер аударылудан оралған кезде Ескі гвардия қайта құрылды және Ватерлоо шайқасында шайқасты, онда 2-ші гренадерлік пехота полкі Плансеноит ауылын пруссиялықтардан қорғауда шешуші рөл атқарды. Наполеонның өзінің орналасқан жерін қорғаумен жүктелген 1-ші полк, Орта гвардияның британдық орталыққа жасаған шабуылы сәтсіз аяқталғаннан кейін артқы күзет ретінде қызмет етті. Ескі гвардияның атқыштар әскері британдық жаяу әскеріне қарсы сәтсіз түскі шабуылдарға қатысты және шайқастың шешуші сәттерінде қолда болмады. 1815 жылдың тамызында Людовик XVIII император гвардиясын таратуға бұйрық берді. Желтоқсан айына қарай барлық Ескі гвардия полктері таратылды. Бұрынғы гвардияшылар өз бөлімшелері таратылғаннан кейін әртүрлі жерлерде қалды. Бірі қайтадан патша әскеріне қатысты, ал көпшілігі Бурбон полициясының күдігімен өмір бойы өтті. Наполеонның денесі 1840 жылы Францияға қайтарылғанда, аман қалған көптеген Ескі гвардияшылар тозығы жеткен формаларымен шеруге шықты.

Қазіргі заманғы қолданысы

Қазіргі уақытта Францияда "la vieille garde" (кішкене әріппен) деген тіркес саясаткердің көп жылдан бергі жақын қолдаушылары туралы сөйлескенде қолданылады және ол сәл теріс мағына береді. Бұл тіркес әсіресе саяси журналистер арасында кең таралған. Ағылшын тілінде "the old guard" ескірген, көне құрылымдарды сынау мағынасында да қолданылуы мүмкін.