Кіріспе

Бұл Тынық мұхитындағы ерекше дауылдардың тізімі, маңыздылығы бойынша бөлінген. Маңыздылық дегеніміз, ол белгілі бір критерийге сай келіп, немесе статистикалық көрсеткіштерге жеткен, немесе кейбір ең жоғары көрсеткіштер бойынша алғашқы ондыққа кірген дауылдарды білдіреді. Мұнда Тынық мұхитындағы дауылдардың әртүрлі ерекшеліктері мен салдары бойынша тізімдер мен рейтингтер келтірілген. Ерекшеліктерге орналасудың шекті жағдайлары кіреді, мысалы, тропикалық циклонның ең солтүстік немесе экваторға ең жақын қалыптасқан жері немесе орны. Басқа ерекшеліктерге оның орталық қысымы, желдің жылдамдығы, Саффир-Симпсон шкаласы бойынша санаты, қалыпты дауыл маусымы шегінен тыс циклогенез, немесе 1960 жылы тропикалық циклонға ат қою жүйесі басталғаннан кейін де ат қойылмаған дауылдар жатады. Тағы бір ерекшелік – жүйенің қалыптасудан таралуға дейін қанша уақытқа дейін сақталғандығы. Бұған келген зиянның мөлшері, қаза болғандардың саны, сондай-ақ жауын-шашынның максималды көрсеткіші, желдің жылдамдығы және ең төменгі қысым сияқты метеорологиялық статистика да кіреді.

Ескірген атаулар

Адольф пен Израиль 2001 жылғы маусымда және одан кейін саяси жағдайларға байланысты есімдер тізімінен алынып тасталды. Кнут 1988 жылы белгісіз себептермен тізімнен шығарылды. Адель, Ива және Фефа да 1970, 1988 және 1991 жылдары сәйкесінше белгісіз себептермен тізімнен алынды. 1965 жылы Хазелдің орны басқа есіммен ауыстырылды. 2015 жылы осы атпен аталатын экстремистік ұйымның болуына байланысты, Исис есімі 2016 жылғы есімдер тізімінен алдын ала алынып тасталды.

1960 жылға дейінгі тарихи маңызды тропикалық циклондар

Атауы Жыл Ескертулер "Сан-Диего дауыл" 1858 Калифорнияға әсер еткен ең күшті тропикалық циклон Аты жоқ дауыл 1871 Гавай аралдарына құрлыққа шыққан алғашқы және белгілі үш дауылдың бірі. "Кэбо Сан-Лукас дауыл" 1941 20 ғасырда Кэбо Сан-Лукасты соққан ең қатерлі дауыл "Масатлан дауыл" 1943 Масатланды соққан ең күшті дауылдардың бірі "Техас дауыл" 1949 Тынық мұхиты мен Атлантиканы кесіп өткен ең қарқынды дауыл 1957 Мексика құрлығына соққан үшінші күшті дауыл.

Ең қымбат тропикалық циклон

Әртүрлі дереккөздерге сәйкес, төмендегі тропикалық дауылдар кем дегенде 500 миллион долларлық зиян келтірген. Мұнда тізімделген тропикалық дауылдар ең жоғары соманы көрсететін дереккөзден алынған мәнмен көрсетілген. Дереккөздердің әртүрлілігі мен қарама-қайшылығына байланысты, кейбір дереккөздерде зиян сомасы көрсетілгеннен кем немесе тіпті 500 миллион доллардан төмен болуы мүмкін.

Маусымдық қызмет пен жазбалар

Орталық Тынық мұхиты дауылдар орталығының (CPHC) жауапкершілік аймағында (AOR) ең көп тропикалық дауылдар тіркелген маусым – 2015 жыл, онда 16 дауыл пайда болды немесе аймаққа енді. 1966 жылдан бері бірнеше рет дауылсыз маусым болған, соңғысы 1979 жылы тіркелді.

Ең төменгі

1971 жылға дейін және әсіресе 1966 жылға дейін осы бассейндегі деректер өте сенімсіз. Геостационарлық спутник дәуірі 1966 жылы басталды, және сол жыл көбінесе сенімді тропикалық жазбалардың басталуы деп есептеледі. Дауылдың қарқындылығын бағалау 1971 жылғы маусымнан бастап ең сенімді болады. Бірнеше жыл өткен соң, Дворак әдісі қолданысқа енді. Осы екі фактор сол жылдан бастап қарқындылықты бағалауды сенімдірек етеді. Атаулары мен тізімдері өзгергенімен, дәл сол жалпы схема бүгінге дейін қолданылуда. Орташа есепте, солтүстік-шығыс Тынық мұхиты жылына шамамен он алты атаулы дауылды бастан кешіреді.

5-санат

1959 жылдан бері Тынық мұхитында 20 тропикалық дауыл 5-санатқа жетті. Осы қарқындылықта құрлыққа шыққан жалғыз дауыл – 2023 жылы болған Отис дауылы.

4-санат

1900 жылдан бері Тынық мұхитында 141 дауыл 4-ші санатқа жетіп, олардың бесеуі сол күшінде құрлыққа шықты.

3-санат

1970 жылдан бері Тынық мұхитында 86 дауыл 3-ші санатқа дейін күшейді, олардың үшеуі осы күшпен құрлыққа шықты.

Шығыс Тынық мұхитынан Атлантикаға дейін

Бұл тек тропикалық дауыл күйінде болған немесе өту кезінде айналымын сақтаған жүйелерді ғана қамтиды. Маусымдық дауыл (Тынық мұхиты) Дауыл (Атлант мұхиты) Сілтеме (Ref.) 1842 Аты жоқ Аты жоқ 1902 Нөмірі жоқ тропикалық депрессия Төрт 1923 Аты жоқ Алты 1949 Нөмірі жоқ тропикалық депрессия Он бір 2010 Он бір Е Hermine

Шығыс Тынық мұхитынан Батыс Тынық мұхитына дейін

140° батыс бойламынан өтетін шығыс Тынық мұхитының тропикалық дауылдары да, дата сызығын кесіп өтетін орталық Тынық мұхитының тропикалық дауылдары да ерекше оқиға емес. Дегенмен, шығыс Тынық мұхитында пайда болған аз ғана дауылдар ғана орталық Тынық мұхитына жетеді. Маусым аты Сілтеме (Қолдану) 1986 Жоржетта 1991 Энрике 1994 Ли‡ Джон 1999 Дора 2014 Женевива 2018 Гектор 2023 Дора жүйе өмірінің барысында кемінде бір рет тропикалық дауыл статусын жойып, қайта жаңарды. ‡ Жүйе шығыс Тынық мұхитында пайда болған, бірақ орталық Тынық мұхитына өткенге дейін аты берілмеген. Сонымен қатар, 2003 жылғы Химена дауыл NHC, CPHC және JTWC бойынша үш жауапкершілік аймағында болған дауыл ретінде мойындалған, бірақ JMA тарапынан ресми батыс Тынық мұхитының тропикалық дауылдарының тізіміне енбеген.

Батыс Тынық мұхитынан Орталық Тынық мұхитына дейін

Батыс Тынық мұхитынан орталық Тынық мұхитына тропикалық циклонның өтуі сирек кездеседі, және мұндай оқиға тек он рет тіркелді. Осы он реттің алтауында дауылдар дата сызығын екі рет кесіп өтті: батыстан орталыққа және кері (немесе керісінше). Батыс Тынық мұхитынан шыққан ешбір тропикалық циклон 140° батыс бойламынан шығысқа қарай жылжуды тіркелген жоқ. Маусым аты Сілтеме (Дереккөз) 1958 маусым 1959 Пэтси 1968 Вирджиния 1980 Кармен 1984 Моке 1994 Джон* 2000 Венэ 2010 Омека жүйесі екі рет дата сызығын кесіп өтті. * "Жон" даулымы Тынық мұхитының шығысында қалыптасты.

Орталық Тынық мұхитынан шығыс Тынық мұхитына дейін

Тропикалық циклонның шығыс Тынық мұхитынан орталық Тынық мұхитына өтуі қалыпты жағдай, ал кері бағытта өтуі сирек. Мұндай оқиға төрт рет тіркелді. Маусым атауы Сілтеме (Reference) 1975 Жылдық аты жоқ 2016 Ulika Жүйе 140°W координатасынан бірнеше рет өтті. Бұдан басқа, 2006 жылдың 30 қазанында Тынық мұхитының орталық субтропиктерінде ресми емес циклон пайда болды. Ол кейіннен көзге ұқсайтын құрылымға ие болды. Оның қозғалыс жолы көрсеткендей, ол орталық Тынық мұхитынан шығыс Тынық мұхитына өтті, себебі ол 149°W бойлықта пайда болып, 135°W бойлықта тарады. NASA, метеорологиялық ұйым болмаса да, бұл жүйені субтропикалық циклон деп атады, ал Монтерей әскери-теңіз зерттеу зертханасы оған 91C деген ат берді. Бұл циклон ресми емес, өйткені ол аймақтық мамандандырылған метеорологиялық орталықтардың маусымдық есептеріне енгізілмеген.

Гавайи

1871 жылдың 9 тамызында жергілікті дереккөздер Ұлы арал мен Мауиде 3-санатты дауыл болғандығын көрсетеді. 1958 жылдың 7 тамызында тропикалық дауыл Гавайидің Үлкен аралына соқты. 1959 жылдың 7 тамызында Дот даулымы Кауаи аралына соқты. 1983 жылдың 20 қазанында "Реймонд" тропикалық депрессиясы Молокай, Оаху және Кауаи аралдарына соқты. 1988 жылдың 3 тамызында Гилма тропикалық депрессиясы Мауи мен Молокайға соқты. 1992 жылдың 11 қыркүйегінде Иники даулымы Кауаи аралына соқтығысып, аралдарда алты адам қаза болды. 2014 жылдың 8 тамызында Иселл тропикалық даулымы Гавайидің Үлкен аралына соқтығысып, Кауаиде бір адам қаза болды. 2016 жылдың 24 шілдесінде Дарби тропикалық даулымы Гавайидің Үлкен аралына соқты. 2018 жылдың 12 қыркүйегінде Оливия тропикалық даулымы Мауи мен Ланаи аралдарына соқты.

Ең ылғалды тропикалық циклондар

Бұл мәндердің бәрі нүктелік максимум болып табылады.

Мексика

1 1011 39.80 Джульетта 2001 Куадано/Сантьяго 2 686.0 27.01 Паулина 1997 Сан Луис Акатлан 3 628.1 24.73 Одиль 1984 Коста Азуль/Акапулько 4 610.1 24.02 Изис 1998 Кадуано/Сантьяго 5 570.0 22.44 Флосси 2001 Сучистлахуака 6 566.9 22.32 Грег 1999 Текоман 7 531.9 20.94 Нора 1997 Ла Круз/Элота 8 525.3 20.68 Юджин 1987 Акила 9 523.0 20.59 Лидия 1981 Эль Вароньял/Бадирагуато 10 500.1 19.69 Игнасио 2003 Йенека/Лос Кабос