Кіріспе

Индуистік вайшнавтық мәтін

Мазмұны

Мудгала Упанисада төрт тараудан тұрады. Бірінші бөлім тоғыз слокамен ашылады, ол Ригведаның 10.90 тарауындағы Пуруша Суктаны келтіріп, оны Вайшнавизмнің негізі деп атап, Вишнуды Пуруша, яғни бастапқы адам деп мәлімдейді. Мәтіннің екінші бөлігі прозалық түрде құрылған, ол Васудеваның (Вишну) мокша (азаттық) іздейтін ғалам тұрғындарының өкілі Индраға айтқан сөзі ретінде ұсынылады. Гонда мәтіндегі ілімдер индуистік эпостар мен эпостан кейінгі, әсіресе панчаратра әдебиетіндегі негізгі қағидалармен үйлеседі деп мәлімдейді. Мәтін Ригведаның 10.90-шы гимнінде кездесетін Пуруша Суктамен ашылады, бірақ Ригведа қолжазбасының қазіргі заманғы сақталған нұсқасындағы он алты шумақтың тек алғашқы тоғызы ғана келтіріледі. Пуруша Вишну (Нараяна, Хари) деп танылады. Ади Пуруша, бастапқы ғаламдық шындық, мәтін бойынша Брахманнан басқа ештеңе емес, Вишну деп мәлімделеді, содан кейін ол Барлықтың себебі деп жарияланады. Мәтінге сәйкес, Вишнудың жаны – бұл өзгермейтін және дамитын шындыққа айналатын бастапқы құрбандық. Мудгала Упанишаданың 1-тарауының алғашқы екі шумағында Вишнуның кеңістікте және уақытта барлық жерде бар екендігі айтылады. Содан кейін мәтінде Вишну (Хари) азаттық сыйлаушы деп айтылады, одан барлық Пракрити мен Пуруша пайда болған. Вишну, Пуруша Суктаның сөздерін қолданып, өзін құрбан етіп, осылайша Брахман және Атман (жеке жан) болды. Осылайша тірі жандардың әлемі пайда болды. 2-тарау Васудеваның Индраға айтқан сөзімен басталады, онда Васудева Бхагаватизмді үйретеді. Пуруша Нараяна "болған, бар және болатын" деп айтылады, ол өзін төртке бөліп алды, оның алғашқы үшеуі көкте қалды, ал соңғы төрттен бірі барлық тірі жандарға, соның ішінде адамзатқа және жансыз табиғатқа айналды. Ол, яғни Вишну, әр тірі жанның (джива) жаны, ол барлық жерде және жалпы жанымен (атман) бірдей. 3-тарауда айтылғандай, барлық нәрсе – Вишнудың көрінісі, Асуралардан Гандарваларға дейін, адамдардан құдайларға дейін, және оған қалай табынуға қарамастан, олар оған айналады. Мәтінде айтылғандай, адам медитация арқылы өзінің "Мен" (ахам ити) Брахманмен сәйкестігін түсінуді іздеуі керек. Упанишада 4-тарауда өзін-өзі тану контекстінде ізгі қасиеттер туралы талқылайды және адамның алты ішкі жауы – ашу, ашкөздік, құмарлық, мақтаншақтық, тілек және қызғаныш деп мәлімдейді. Ішкі еске салудың алты толқыны – аш, шөл, қайғы, құштарлық, қартаю және өлім, ал алты ұят, мәтінде айтылғандай, нәсіл, отбасы, әлеуметтік топ (варна), өмірдегі кезең (ашрама) және қолайлы жағдайлар. Адам бұларды йога арқылы жеңеді, мәтін нығайтады, өз жаны туралы ой жүгіртеді және оның Вишнумен біртұтас екенін түсінеді.