Кіріспе

Спондиас тубероза, көптеген аталымдары бар – имбу, ũˈbu, ĩˈbu, Бразилия шабдалы немесе умбу – Бразилияның солтүстік-шығысында өсетін өсімдік. Ол Каатингада өседі, құрғақ жерлерде таралған шапарраль бұтасы. Дөңгелек жемісінің түсі ақшыл сарыдан қызылға дейін өзгереді, диаметрі шамамен 2–4 см, қабығы жұқа, былғары тәрізді. Жемісінің еті жұмсақ әрі шырынды, тәтті дәмі мен ерекше хош иісі бар. Бұл жеміс көбінесе 6 метрден аспайтын кішкентай ағаштан өседі, оның диаметрі 10 метрге жететін кең жапырағы бар. Имбу жемісі дөңгелек пішінді, мөлшері әртүрлі болуы мүмкін: ол шие сияқты кішкентай немесе лимон сияқты үлкен болады. Жеміс піскен кезде қабығы тегіс, жасыл немесе сары түсті болады. Кішкентай, тығыз жемістері шырынды әрі дәмді, ал олардың шырынды еті ішінде үлкен қара шұңқырды жасырады.

Этимология

Бұл ағаштың және жемісінің атауы жергілікті тілдегі "y mb u" деген сөзден келген, ол "су беретін ағаш" деген мағынаны білдіреді. Бұл жабайы, өзінен өсетін ағаш өнімді циклға он жылдан кейін кіріседі. Ол жылына бір рет жеміс береді және толық жетілген кезде бір жиыннан 300 килограмға дейін жеміс түсіре алады. Күшті тамыр жүйесінің және құрғақ жаз айларында суды сақтай алатын кең түбірлер желісінің арқасында, имбу ағашы құрғақ мезгілде 3000 литрге дейін су жинақтай алады.

Қолданылуы

Бұл ағаш Бразилияның ең кедей және құрғақ аймақтарының бірі үшін маңызды ресурс болып табылады, онда жергілікті шаруашылық жүгері, бұршақ, қой және ешкі өсіруге негізделген (кептірілген және тұздалған ешкі еті – ең маңызды жергілікті тағамдардың бірі). Имбу ағашының жемісін абайсызда қолмен жинайды, себебі ол тез зақымданады, ал жинау кезінде жемістер себеттер мен қаптарға салынады (бұрын бұл жемістерді ұзын таяқтармен ұрып жинаған, бұл олардың дәмін нашарлататын еді).

Пісіру және конфета

Имбуды жаңа түскен күйінде жеуге болады, немесе джемдер мен басқа тәтті консервілер, мысалы жеміс ирімшігі сияқты дайындауға болады. Сертао аймағында, қабығы мен қамыры бөлінетінге дейін пісіріледі. Содан кейін сұйығы құйылып, қант қосылып, тағы екі сағат қайнатылады. Қамыр жылтыр желатинге (желея деп аталады) дейін азайғаннан кейін, сәл қышқылтым дәмі сақталады. Бұл ұзақ, баяу қайнату процесінен алынған қою пастадан басқа, имбу жеміс шырыны, сірке суы (тымыршақ жемістен сығылған шырын) және джем (кептірілген имбу пастасының қабаттарын сығып жасалған) үшін негіз болып табылады. Тағы бір тағам – жемістер мен қантты банкаларға салып араластыру арқылы жасалатын компот. Жаңа жеміс болмаса, оның орнына сірке суы сүт пен қантпен араластырылып, толыққанды тамаққа орнына қолданылатын дәмді сусын – амбузада жасалады. Бұл жеміс қарақат немесе өрікпен жақсы үйлеседі және жеміс шырындары, джемдер мен сорбеттер жасауға қолданылады.

Даму

Осыдан бірнеше жыл бұрын ешкім бұл жеміске көп көңіл бөлмеген. Бірақ түрлі ұйымдардың (ҮЕҰ IRPAA/PRO CUC, KMB, Австрияның Линс дінбасылығы және Австрияның Horizon 3000) жұмысы имбудың танымалдылығын арттырды. Бұл топтар Каатинга өнімдерінің қоғамдық беделін жақсартуға жұмыс істеді және Баия штатындағы Уауа қаласындағы шағын шеберханада қосымша хош иіс заттары мен бояулар қосылмаған өнімдер шығаратын COOPER CUC кооперативінің дамуын бақылады. Президиум осы жемістерден жасалған өнімдердің сапасын сақтап, қолөнер ретіндегі ерекшелігін қамтамасыз ететін және ұлттық және халықаралық нарықтарда олардың беделін көтеретін өндіріс регламентін жасайды. Мақсаттары фермерлік өнімдер нарығын жақсартудан асып, жаңа жұмыс орындарын ашу, жаңа табыс көздерін табу, қоршаған ортаны қорғау және жергілікті халықтың ұйымдасу қабілетін дамытуға бағытталған, әсіресе әйелдерге жұмыс беруге ерекше мән беріледі.