Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз композиторы және музет аспабын жасаушы (1705–1782)
French composer and musette maker (1705–1782)
Николя Шедевилль (20 ақпан 1705 – 6 тамыз 1782) – француз композиторы, музет орындаушысы және музет аспабын жасаушы.
Nicolas Chédeville (20 February 1705 – 6 August 1782) was a French composer, musette player and musette maker.
Өмірбаян
Николя Шедевилль Нормандияның Серез қаласында дүниеге келді; музыканттар Пьер Шедевилль (1694–1725) және Эспир Филипп Шедевилль (1696–1762) оның бауырлары болды. Луи Хоттерере оның атасы және құдасы болды, және ол оған музыка мен аспаптар жасауды үйреткен болуы мүмкін. Ол 1720 жылдары Париж операсының оркестрінде гобой мен музетте (француз барокко музыкасында кеңінен қолданылатын, сыбызғыға ұқсас аспап) ойнай бастады. 1732 жылы Жан Хоттеренің қайтысынан кейін, ол Les Grands Hautbois, патшалық гобой тобындағы оның орнын иеленді. Ол 1748 жылдың шілдесінде операдан зейнетке шықты, бірақ кейде музетте ойнау үшін қайта оралды. Шамамен 70 жасқа келгенде, ол бір кезде Орлеан герцогының қызметінде болған қызметшінің кіші қызына үйленді және өзін патшаның музетшісі деп таныстырды. Өмірінің соңғы жылдары ол қаржылық қиындықтарға тап болды. Оның он үйі 1774 жылы кредиторларға берілді, содан кейін ол әйелінен ажырасты. Ол 1777 жылы Les Grands Hautbois тобынан кетіп, 1778 жылы банкроттыққа өтініш берді және төрт жылдан кейін Парижде қайтыс болды. 1790 жылға дейін заңгерлер оның ісін реттеуге тырысты. Жан Бенжамин де ла Борд оны «Францияның ең танымал музетшісі» деп атады, бірақ ол 1780 жылы, өліміне екі жыл қалғанда, оның қайтыс болғаны туралы жаңылыс пікір білдірді. Ол шамамен 1750 жылдан бастап принцесса Викторияға музетті сабақ берді және аристократия арасында танымал ұстаз атанды, соңында Франция ханымдарының музетті шебері деген құрметті атаққа ие болды. Ол сонымен қатар музет жасаушы да болды және аспаптың дыбық диапазонын төменгі регистрде c' (орталық C) дейін кеңейтті.
Nicolas Chédeville was born in Serez, Normandy; musicians Pierre Chédeville (1694–1725) and Esprit Philippe Chédeville (1696–1762) were his brothers. Louis Hotteterre was his great uncle and godfather, and may have given him instruction in music and turning instruments. He began playing the oboe and musette (a bagpipe like instrument commonly used in French baroque music) in the Paris Opera orchestra in the 1720s. After Jean Hotteterre's death in 1732, he took over his post in Les Grands Hautbois, the royal oboe band. He retired from the opera in July 1748, though returned occasionally to play the musette there. When he was nearly 70, he married the younger daughter of a valet who had once worked for the Duc d'Orléans, and was still describing himself as musette player to the king. In his last years he experienced financial difficulties. His ten houses were signed over to creditors in 1774, following which he separated from his wife. He resigned from Les Grands Hautbois in 1777, petitioned for bankruptcy in 1778 and died in Paris four years later. Lawyers were still trying to settle his affairs in 1790. Jean Benjamin de la Borde called him "the most celebrated musette player France had ever had", though he mistakenly held the opinion that he was dead by 1780, two years before he met his end. He taught the musette to Princess Victoire from about 1750, and became a popular teacher among the aristocracy, eventually attaining the title of maître de musette des Mesdames de France. He was also a musette maker, and extended the instrument's compass in the bass down to c' (middle C).
Шығармалары
Шедевилдің композициялары бай әуесқой музыканттардың көңіл көтеруі мен ләззатына арналған; сол кездегі француз аристократиясы шаруа өмірінің романтикалық қиялын басынан өткеріп, қарапайым аспаптарда ойнаудан ләззат алды (Француз революциясы бұл тұрғыда мүлдем басқаша көзқарас ұсынғанша). Оның алғашқы жарияланған шығармалары 1729 жылдың желтоқсанында жарық көрген «Амузементс шампетр» (пасторальдық ойын-сауықтар) атты музетке немесе гарди-гардиге арналған пьесалар жинағы болды. Ол өзін «Chedeville le jeune» деп атады, ал кейінгі композицияларында «Chedeville le cadet» деп өзін таныстырды. Одан кейін, техникалық және музыкалық жағынан одан да жетілген «Amusements champêtres» жинағы жарық көрді. Op. 6 жинағында түрлі пьесалар кездеседі, олар соғыстардың аттарымен аталып, «соғыс суреттемелерін» бейнелейді; бұл шығарма Конти ханзадасымен бірге өткізген әскери жорығынан шабыттанды. Ол қысқа мерзімге итальяндық ықпалмен күрделі музыкаға көшті, Op. 7 – флейта, гобой немесе скрипкаға арналған оның жалғыз жинағы.
Chédeville's compositions were intended for the amusement and pleasure of wealthy amateur musicians; the French aristocracy of the time found pleasure in playing rustic instruments while living a romantic fantasy of peasant life (before the French Revolution presented a rather different perspective). His first published works were collections of pieces for musette or hurdy gurdy, entitled Amusements champêtres (pastoral amusements), published in December 1729. He called himself 'Chedeville le jeune', and in later compositions referred to himself as 'Chedeville le cadet'. Another collection of Amusements champêtres followed, which were of a more advanced technical and musical substance. Some variety was found in op. 6, with pieces named after battles and expressing 'war like images'; it was inspired by a military campaign he had gone on with the Prince of Conti. He turned briefly to more serious music with Italian influences in op. 7, which is his only collection written specifically for the flute, oboe or violin.
Вивальдидің кейіпкері
1737 жылы ол өзінің туысы Жан Ноэль Маршанмен Antonio Vivaldi op. ретінде өзінің шығармаларының жинағын жариялау туралы құпия келісімге келді. 13 - тарау, «Il pastor fido» деп аталды. Шедевилль ақшаны берді және кірісті алды, олардың барлығы 1749 жылы Маршанның нотариалды актісімен куәландырылды. Бұл, мүмкін, оның аспабына – мюзетаға, оған жетіспейтін ұлы композитордың беделін беруге жасалған әрекет болды. (Вивальди алдану туралы білгені белгісіз; оның Шедевилльге немесе Маршанға шағымданғандығы туралы ешқандай жазба жоқ, және Маршанның нотариалды куәлік берген кезде ол қайтыс болған еді.) Вивальди зерттеушілері «Il pastor fido» шығармасының нақтылығына кем дегенде 1950 жылдан бері күмән келтірді, бірақ жалғандық 1989 жылы француз музыктанушысы Филипп Лескаттың дәлелдегеніне дейін толыққанды расталмады. Шедевилльдің итальян музыкасына деген қызығушылығы оған 1739 жылдың тамыз айында Иоганн Йоахим Кванц пен Антуан Махуттан басқа, он итальяндық композитордың концерттері мен сонаталарын мюзета, шарманка немесе флейтаға арнап аранжировкалауға рұхсат беруіне әкелді. «Le printems, ou Les saisons amusantes» (1739) – осы рұхсаттың ерекше қызықты нәтижесі; бұл Вивальдидің «Төрт маусым» шығармасының шарманка немесе мюзета, скрипка және флейтаға жасалған аранжировкасы (бірақ француз флейтасы сонымен қатар блокфлейтаны да білдіруі мүмкін). Ол Вивальдидің түпнұсқа «Жаз» маусымын өзінің op. 8 № 9 концертімен алмастырды, «Қыс» маусымының ортаңғы бөлігін «Күз» маусымына көшірді және «Қыс» op. 8 № 12 маусымын алмастырды. Мұның бәрі өте еркін аранжировкаланып, Шедевилльдің Вивальдилік материалдарымен біріктірілді.
In 1737 he made a secret agreement with his cousin Jean Noël Marchand to publish a collection of his own compositions as Antonio Vivaldi's op. 13, entitled Il pastor fido. Chédeville supplied the money and received the profits, all of which was attested to in a notarial act by Marchand in 1749. This may have been an attempt to give his instrument, the musette, the endorsement of a great composer which it lacked. (Whether Vivaldi was ever aware of the fraud is unknown; there is no record of him lodging any complaint against either Chédeville or Marchand, and he was already dead by the time of Marchand's notarised deposition.) Vivaldi scholars had doubted the authenticity of Il pastor fido since at least the 1950s, but the forgery was only conclusively proven by French musicologist Philippe Lescat in 1989. Chédeville's interest in Italian music led to his receiving, in August 1739, a privilege to publish arrangements for the musette, hurdy gurdy or flute of concertos and sonatas by ten specific Italian composers, in addition to Johann Joachim Quantz and Antoine Mahaut. Le printems, ou Les saisons amusantes (1739) is a particularly amusing result of this privilege; it is an arrangement of Vivaldi's The Four Seasons for hurdy gurdy or musette, violin, and flute (though the French flute could also mean the recorder). He replaced Vivaldi's original Summer with his op. 8 no. 9 concerto, transferred the middle movement of Winter to Autumn, and replaced Winter op. 8 no. 12. All this was quite freely arranged and combined with some added Vivaldian material by Chédeville.
Композициялар
Парижде жарияланды. Барлық соло туындылар континуомен қоса орындалады. "/" – балама аспаптаманы көрсетеді.
Published in Paris. All solo works are accompanied by continuo. '/' indicates alternative instrumentation.
Опустар
Op. [1]: Amusements champêtres, 1-кітап (1729); 1 және 2 музетке / гарди үшін. Op. [2]: Amusements champêtres, 2-кітап (1731); 1 және 2 музет/гарди/флейта/обои үшін. Op. [3]: Troisième livre d'amusements champêtres (1733); музет/гарди/флейта/обои/скрипкаға арналған. Op.4: Les danses amuzantes mellées de vaudeville (1733); 2 музет/гарди/флейта/обои/скрипка үшін. Op.5: Sonates amusantes (1734); 1 және 2 музет/гарди/флейта/обои/скрипка үшін. Op.6: Amusemens de Bellone, ou Les plaisirs de Mars (1736); 1 және 2 музет/гарди/флейта/обои үшін. Op.7: 6 соната (1739); флейта/обои/скрипка үшін. Op.8: Les galanteries amusantes (1739); 2 музет/гарди/флейта/скрипка үшін. Op.9: Les Deffis, ou L'étude amusante; музет/гарди үшін. Op.10: Les idées françoises, ou Les délices de Chambray (1750); 2 музет/гарди/флейта/обои/скрипкаға арналған. Op.11: жоғалған. Op.12: Фонтенбло импровизациялары (1750); 2 музет/гарди/скрипка/пардесс де виоле/флейта/обои үшін. Op.13: жоғалған. Op.14: Les variations amusantes: pièces de différents auteurs ornés d'agrémens (оның ішінде Les folies d'Espagne вариациялары); 2 музет/гарди/пардесс де виоле/флейта/обои үшін.
Op. [1]: Amusements champêtres, livre 1er (1729); for 1 and 2 musettes/hurdy gurdies. Op. [2]: Amusements champêtres, livre 2e (1731); for 1 and 2 musettes/hurdy gurdies/flutes/oboes. Op. [3]: Troisième livre d'amusements champêtres (1733); for musette/hurdy gurdy/flute/oboe/violin. Op.4: Les danses amuzantes mellées de vaudeville (1733); for 2 musettes/hurdy gurdies/flutes/oboes/violin. Op.5: Sonates amusantes (1734); for 1 and 2 musettes/hurdy gurdies/flutes/oboes/violin. Op.6: Amusemens de Bellone, ou Les plaisirs de Mars (1736); for 1 and 2 musettes/hurdy gurdies/flutes/oboes. Op.7: 6 sonates (1739); for flute/oboe/violin. Op.8: Les galanteries amusantes (1739); for 2 musettes/hurdy gurdies/flutes/violins. Op.9: Les Deffis, ou L'étude amusante; for musette/hurdy gurdy. Op.10: Les idées françoises, ou Les délices de Chambray (1750); for 2 musettes/hurdy gurdies/flutes/oboes/violins. Op.11: lost
Op.12: Les impromptus de Fontainebleau (1750); for 2 musettes/hurdy gurdies/violins/pardessus de viole/flutes/oboes. Op.13: lost
Op.14: Les variations amusantes: pièces de différents auteurs ornés d'agrémens (includes variations on Les folies d'Espagne); for 2 musettes/hurdy gurdies/pardessus de viole/flutes/oboes.
Аранжировкалар және басқа жұмыстар
Il pastor fido, sonates del sigr Antonio Vivaldi [Николас Шедевилдің] (1737); музет / гарди-гарди / флейта / обой / скрипка үшін. LE PRINTEMS / ou / LES SAISONS / AMUSANTES / concertos / DANTONIO VIVALDY / Mis pour les Musettes et Vielles / avec accompagnement de Violin / Fluste et Basse жалғасады. / PAR MR CHEDEVILLE LE CADET / Hautbois De la Chambre du Roy / және Король академиясының Музеттегі әдеттегі орындаушысы / Музыка. Опералық сегізінші том. [Николас Шедевилдің Вивальдидің "Төрт маусым" операсының аранжировкасы] (1739); музет / гарди-гарди, скрипка, флейта және континуо үшін. La feste d'Iphise [Монтеклердің Jephté операсынан әндерге арналған аранжировка] (1742); 2 музет / гарди-гарди үшін. Les pantomimes italiennes dansées à l'Académie royale de musique (1742); 1 және 2 музет / гарди-гарди / флейта / обой үшін. Nouveaux menuets champêtres; музет / гарди-гарди / скрипка / флейта / обой үшін. [Далл]Абако, op.4, музет / гарди-гарди / флейта / обой үшін аранжировка. La feste de Cleopatre (1751); 2 музет / гарди-гарди үшін.
Il pastor fido, sonates del sigr Antonio Vivaldi [by Nicolas Chédeville] (1737); for musette/hurdy gurdy/flute/oboe/violin. LE PRINTEMS / ou / LES SAISONS / AMUSANTES / concertos / DANTONIO VIVALDY / Mis pour les Musettes et Vielles / avec accompagnement de Violon / Fluste et Basse continue. / PAR MR CHEDEVILLE LE CADET / Hautbois De la Chambre du Roy / et Muſette ordinaire De l'Academie Royalle / De Muſique. Opera ottava. [arrangement of Vivaldi's The Four Seasons by Nicolas Chédeville] (1739); for musette/hurdy gurdy, violin, flute, and continuo. La feste d'Iphise [arrangement of airs from Montéclair's Jephté] (1742); for 2 musettes/hurdy gurdies. Les pantomimes italiennes dansées à l'Académie royale de musique (1742); for 1 and 2 musettes/hurdy gurdies/flutes/oboes. Nouveaux menuets champêtres; for musette/hurdy gurdy/violin/flute/oboe. [Dall']Abaco, op.4, arrangement for musette/hurdy gurdy/flute/oboe. La feste de Cleopatre (1751); for 2 musettes/hurdy gurdies.