Кіріспе
Фрисойт, сатерланд фризі тілінде Аит немесе Äит, – Германияның Төменгі Саксония жеріндегі Клоппенбург ауданындағы қала. Соэсте өзенінің жағасында, Клоппенбургтің солтүстік-батысында және Ольденбургтің оңтүстік-батысында орналасқан.
Friesoythe, in Saterland Frisian language Ait or Äit, is a town in the district of Cloppenburg, Lower Saxony, Germany, on the river Soeste, northwest of Cloppenburg, and southwest of Oldenburg.
Тарих
1227 жылы граф Отто фон Текленбург Фрисойттедегі жаңа ғана салынған Ойт қамалын өз резиденциясы етіп белгіледі. Шаруалар, саудагерлер мен қолөнершілер қамалдың жанына тез қоныстанды. XIII ғасырдың бірінші жартысында Фрисойтте кең сауда қатынастары болған, мұны Фрисойтте табылған монеталар дәлелдейді. Ондағы 300-ден астам күміс монета Кёльн, Мюнстер, Оснабрюк және басқа қалалардан шыққан және 1235 жылға дейін ғана қолданыста болған. Қазіргі қала орталығын көп ұзамай мықты қабырғалар қоршап алды және ол ұзақ жылдар бойы алынбас бекініс саналды. 1308 жылы Фрисойт алғаш рет қала ретінде тарихта қалды. Фрисойт кейде "Ганза қаласы" деп аталады және Ганзалық құқықтарға ие болған деген әңгіме бар. Бірақ Фрисойттің Ганза одағына кіргені рас па, жоқ па – әлі белгісіз. Фрисойт Төменгі Саксония тарихында әртүрлі мәдениеттердің біріккен ортасы. Қала мен тұрғындары неміс, англосаксон, голланд, Шығыс Фризия, дания және швед мәдениеттерінің көптеген ықпалына тап болды. Қаладағы халықтың көп бөлігі Рим католиктері, ал кальвинистер мен лютерандардың үлесі аз. Бұл қала Ольденбург герцогтігінің құрамында болды және 18 ғасырда Франция империясының билігінде де болды.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1945 жылдың сәуір айында Фрисойт қалашығы эвакуацияланып, содан кейін генерал Кристофер Вокс басқаратын 4-ші канадтық (бронеттандық) дивизиясы басып алды. Қаланың 4000 тұрғынының көп бөлігі 1945 жылдың 11-12 сәуірінде айналасындағы ауылдық жерге көшіп кеткен. Қаланы 7-ші неміс парашют дивизиясының Раабе батальонынан шамамен 200 десантшы қорғады. Бұл десантшылар 13 сәуірде Супериор көлі полкінің (моторландырылған) алғашқы шабуылын тойтарды. Супериор көлі полкі екі қаза тапты және он тоғыз жараланды. Неміс тарапынан шығын туралы мәлімет жоқ. Вокс келесі күні лейтенант-полковник Фредерик Э. Вигл басқаратын Канаданың Аргилл және Сатерленд таулы полкіне (Принцесса Луизаның) шабуылды қайта бастауға бұйрық берді. Шабуыл сәтті аяқталды, Аргилл полкі сағат 10:30-ға қарай қаланы бақылауға алды. Алайда, сағат 08:30-да неміс сарбаздарының шағын тобы Виглдің тактикалық штабына күтпеген шабуыл жасап, Виглді және бірнеше сарбазды қаза қылды. Лейтенант Алан Эрп басына түскен оқтан аман қалды. Вокс дереу жаза шараларын қолдануға бұйрық берді. "Менің бірінші сыныпты офицерім, оған ерекше құрмет пен сыйлылықпен қараған, және оның басқару талантына байланысты ерекше қызығушылық танытқан адамым қаза болды. Ол жай ғана қаза болған жоқ, маған хабарланғандай, артынан оқ атып өлтірді". Вокс айтуынша, "Мен GSO1-ді шақырдым. 'Мак,' оған айқайладым, 'Мен осы қаланың құлпыратын жеріне дейін қиратып жіберемін!'". Аргилл полкінің бөлімшелері мен сарбаздары өз полковниктерінің өліміне кек ретінде Фрисойттегі ғимараттарды өздігінен өртеп бастады, бірақ кейін Вокс тікелей бұйрық берді, және қала Wasp танктеріне орнатылған от тастағыштармен жүйелі түрде өртенді. Ұйінділер дивизияның танктері үшін аудандық жолдарды нығайтуға пайдаланылды. Неміс бағалауларына сәйкес, қаланың 85%-дан 90%-ға дейін қиратылды, бұл оны сол кездегі Германиядағы ең қираған қалалардың біріне айналдырды. Вокс "Фрисойтты жоюға өкініш сезінбейтінін" мәлімдеді.