Кіріспе

Америкалық мүсінші (1866–1945)

Аттильо Пиччирилли (16 мамыр 1866 – 8 қазан 1945) – американдық мүсінші. Италияның Масса қаласында туған, ол Римдегі Сан-Лука академиясында білім алған.

Өмір және мансап

Пикцирили 1888 жылы АҚШ-қа келіп, әкесімен, содан кейін Пикцирили ағайындарымен Бронксте, Нью-Йорк қаласындағы Шығыс 142-ші көшенің 467-ші үйінде мүсінші, модельдеуші және тас кесуші ретінде жұмыс істеді. Бұл орын қазір бос тұр. Ол өзінің жеке суретшісі ретінде Манхэттендегі Центральдық парктің кіреберісіндегі Колумбус округіндегі АҚШ-тың Мэн ескерткіш тобының авторы. Топ монументтің үстіндегі алтын түстес Колумбия Триумфаторы, Батылдық, Тынық мұхиты, Атлант мұхиты, Әділет және Тарихтан тұрады. Осы ескерткіш үшін жасалған мүсіндердің бірі Вудлон зиратындағы анасының ескерткіші үшін де пайдаланылды. Сондай-ақ, Нью-Йоркте ол Фрик сарайы мен өрт сөндірушілер ескерткіші үшін екі фронтон және басқа мүсіндік бөлшектер жасады. Риверсайд паркіндегі фигуралар тобындағы екі мәрмәр фигурасы – Міндет және Батылдық. Пикцирили атаққа ие болған сайын, ол көптеген американдық мүсіншілер үшін құнды болды. Пикцирили мен оның отбасы Америкаға келгенге дейін көптеген американдық суретшілер Италияға барып, олардың модельдерін тасқа қашауға мәжбүр болды. Атиллоның жағдайында, егер суретші оған кішкентай гипстен жасалған модель ұсынса, Атилло кез келген өлшемдегі мәрмәр көшірмесін жасай алатын. Шындығында, Атиллоның көптеген туындыларын басқа суретшілер жобалаған. Фрагилина – Атиллоның өзі жобалап, мәрмәрге қашаған туындыларының бірі. Пикцирилидің ең танымал жұмысы – Вашингтондағы Линкольн ескерткіші үшін Линкольн мүсінін жасауы, оны бастапқыда Дэниел Честер Френч жобалаған. Атилло және оның отбасы Пол Бартлетт, Фредерик МакМонни, Хермон МакНейл, Масси Ринд, Карл Биттер, Август Сент-Годенс, Олин Уорнер, Лорадо Тафт, Чарльз Нихаус және Эндрю О'Коннормен бірлесіп жұмыс істеді. Пикцирили сондай-ақ Касс Гилберт, Генри Бэкон, МакКим, Мид және Уайт, Каррере және Гастингс үшін сәулеттік жұмыстар жасады. Атиллоның ең танымал туындылары – ол жобалаған және мүсін еткен Мэн ескерткіші Нью-Йорктің Центральдық паркінде және Риверсайд Драйвындағы Өрт сөндірушілер ескерткіші. Ол сондай-ақ Вашингтонда Гульельмо Маркониге ескерткіш жобалаған (1941). Пикцирили Ұлттық дизайн академиясының және Архитектура лигасының мүшесі болды. Ол көптеген жүлделерді жеңіп алды, соның ішінде 1915 жылы Сан-Францискодағы Панама-Тынық мұхиты көрмесінде алтын медаль алды. Атилло Нью-Йорктегі Леонардо да Винчи өнер мектебін құруға көмектесті. Оның мақсаты – Нью-Йорк тұрғындарының кедейлеріне мүсін жасау сияқты өнерге қолжетімді білім беру. Пикцирилидің 1935 жылғы Пирекс шыны рельефті мүсіні Рокфеллер орталығындағы Италия сарайының кіреберісіндегі «Ілгері жылдамда, мәңгілік жастық» екінші дүниежүзілік соғыс кезінде алынып тасталды, себебі итальян жазуларын Муссолини пайдаланды және ол фашистік символизммен байланысты болды. Кейіннен бірнеше жылдан кейін ол қоймадан жоғалып кетті. Пикцирилидің туындылары Брукгрин бақтарындағы мүсіндер коллекциясында сақталған. Оның жұмыстарын АҚШ-тың көптеген мұражайларында кездестіруге болады. Ақ мәрмәрден жасалған «Фрагилина» қазір Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайының жаңадан құрылған американдық қанатында тұр. Ол 1945 жылы Нью-Йоркте қайтыс болды. Нью-Йорктің Бронкс ауданындағы Вудлон зиратында жерленген. Оның Эдмонд Томас Куинн салған жартылай бейнесі Ұлттық дизайн академиясының коллекциясында сақталған.

Фрагилина

Фрагилина – 1923 жылы Аттилио Пичирилли жасаған мүсіннің атауы. Алғашқысы қазір Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайында сақталады. Оның өлшемдері 48 ½ дюймға 15 ½ дюймға 25 дюйм. Ол толығымен мәрмәрдан жасалған. Пичирилли сонымен қатар тағы бес кіші көшірме жасады, олардың бірі Уильям және Мэри колледжінің Мускарелл өнер мұражайында орналасқан. «Фрагилина» итальян тілінде «кішкентай нәзік» деген мағынаны білдіреді. Фрагилина – Атиллионың 1909 жылы «Жан» мүсінімен басталган әйелдердің жалаңаш бейнесінен тұратын сериясының бір бөлігі. Фрагилинадағы әйел «Жан» мүсініндегі әйелге дерлік толық сәйкес келеді. Дегенмен, Фрагилинада мәрмәрдің көбірек бөлігі кесіліп, еркін, ағынды және абстрактілі жұмыс қалдырылған. Туындының абстрактілі тақырыбына орай, көптеген өнер сыншылары шаш пен бет пішініне анықтық бермейтін, сопақша келген басқа сын айтады. Кейбіреулер «көздері тасқа оралғандай көрінеді» дейді. Фрагилина туралы айтқанда Пичирилли: «Әр адамның санасында сақталған өзінің әдемілік туралы идеалы болады. Егер бет-әлпет ерекшеліктері нақты бейнеленсе, көрермен өзінің идеалды типін жеке көзге елестету мүмкіндігінен айырылады. Бұл реакция көбінесе толыққанды түсініксіз болып өтеді», – деген. Осылайша, Фрагилина мен оның келесі туындыларынан көрініп тұрғанындай, оны минималист деуге болады. Пичирилли Иосиф Винсент Ломбардоның «Аттилио Пичирилли: Американдық мүсіншінің өмірі» кітабында керемет сипатталған. Ломбардо былай деп жазады: «Пичириллинің өнері тәртіптілігімен, қарапайымдылығымен және қадір-қасиетімен ерекше көзге түседі. Оның мүсіндері жай ғана жасалған, артық бөлшектер мен сыртқы әсемдіктен мүлдем құтылған. Пичириллидің стилі ерекше жеке және таңдамалы. Оның насихаты – қарапайымдық, ал ұстанымы – ұстамдылық». Фрагилина – Пичириллидің 1923 жылы Нью-Йорктегі Ұлттық мүсіншілер қоғамында көрсеткен бес жұмысының бірі болды. Ол сондай-ақ 1925 жылы Ұлттық дизайн академиясының естелік көрмесінде де көрсетілді. Пичирилли Фрагилинаның кіші нұсқаларын, соның ішінде екі қоладан құйылған мүсіндерін де жасады. Олардың бірі Бостонның Көркем өнер мұражайында сақталады.