Кіріспе
Сүтқоректілердің бактериялық ауруы. Тайзер ауруы – кеміргіштер, қояндар, иттер, мысықтар, құстар, пандалар, бұғылар, жабырлар, ірі қара мал және гербильдер, тікенекпен секіріп жүретін тышқандар (Notomys alexis) сияқты басқа сүтқоректілерде кездесетін жедел эпизоотиялық бактериялық ауру. Оның себебі – бұрын Bacillus piliformis деп аталған, спора түзуге қабілетті Clostridium piliforme бактериясы. Бұл жұқпалы ауру бауырдағы некроздық зақымдармен сипатталады, көбінесе өлімге алып келеді және дүниежүзілік сипатта таралған. Ең көп зардап шегетіндер – зертхана жағдайындағы жас және стресске ұшыраған жануарлар, мысалы, дамымаған кеміргіштер мен қояндар.
Tyzzer's disease is an acute epizootic bacterial disease found in rodents, rabbits, dogs, cats, birds, pandas, deer, foals, cattle, and other mammals including gerbils and spinifex hopping mice (Notomys alexis). It is caused by the spore forming bacterium Clostridium piliforme, formerly known as Bacillus piliformis. It is an infectious disease characterized by necrotic lesions on the liver, is usually fatal, and is present worldwide. Animals most commonly affected include young, stressed animals in laboratory environments, such as immature rodents and rabbits.
Тарату
Тайзер ауруы әлемдегі зертханалық жануарларда кең таралған, бірақ Солтүстік Америка мен Австралияда жұқтырған жабайы жануарлар популяциялары да анықталды. Аурудың Америка Құрама Штаттарында тіркелген нақты аймақтары: Коннектикут, Айдахо, Айова, Мэриленд, Мичиган, Монтана, Огайо, Висконсин және Вайоминг. Аурудың сәтті таралуы бактериялардың саны мен вируленттілігіне, сондай-ақ иесінің қарсы тұру қабілетіне байланысты. Зертханалық жануарлар осы ауруға осал, себебі жұқтырған фекалиядан шыққан бактерия споралары бөлме температурасында бір жылдан астам уақыт бойы төсек-орын материалдарында тірі қалуы мүмкін. Дегенмен, бұл аурудың ең ерекше белгісі – ауруға шалдыққан жануарлардың бауырындағы сұрғылт-сары түсті некроздық зақымданулар. Жақын зерттеулер нәтижесінде Тайзер өлген тышқандардың бауырында некроздық зақымданулар мен спора түзететін бациллаларды тапты. Бұл Тайзерге бактерияны Bacillus piliformis деп атауға және оны осы жаңа аурудың себебі деп санауға мүмкіндік берді. Кейіннен B. piliformis C. piliforme деп қайта аталды. 1940 жылдары Пол Эррингтон Айова штатындағы суырлар арасындағы өлімге алып келетін жағдайды анықтады, ол жаңа ауру деп санады. Өлген суырлардың анусынан қан және ішкі қан кету белгілері байқалды, сондықтан Эррингтон бұл жағдайды "геморрагиялық ауру" деп атады. Некропсия кезінде өлген суырлардың бауырында зақымданулар табылды. Геморрагиялық ауру Солтүстік Америкадағы өлген суырларда анықталғанмен, оның себебі анықталмады. Эррингтонның қазасынан кейін "геморрагиялық ауру" атауы "Эррингтон ауруы" деп өзгертілді. Тек 1971 жылы екі аурудың бір екендігі анықталды, содан кейін атау қайтадан "Тайзер ауруы" деп өзгертілді.