Жанұарлардың вируспен жұққан ауруы – көк тіл (Bluetongue). Қойлар мен басқа жануарларға Culicoides масалары арқылы таралады. Симптомдары мен алдын алу шаралары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жануарлардағы вирустық аурулар
Viral disease in animals
Көк тіл ауруы – негізінен қойлар мен сирек кездесетін ірі қара мал, як, ешкі, бұқа, бұғы, түйе және антилопа сияқты жануарларда кездесетін, жұқпалы емес, жәндіктер арқылы таралатын вирустық ауру. Оның себебі көк тіл вирусы (КӨВ). Вирусты Culicoides imicola, Culicoides variipennis және басқа куликоидтер таратады.
Bluetongue disease is a noncontagious, insect borne, viral disease of ruminants, mainly sheep and less frequently cattle, yaks, goats, buffalo, deer, dromedaries, and antelope. It is caused by Bluetongue virus (BTV). The virus is transmitted by the midges Culicoides imicola, Culicoides variipennis, and other culicoids.
Белгілер
Қойларда BTV аурудың жедел түрін қоздырады, оның аурушаңдығы және өлім-жітім көрсеткіші жоғары. BTV ешкі, сиыр және басқа да үй жануарларын, сондай-ақ жабайы мүйізді жануарларды (мысалы, блесбук, аққұйрықты бұғы, қаз және пронгорн антилопасын) да жұқтырады. Ауыр түрде зардап шеккен жануарларда мойынның бұрылуы (opisthotonos немесе torticollis) байқалады. Барлық жануарларда симптомдар дамымайды, бірақ симптомдары барларының барлығы тез салмақтан айырылып, ең нашарлары бір апта ішінде өледі. Өлмейтін жануарлар өте баяу жазылады, бірнеше айға созылады. Инкубациялық кезеңі 5–20 күн, ал барлық белгілер әдетте бір ай ішінде пайда болады. Өлім-жітім көрсеткіші көбінесе төмен, бірақ сезімтал қой тұқымдарында жоғары болады. Африкада жергілікті қой тұқымдарында өлім болмауы мүмкін, ал импортталған тұқымдарда ол 90%-ға дейін жетеді. Сиырлар, ешкілер және жабайы мүйізді жануарларда инфекция көбінесе симптомсыз өтеді, қандағы вирустың жоғары деңгейіне қарамастан. Қызыл бұғылардың жағдайы ерекше, оларда ауру қойлардағыдай жедел дамуы мүмкін.
In sheep, BTV causes an acute disease with high morbidity and mortality. BTV also infects goats, cattle, and other domestic animals, as well as wild ruminants (for example, blesbuck, white tailed deer, elk, and pronghorn antelope). Torsion of the neck (opisthotonos or torticollis) is observed in severely affected animals. Not all animals develop signs, but all those that do lose condition rapidly, and the sickest die within a week. For affected animals that do not die, recovery is very slow, lasting several months. The incubation period is 5–20 days, and all signs usually develop within a month. The mortality rate is normally low, but it is high in susceptible breeds of sheep. In Africa, local breeds of sheep may have no mortality, but in imported breeds, it may be up to 90%. In cattle, goats, and wild ruminants, infection is usually asymptomatic despite high virus levels in blood. Red deer are an exception, and in them the disease may be as acute as in sheep.
Микробиология
Көк тіл ауруын көк тіл вирусы (BTV) қоздырады. Жиырма жеті серотип – бір сыртқы капсидтік ақуыз, VP2-нің жоғары өзгергіштігінің нәтижесі. Вирус бөлшегі екі ақуыз қабықшамен қоршалған екі тізбекті РНК-ның 10 талшығынан тұрады. Басқа арбовирустардан өзгеше, BTV липидтік қабыққа ие емес. Бөлшектің диаметрі 86 нм. 70 нм ядроның құрылымы 1998 жылы анықталды және сол кездегі ең ірі атомдық құрылым еді. Екі сыртқы капсидтік ақуыздар, VP2 және VP5, BTV-нің мақсатты жасушаға байланысуына және енуіне жауап береді. VP2 және VP5 – иесінің иммундық жүйесі антиденелерді бағыттағандағы негізгі антигендік нысаналар. Вирус алғашқы байланысты VP2 арқылы жасайды, бұл вирусқа рецептормен қатысты эндоцитоз процесін тудырады. Эндосома ішіндегі төмен pH деңгейі BTV-нің мембранаға ену ақуызы VP5-тің конформациялық өзгеріске түсуіне себеп болады, ол эндосомалық мембрананы бұзады.
Bluetongue is caused by the pathogenic virus, Bluetongue virus (BTV), The twenty seven serotypes are the result of the high variability of a single outer capsid protein, VP2. The virus particle consists of 10 strands of double stranded RNA surrounded by two protein shells. Unlike other arboviruses, BTV lacks a lipid envelope. The particle has a diameter of 86 nm. The structure of the 70 nm core was determined in 1998 and was at the time the largest atomic structure to be solved. The two outer capsid proteins, VP2 and VP5, mediate attachment and penetration of BTV into the target cell. VP2 and VP5 are the primary antigenic targets for antibody targeting by the host immune system. The virus makes initial contact with the cell with VP2, triggering receptor mediated endocytosis of the virus. The low pH within the endosome then triggers BTV's membrane penetration protein VP5 to undergo a conformational change that disrupts the endosomal membrane.
Эволюция
Вирустың геномы құрылымдық белок VP1, РНК-ға тәуелді РНК полимераза арқылы көбейтіледі. Дәлелдерге сәйкес, бұл вирус жәндіктер мен жануарлар арасында кезекпен таралуының нәтижесінде геном бойынша тазалау таңдауынан туындайды. Дегенмен, осы таңдау механизмі әлі толыққанды түсініксіз.
The viral genome is replicated via structural protein VP1, an RNA dependent RNA polymerase. Evidence suggests this is due to purifying selection across the genome as the virus is transmitted alternately through its insect and animal hosts. However, this selective mechanism is still poorly understood.
Қыстау
БТВ-ның түсініксіз бір жағы – оның орташа белдемдегі құрттардың маусымдар арасында тірі қалуы. Culicoides ересектері суық қыс температурасынан өледі, ал БТВ инфекциясы әдетте 60 күннен аспайды, бұл БТВ-ның келесі көктемге дейін сақталуы үшін жеткіліксіз. Вирус қыстайтын құрттар мен жануарларда қалай тірі қалатыны болжануда. Көптеген механизмдер ұсынылған. БТВ жұқтырған бірнеше ересек Culicoides құрттары орташа белдемнің жұмсақ қыстарында тірі қалуы мүмкін. Кейбір құрттар қыстың суығынан қашу үшін үй ішіне де кіруі мүмкін. Сонымен қатар, БТВ кейбір жануарларда созылмалы немесе жасырын инфекция тудыруы мүмкін, бұл БТВ-ның қыста аман қалуына қосымша мүмкіндік береді. БТВ анадан ұрыққа да берілуі мүмкін. Егер инфекция жүктіліктің басында болса, түсік немесе өлі туу болады, ал жүктіліктің соңында болса, ұрық тірі қалады. Дегенмен, ұрықтың иммундық жүйесі толық дамымаған орташа кезеңде инфекция туған жағдайда, туылғаннан кейінгі алғашқы айларға дейін созылмалы инфекция пайда болуы мүмкін. Содан кейін құрттар патогенді бұзаулардан басқа жануарларға таратып, жаңа инфекция маусымын бастайды.
A puzzling aspect of BTV is its survival between midge seasons in temperate regions. Adults of Culicoides are killed by cold winter temperatures, and BTV infections typically do not last for more than 60 days, which is not long enough for BTV to survive until the next spring. It is believed that the virus somehow survives in overwintering midges or animals. Multiple mechanisms have been proposed. A few adult Culicoides midges infected with BTV may survive the mild winters of the temperate zone. Some midges may even move indoors to avoid the cold temperature of the winter. Additionally, BTV could cause a chronic or latent infection in some animals, providing another means for BTV to survive the winter. BTV can also be transmitted from mother to fetus. The outcome is abortion or stillbirth if fetal infection occurs early in gestation and survival if infection occurs late. However infection at an intermediate stage, before the fetal immune system is fully developed, may result in a chronic infection that lingers until the first months after birth of the lamb. Midges then spread the pathogen from the calves to other animals, starting a new season of infection.
Емдеу және алдын алу
Алдын алу карантин, тірі өзгертілген вирус вакцинасымен екпе жасау және мидия-таратушыны бақылау арқылы іске асырылады, соның ішінде ұшақтарды тексеру.
Prevention is effected via quarantine, inoculation with live modified virus vaccine, and control of the midge vector, including inspection of aircraft.
Вакциналар
Тірі әлсіздетілген вакциналармен (LAV) қорғаныс серотипке қатысты. Көп серотипті LAV коктейльдері қосылмаған серотиптерге қарсы нейтралдайтын антиденелерді тудыруы мүмкін, ал кейіннен үш түрлі пентавалентті LAV коктейльдерімен вакцинациялау кең қорғанысқа әкеледі. Бұл пентавалентті коктейльдердің құрамында барлығы 15 түрлі серотип бар: 1-ден 14-ке дейінгі серотиптер, сондай-ақ 19 серотип. Дегенмен, қолданыстағы вакциналардың кез келгенімен иммундау, зардап шеккен мал популяциясының кейінгі серологиялық мониторингін жүргізуге кедерілдіреді, бұл мәселені жаңа буынның суббөлімшелік вакциналарын пайдалану арқылы шешуге болады. 2015 жылдың қаңтар айында үнді зерттеушілері Raksha Blu деп аталатын вакцинаны ұсынды, ол елде кең таралған көк тіл вирусының бес штаммына қарсы малдарды қорғауға арналған.
Protection by live attenuated vaccines (LAVs) are serotype specific. Multiserotype LAV cocktails can induce neutralizing antibodies against unincluded serotypes, and subsequent vaccinations with three different pentavalent LAV cocktails induce broad protection. These pentavalent cocktails contain 15 different serotypes in total: serotypes 1 through 14, as well as 19. Immunization with any of the available vaccines, though, precludes later serological monitoring of affected cattle populations, a problem that could be resolved using next generation subunit vaccines. In January 2015, Indian researchers launched a vaccine named Raksha Blu that is designed to protect livestock against five strains of the bluetongue virus prevalent in the country.
Тарих
Оңтүстік Африкада көк тілді ауруы XIX ғасырдың басында белгілі болса да, оның толық сипаттамасы ХХ ғасырдың алғашқы онжылдығына дейін жарияланбады. 1906 жылы Арнольд Тейлер көк тілді ауруы сүзгі арқылы өтетін факторға байланысты екенін көрсетті. Ол сондай-ақ BT V штаммының әлсіретілген түрінен жасалған алғашқы көк тілді ауруына қарсы вакцинаны құрастырды. Көптеген ондаған жылдар бойы көк тілді ауруы Африкамен шектелген деп есептелді. Африкадан тыс жерде алғаш рет расталған жағдай 1943 жылы Кипрде тіркелді.
Although bluetongue disease was already recognized in South Africa in the early 19th century, a comprehensive description of the disease was not published until the first decade of the 20th century. In 1906, Arnold Theiler showed that bluetongue was caused by a filterable agent. He also created the first bluetongue vaccine, which was developed from an attenuated BT V strain. For many decades, bluetongue was thought to be confined to Africa. The first confirmed outbreak outside of Africa occurred in Cyprus in 1943.
Қарым-қатынас аурулары
Африкалық жылқы ауруы көк тіл ауруымен байланысты және оны бірдей қан сорғыш шыбықтар (Culicoides түрлері) таратады. Бұл ауру жұқтырған жылқының өліміне алып келуі мүмкін, және эпидемия кезінде науқас жылқылардың 90%-ға дейін қырылуы мүмкін. Эпизоотиялық геморрагиялық ауру вирусы осы вирустарға жақын және көптеген қан сынақтарында көк тіл ауруы вирусымен кросс-реацияға түседі.
African horse sickness is related to bluetongue and is spread by the same midges (Culicoides species). It can kill the horses it infects and mortality may go as high as 90% of the infected horses during an epidemic. Epizootic hemorrhagic disease virus is closely related and crossreacts with Bluetongue virus on many blood tests.