Борна ауруы: жылқы мен қойдың қауіпті неврологиялық инфекциясы
Borna disease
Борна ауруы: жылқы мен қойларда кездесетін, жүйке жүйесіне зиян келтіретін жұқпалы сырқат. Атаксия, депрессия, және адам өліміне де себеп болуы мүмкін.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Борна ауруы, сондай-ақ қайғылы жылқы ауруы деп те аталады, жылы қанды жануарларда Борна ауруының 1 және 2 вирустары (BoDV 1/2) қоздыратын жұқпалы неврологиялық синдром. BoDV 1/2 – сүтқоректілердің 1 ортоборнавирусы түріне жататын нейротропты вирустар және Mononegavirales орнының Bornaviridae тұқымдасының мүшелері. Борна ауруы – жылқылар мен қойларға көбінесе әсер ететін, бірақ сүтқоректілердің көптеген түрлерінде кездесетін ауыр неврологиялық сырқат. Бұл ауру атаксиямен және аномальды депрессиялық мінез-құлықпен сипатталады, көбінесе өлімге алып келеді. Борна ауруы вирусынан туындаған энцефалит салдарынан адам өліміне жекелеген сирек жағдайлар да байланысты. Сонымен қатар, BoDV 1/2 инфекциясы мен адамдардағы екіполярлық бұзылу сияқты нейропсихиатриялық аурулар арасындағы байланысты көрсететін деректер бар. Бұл гистопатологиялық белгілер Борна ауруының болуын растау үшін бүгінге дейін қолданылып келеді. 1924 жылы австриялық вирусолог Вильгельм Цвик бұл аурудың себебі вирус екенін болжады.
Borna disease, also known as sad horse disease, is an infectious neurological syndrome of warm blooded animals, caused by Borna disease viruses 1 and 2 (BoDV 1/2). BoDV 1/2 are neurotropic viruses of the species Mammalian 1 orthobornavirus, and members of the Bornaviridae family within the Mononegavirales order. Borna disease is a severe neurological illness that predominantly affects horses and sheep, but it has been observed in a wide range of mammals. The disease is characterised by ataxia and abnormal depressive behaviour, frequently culminating in death. There have been rare cases of human fatalities associated with encephalitis caused by Borna disease virus infection. Additionally, correlative evidence exists linking BoDV 1/2 infection with neuropsychiatric disorders such as bipolar disorder in humans. This histopathological feature remains in use today to confirm the presence of Borna disease. In 1924, the Austrian virologist Wilhelm Zwick suggested a virus as the cause of the disease.
Беріліс
BoDV1/2 жұқтыру жолы әлі анықталмаған, бірақ бұл залалданған сілекей немесе мұрын шырышына тікелей мұрын арқылы түсу арқылы болуы мүмкін. Жұққаннан кейін адамдарда Борна ауруы дамуы мүмкін, немесе симптомсыз түрде қалып, вирус тасымалдаушысы болуы ықтимал. BoDV 1 вирусының белгілі жануарлық резервуары – Борна ауруына ұшырамайтын екі түсті көкбауыр (Crocidura leucodon). Адамдар мен малға жұғудың екі түсті көкбауырдан зооноздық жолмен тарауы туралы мәліметтер жоқ.
The mode of transmission of BoDV 1/2 is unclear but probably occurs through intranasal exposure to contaminated saliva or nasal secretions. Following infection, individuals may develop Borna disease, or may remain subclinical, possibly acting as a carrier of the virus. The only known animal reservoir of BoDV 1 is the bicolored shrew (Crocidura leucodon), which is not susceptible to Borna disease. It is unclear whether human or livestock infections are due to zoonotic transmission from the bicolored shrew.
Сүтқоректілер
Борна ауруының 1 және 2 вирустары кең иелер спектріне ие, олар жылқыда, ірі қара малда, қойда, Жаңа әлемдегі түйелерде, иттерде, мысықтарда және түлкілерде анықталған. 1995 жылы Швецияда "сасқан ауруымен" ауырған мысықтардан BoDV 1 оқшауланды. BoDV 1 вирусы Еуропа, Азия, Африка және Солтүстік Америкадағы жануарларда кездеседі. Жылқы мен қойларда Борна ауруының белгілері төрт апталық инкубация кезеңінен кейін пайда болады, одан кейін иммундық жетектес менингит және энцефаломиелит дамиды. Клиникалық көріністер әртүрлі болуы мүмкін, олардың ішінде: қозғырғыш немесе депрессиялық мінез-құлық, атаксия, тіс қақыру, шамадан тыс сілекей бөлу, көз аурулары, бұрыс дене күйі және қимыл-қозғалыс. Кейінгі сатыларында дене температурасының көтерілуімен және жатып қалғанда аяқ-қолдардың шарпылуымен сипатталады. Симптомдар пайда болғаннан кейін бірнеше күннен бірнеше аптаға дейін өлім оқиғалары тіркеледі. Жылқыларда өлім-жітім 80-100%, ал қойларда 50% астам құрайды. Тәжірибелік инфекция нәтижесінде егеуқырлардың оқу қабілетінің төмендеуі және әлеуметтік мінез-құлқының өзгеруі байқалды. Вирус негізінен мидың лимбикалық жүйесінде, соның ішінде гиппокамп және энторинальды қабықта таралады. Мидың бұл аймақтары эмоциялар үшін маңызды деп саналады.
Borna diseases viruses 1 and 2 appear to have wide host ranges, having been detected in horses, cattle, sheep, new world camelids, dogs, cats, and foxes. In 1995, BoDV 1 was isolated from cats with a "staggering disease" in Sweden. BoDV 1 has been detected in animals in Europe, Asia, Africa and North America. Symptoms of Borna disease in horses and sheep start after a four week incubation period followed by the development of immune mediated meningitis and encephalomyelitis. Clinical manifestations vary but may include excited or depressed behaviour, ataxia, teeth grinding, excessive salivating, ocular disorders and abnormal posture and movement. Later stages are characterised by bouts of fever and flailing of limbs while lying down. Death occurs a few days to weeks after symptom onset. Mortality rates are 80 100% in horses and greater than 50% in sheep. Experimental infection of rats has been demonstrated to lead to learning impairments and altered social behaviour. The virus appears to be distributed primarily in the limbic system of the brain, including the hippocampus and entorhinal cortex. These areas of the brain are considered to be of importance in emotion.
Құстар
Құс борнавирустары, бір-бірімен байланысты вирустар тобы, үй жануарлары тотықтарының провентрикулярлық кеңейту ауруының (ПДБ) себебі деп хабарланған, бірақ әлі дәлелденбеген. АВВ қамтитын "позитивті" ми жасушаларының өсірісін пситтацинді (тотық) басқа бір құсқа егу нәтижесінде егілген құс өліп, содан кейін ПДБ (моноядролық инфильтрациялық ганглионеврит) гистопатологиялық диагнозы қойылды. Тазартылған құс борнавирусымен инъекция жасау бойынша бұрынғы зерттеулер (тотықтардың өліміне әкелгенімен) ПДБ-мен байланысты гистопатологиялық өзгерістерді қайта жасамады.
Avian bornaviruses, a group of related viruses, have been reported, yet not proven, as the cause of proventricular dilatation disease (PDD), a disease of pet parrots. The use of a 'positive' brain cell culture containing ABV to inoculate another psittacine (parrot) bird resulted in the inoculated bird's death and subsequent histopathological diagnosis of PDD (mononuclear infiltrative ganglioneuritis). Earlier research with purified avian bornavirus inoculant (while did result in the death of parrots) did not reproduce histopathological changes associated with PDD.
Адамдағы аурулар
Адамдарда BoDV 1-ге қарсы антителолар алғаш рет 1980-жылдардың ортасында анықталды, бұл адамдардың қауіпсіз инфекцияға шалдығу мүмкіндігін көрсетеді. BoDV 1-ге қарсы антителолар және BoDV 1 антигені қан донорларынан да табылды.
Antibodies to BoDV 1 in humans were first discovered in the mid 1980s, suggesting that humans can be non fatally infected. Antibodies to BoDV 1 and BoDV 1 antigen have also been detected in blood donors.
Энцефалит
2018 жылы Германияда адамдар арасында Борна ауруының үш өлімге әкелетін жағдайы расталды. Үш адам бір донордан алынған ағзалар арқылы жұқты деп күдіктелді, олардың екеуі қайтыс болды. Үшінші өлім-жітім ағза донорлығымен байланысты емес еді. Барлық үш өлімнің де себебі ауыр энцефалит болды. 1996 жылдан 2021 жылға дейін барлығы 24 адамда BoDV 1 жұқтыруы расталды. Жұқтырудың салдары көбінесе өлімге әкелді. Барлық жағдайлар BoDV 1 таралуы белгілі аймақтарда тіркелді, оның ішінде Бавария, Бранденбург, Тюрингия және Саксония-Анхальт федералды штаттарында.
In 2018, three fatal cases of Borna disease in humans were confirmed in Germany. Three people were suspected to have been infected via organ transplants from the same donor, two of whom died. A third fatal case was unconnected to the organ donation. All three deaths were due to severe encephalitis. In total, there have been 24 cases of confirmed BoDV 1 infection of humans between 1996 and 2021 The infection was almost always fatal. All cases occurred in known areas of spread of BoDV 1, including the federal states of Bavaria, Brandenburg, Thuringia, and Saxony Anhalt.
Психиатриялық аурулар
BoDV 1 инфекциясы мен психикалық аурудың арасында байланыс болуы мүмкін екенін көрсететін бірнеше дәлел бар. 1990 жылы Дженис Э. Клементс және оның әріптестері «Science» журналында BoDV 1 геноммен кодталған белокқа қарсы антиденелердің мінез-құлқы бұзылған науқастардың қанында табылатынын хабарлады. Соңғы зерттеулер де BoDV 1 мен адамның психикалық аурулары арасындағы байланысты растайтын мәліметтер ұсынды. Дегенмен, барлық зерттеушілер BoDV 1 мен адамның психиатриялық ауруы арасындағы байланысты толыққанды дәлелденген деп санамайды. 2003 жылы жарияланған бір зерттеуде шизофренияның жетіспейтін түрімен ауырған 62 науқастың ешқайсысынан BoDV 1 антиденелері табылған жоқ. BoDV 1-дің психикалық аурулардағы рөлін көрсететін қосымша мәліметтер грипп инфекцияларын емдеу үшін қолданылатын амантадин препаратының депрессияны емдеуде және BoDV 1 инфекциясын жоюда белгілі бір сәттілікке қол жеткізгені туралы хабарлардан алынды.
There is some evidence that there may be a relationship between BoDV 1 infection and psychiatric disease. In 1990, Janice E. Clements and colleagues reported in the journal Science that antibodies to a protein encoded by the BoDV 1 genome are found in the blood of patients with behavioral disorders. Subsequent studies have also presented evidence for an association between BoDV 1 and human psychiatric disorders. However, not all researchers consider the link between BoDV 1 and human psychiatric disease to be conclusively proven. A study published in 2003 found no BoDV 1 antibodies in 62 patients with the deficit form of schizophrenia. Additional evidence for a role of BoDV 1 in psychiatric disorders comes from reports that the drug amantadine, which is used to treat influenza infections, has had some success in treating depression and clearing BoDV 1 infection.