Давиде Перес: Итальяндық опера композиторының өмірі мен шығармашылығы
Davide Perez
Давиде Перес (1711-1778) – италияндық опера композиторы, Лиссабон сарайының музыка директоры. Опералары, шіркеу музыкасы, Неапольдегі білімі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық композитор (1711–1778)
Italian composer (1711 1778)
Давид Перес (1711 – 30 қазан 1778) – итальяндық опера композиторы, итальяндық ата-анасынан Неаполь қаласында туған, кейіннен 1752 жылдан бастап Лиссабон сарайының композиторы болды. Ол 1753, 1754 және 1755 жылдары Лиссабонда Метастазионың либреттолары бойынша үш операны үлкен сәттілікпен қойды. 1755 жылғы Лиссабон жер сілкінісінен кейін Перес операдан көбінесе шіркеу музыкасына көшті.
Davide Perez (1711 – 30 October 1778) was an Italian opera composer born in Naples of Italian parents, and later resident court composer at Lisbon from 1752. He staged three operas on librettos of Metastasio at Lisbon with huge success in 1753, 1754, and 1755. Following the 1755 Lisbon earthquake, Perez turned from opera mostly to church music.
Алғашқы жылдар
Перес Неаполь қаласында Джованни Перес пен Розалина Серраридің ұлы болып дүниеге келді. 11 жасында Неапольдегі S Maria di Loreto консерваториясының студенті болды, онда 1733 жылға дейін Франческо Манчиниден контрапунктті, Джованни Венецианодан ән айтуды және клавирде ойнауды, ал Франческо Барбелладан скрипканы оқыды. Оқуын аяқтағаннан кейін Перес бірден Сицилиялық Арагон принці Населлидің қызметіне кірді. 1734 жыл оның алғашқы танымал туындыларының басталуы болды – «Ilium Palladio astu Subducto Expugnatum» және «Palladium» латын кантаталары Лаурель мерекесіне орай Палермодағы Collegio della Società di Gesù-да орындалды. Келесі жылдары ол Палермо мен Неаполь қалаларында белсенді қызмет етті, өйткені оның демеушісі жаңа таққа отырған король Карло I-нің палаташысы болды. Оның алғашқы операсы «La nemica amante» 1735 жылдың 4 қарашасында корольдің туған күніне арналып жазылды және Неаполь корольдік сарайының бақшасында, содан кейін «S Bartolomeo» театрында қойылды. Либреттодағы арнауда театр импресариосы Анджело Карасале Перес пен Перголезиді «dei buoni virtuosi di questa città» деп атады. Перголези операсы сәтсіздікке ұшырағаннан өзгеше, Перес операсы үлкен жетістікке ие болды, ал оның ерте мансабы 1738 жылы Палермодағы Каппелла Палатинада, патша сарайындағы Әулие Петр шіркеуінде капелланың вице-маэстросы лауазымына тағайындалуына мүмкіндік берді, ал келесі жылы бұрынғы титул иесі Пьетро Пуцзуолоның қайтысынан кейін ол маэстро болды.
Perez was born in Naples, the son of Giovanni Perez and Rosalina Serrari, both Neapolitans. At the age of 11 he became a student at the Conservatorio di S Maria di Loreto in Naples, where he remained until 1733, studying counterpoint with Francesco Mancini, singing and keyboard playing with Giovanni Veneziano, and violin with Francesco Barbella. On completion of his studies, Perez immediately entered the service of the Sicilian Prince d’Aragona, Naselli. From 1734 date his first known pieces, the Latin cantatas Ilium Palladio astu Subducto Expugnatum and Palladium performed in Palermo's Collegio della Società di Gesù, for the laurelling festivities. In the following years, he was active both in Palermo and Naples, as his patron became Chamberlain of the newly crowned king, Carlo I. His first opera, La nemica amante, was composed for the king's birthday on 4 November 1735 and presented in the gardens of the Neapolitan royal palace and later in the Teatro S Bartolomeo. In the libretto's dedication the impresario of the theatre, Angelo Carasale, referred to Perez and Pergolesi as 'dei buoni virtuosi di questa città'. Unlike Pergolesi's opera, which was then considered a failure, Perez's was a great success, and his early career granted him, in 1738, an appointment as vicemaestro di cappella at Palermo's Cappella Palatina, the Church of St. Peter in the royal palace, to become maestro the next year upon the death of its former titular, Pietro Puzzuolo.
Мерзімділігі
1740 жылдардың басында Перес өзін толыққанды шебер ретінде бекем орнатып алды. 1740 жылғы карнавалда Римнің Театра д’Алиберті үшін жазған операсы Папа XII Клементтің күрт қайтыс болуына байланысты көрсетілмеді, бірақ Перес Неапольге оралғанда, сот алдында опера буффа – «I travestimenti amorosi» және серенада – «L’amor pittore» қойды, ал Театра Сан-Карло үшін «Il Siroe» опера сериясын сахналады. Кейін Каффарелли мен Манзуоли осы операда ән шырқады. Палермода опера қою оңай болған жоқ, 1745 жылға дейін Перестің капелльмейстер ретінде жазған көптеген шығармалары кантаталар мен серенадалар, сондай-ақ шіркеу музыкасы болды, оның ішінде 1742 жылы Метастасионың «La Passione di Gesù Cristo» ораториясының музыкалық безендірілімі жатты. Одан бөлек, ол Неаполь үшін шіркеу музыкасын және 1744 жылғы Генуя карнавалына арналған екі опера жазды. 1748 жылдың наурызынан кейін Переске демалысқа шығуға рұқсат берілді және ол Палермоға қайтып оралмады, бірақ өмірінің соңына дейін Палермодағы жалақысының жартысын алуын жалғастырды. Содан кейін ол операларын Неаполь, Рим, Флоренция, Венеция, Милан, Турин және Венада тікелей сахналады. 1749 жылдың ақпан айында Перес Ватиканның капелльмейстері лауазымына үміткерлер арасында Никколо Джоммеллимен бәсекелесті. Кардинал Альбани мен кардинал Пассионеидің ықпалымен Джоммелли тағайындалды, тіпті Перес музыканттардың сүйіктісі болғанмен (Латерандағы тағы бір Папалық шіркеудің – Святого Иоанна капелльмейстері Жироламо Чити, Перес «періштедей жазады, ән айтады және ойнайды» және «негізгі дайындық, ән айту және орындау жағынан Жоммеллиден әлдеқайда жоғары. Алайда ол қияли гипохондрик») деді.
In the early 1740s Perez firmly established himself as a mature master. The opera he composed for the Roman Teatro d’Alibert, in the Carnival of 1740, was not presented due to the sudden death of Pope Clement XII, but on Perez's return to Naples he staged an opera buffa, I travestimenti amorosi and a serenata L’amor pittore for the court, and an opera seria, Il Siroe, for the Teatro San Carlo. Caffarelli and Manzuoli sang in the later. Opera was not an easy enterprise in Palermo and, until 1745, most of Perez's compositions as chapel master there were cantatas or serenatas and church music including in 1742 a setting of Metastasio's oratorio La Passione di Gesù Cristo. In addition he composed church music for Naples, and two operas for the Genovese Carnival season of 1744. After March 1748 Perez was granted a leave of absence and never returned to Palermo, though he continued to receive half of his Palermo salary until his death. In rapid succession, he then staged his operas in Naples, Rome, Florence, Venice, Milan, Turin, and Vienna. In February 1749 Perez competed with Niccolò Jommelli in a public examination for the position as chapel master in the Vatican. The influence of Cardinal Albani and Cardinal Passionei granted Jommelli the appointment, even though Perez was the musicians' favourite (Girolamo Chiti, the chapel master of another Papal chapel, St. John in Lateran, commented that Perez 'composes, sings and plays as an angel' and 'is very much superior to Jommelli in groundwork, singing and playing. He is, however, an imaginary hypochondriac').
Португалиядағы мансабы
1752 жылы Португалия королі Жозе I Пересті корольдік ханшайымдардың капелла шебері және музыка сабақтарын оқытушысы болуға шақырды, ол осы лауазымда өмірінің соңына дейін қызмет етті. Жылдық 2:000$000 (екі контос де рейс) стипендиясы, португалдық сарайдың тамаша музыкалық және театрлық мүмкіндіктерімен бірге, оның Лиссабонда қалу шешіміне күмәнсіз әсер етті. Жақында тәж киген португал королінің мақсаты – әкесінің негізінен шіркеу музыкасына бағытталған музыкалық саясатынан бас тартып, итальяндық операны сарайдағы басты орынға қою еді. Опералардың сәнді безендірілуі қалыпты жағдай болды, ал Перестің операларын Берарди, Дорно, Буто және Галли Бибиена сияқты белгілі суретшілер сахналады. Португал сарайында өнер көрсеткен Рааф, Элиси, Манзуоли, Гиззиелло және Каффарелли сияқты көрнекті әншілер де маңызды рөл атқарды. 1755 жылдың 1 қарашасында Лиссабонды жер сілкінісі қиратқаннан кейін Перестің шығармашылығы түбірінен өзгерді. Тежу операсы ашылғанына алты айдан кейін қирады, ал сарай театрлардан қол үзді. Келесі жеті жыл бойы ең бір опера да қойылмады, ал кейін олар бұрынғыдай әсем болмайтын еді. Өмірінің соңғы 23 жылында Перес тек үш жаңа опера жазды. Оның орнына ол шіркеу музыкасының көптеген шығармаларын жазды, Лиссабонның Корольдік және Патриархалдық семинариясының екі негізгі музыкалық капелласының барлық рәсімдерін және дәстүрлерін қамтыды. Ол Португалиядан ешқашан шықпады, сондықтан оның халықаралық айрықшалығы бірте-бірте төмендеді. Дегенмен, Гербер 1766 жылдан бері Перестің шығармалары Германияда белгілі және сұранысқа ие екенін, ал 1790 жылы ол «италиялық шеберлер арасындағы ең танымал және жақсы көрілетін композиторлардың бірі, контрапункт ережелерін сақтаған соңғы композиторлардың бірі» екенін айтты. И.К. Краузе Хассе, Перес және Паизиеллоны үлгілік композиторлар деп атады. 1774 жылы Перес Лондонның ежелгі музыка академиясының толық құқықты мүшесі болды және өмірінде толық көлемде басылған жалғыз шығармасы – «Mattutino de' Morti» (Өлім тікесінің үшінші жинағы), оны Бремнер баспасы шығарды. Оның музыкасы, әсіресе діни шығармалары, Италияда кеңінен көшірілді. Өмірінің соңғы төрт жылы Перес созылмалы аурудан зардап шекті, соңында көзі көрмей қалды, бірақ шығармашылықпен айналысып тұрды. 1778 жылы оның шәкірті, қазіргі Португалия королевасы Мария I, оны Христиан орденінің рыцары етті; ол Лиссабонда қайтыс болғанда, королева оның есебінен салтанатты жерлеу рәсімін өткізуді бұйырды.
In 1752 King José I of Portugal invited Perez to become mestre de capela and music master to the royal princesses, a position he occupied until his death. The annual stipend of 2:000$000 (two contos de réis), coupled with the excellent musical and theatrical resources of the Portuguese court, undoubtedly influenced his decision to remain in Lisbon. The ambition of the recently crowned Portuguese king was to depart from his father's musical policy, almost uniquely concerned with church music, and to give Italian opera a central position in the court. Sumptuous scenic treatment was the rule, and Perez's operas were mounted by such famous designers as Berardi, Dorneau, Bouteux and Galli Bibiena. Equally important were the great singers who appeared at the Portuguese court, including Raaf, Elisi, Manzuoli, Gizziello and Caffarelli. The terrible earthquake that destroyed Lisbon on 1 November 1755, changed forever Perez's output. The Ópera do Tejo was destroyed six months after opening and the court withdrew from the theatres. No operas were produced for the next seven years, and thereafter only in a less spectacular fashion. During the last 23 years of his life, Perez wrote just three new operas. Instead he composed a huge amount of church music, covering almost all the rituals and practices of the two main musical chapels of Lisbon, the Royal and the Seminário da Patriarcal. He never left Portugal, so that his international acclaim slowly declined. Still, Gerber noted that since 1766 Perez's compositions were known and in demand in Germany and that he was in 1790 'one of the most celebrated and beloved composers among the Italian masters one of the latest composers who maintained the rigour of counterpoint'. J. C. Krause named Hasse, Perez and Paisiello as satisfactory models. In 1774 Perez became by acclamation a member of the London Academy of Ancient Music, and had the only full scale piece printed in his lifetime, the Mattutino de' Morti (his third set of the Office of the Dead), published there by Bremner. His music, especially the religious, was widely copied in Italy. During the last four years of his life Perez suffered from a chronic disease, eventually losing his sight, but continued to compose. In 1778 his pupil, now Queen Maria I of Portugal, made him a Knight of the Order of Christ; when he died in Lisbon, she ordered an elaborate funeral at the Crown's expense.
Опералар
Перес 1735 және 1777 жылдар аралығында 44-тен астам драмалық туынды, ал 1744 және 1755 жылдар аралығында 22 опера жазды, осы кезеңде ол негізінен осы жанрға ден қойды. Арминий, Ла Дидона аббанданата, Эцио, Фарнач, Солимано және Вологезодан алынған үзінділерді Джон Уолш Лондонда жариялады, сондай-ақ кем дегенде 24 қолжазба сақталған. 1752 жылға дейін жазылған опера-серияларда Перес көбінесе Метастазио операсының формаларын сақтады. Il Siroe, Andromaca және Alessandro nell’Indie (1744 нұсқасы) осыған жарқын мысалдар: 20 немесе одан да көп толық да капо ариялар (олардың жартысынан астамы тек қосымша скрипкалармен орындалады), бірден төртке дейін речитативтер, әдетте бір дуэт, үш бөлімнен тұратын симфония және негізгі орындаушылар үшін қарапайым хорлық финал жиі қолданылады. Ариялар көбінесе барокко концерттік стилінде жазылған, оркестрде сөздерді көрнекті бейнелеу және кең ауқымды вокалдық бравуралық бөлімдерге ие. Метастазионың кейіпкерлерді сипаттау қағидасына сәйкес, драмалық өзгерістердің жиынтығы ретінде, әр ария көбінесе бір ғана сезімді көрсетеді, аздаған ерекшеліктерден басқа: Артасерсе мен Алессандро әрқайсысында байланысты ариялар мен речитативтерден тұратын көрініс кешендері бар. 1752 жылы Демофонтемен бірге Перес Лиссабонда ұзақ тұра бастағанда, монументалды стиль төмендеді, ал сезімтал стиль үстемдік таба бастады, нәтижесінде текстураның айқындығы, фразалардың үлкен симметриясы, жиі кездесетін ритмикалық мотивтер және трагизмге баса назар аударылды. Формальды өзгерістерге риторнеллолардың жиі болмауы, қысқартылған да капо ариялар, бес пен тоғыз аралығындағы речитативтер және бірнеше кішкентай ансамбльдер кіреді. 1750-ші жылдардағы Перес опералары көбінесе заманауи итальян опера мектебінен асып түсетін оркестрлік шеберлікті көрсетеді, ол 1740-шы жылдары тек шіркеу музыкасында ғана қолданылған ерекшеліктерді қамтиды. Струналық аспаптар үштен бес бөлікке дейін бөлінеді, үрлемелі аспаптар көбінесе сололық бөлімдерде қолданылады, вокалдық партиялардың екі еселенуі азаяды және концерттік бөлімдердің саны артады. Бұл кейінгі стильдің жақсы мысалдарының арасында Олимпиада, Демофонте, Иперместра және Алессандро нелл’Индия (1755 нұсқасы) бар. Demetrio (1766 нұсқасы) – бұл ауыспалы эстетика, онда Перес барокко драматургиясын қазіргі заманғы музыкалық стильмен біріктірді: ол 14 Метастазио ариясының мәтінін алып тастады, жеке ойлар үшін сегіз речитативті және екі дуэтті пайдаланды, сондай-ақ да капо ариясына көбірек музыкалық және драмалық үйлесімділік берді. Солимано (1768) – оның танымал шедеврі. Онда 14 dal segno ариясы, бір каватина және алты сүйемелдеуші речитатив бар, олардың ауқымы мен әдістері ерекше; бірнеше рет жеке нөмірлер үлкен масштабтағы сахналық кешендерге біріктіріледі. Кретцшмар (1919) Солиманоның "шедеврлер қатарына жататынын, өнер мен сезімнің байлығын, құралдар мен форманың түпнұсқалығын, өнерді ұлы ететін барлық нәрсені қамтитынын" және "егер Неаполь мектебінің барлық опера композиторлары оның деңгейінде болғанда, Глюкке мұқтаждық болмас еді" деп мәлімдеді.
Perez composed more than 44 dramatic works between 1735 and 1777, 22 operas between 1744 and 1755, the period when he almost exclusively concentrated on the genre. Excerpts from Arminio, La Didone abbandonata, Ezio, Farnace, Solimano and Vologeso were published in London by John Walsh, and at least 24 exist in manuscript. In the opere serie written before 1752 Perez was often bound by the forms of Metastasian opera. Il Siroe, Andromaca and Alessandro nell’Indie (1744 version) are prime examples: 20 or more full da capo arias (more than half accompanied by strings alone) are consistently used, with between one and four accompanied recitatives, usually a single duet, a perfunctory three movement sinfonia and a simple choral finale for the principals. The arias are usually written in the Baroque concerto idiom, with extravagant word painting in the orchestra and extensive vocal bravura passages. Adhering to Metastasio's prescription of character definition as the sum of a pattern of dramatic reversals, each aria usually depicts a single affect, with few exceptions: Artaserse and Alessandro each contain a scene complex of related arias and accompanied recitatives. With Demofoonte in 1752, as Perez began his lengthy residence in Lisbon, the monumental idiom declined and a sentimental style gained increasing prominence, with a resultant clarity of texture, greater symmetry of phrase, frequent rhythmic motives and emphasis on the pathetic. Formal modifications include the frequent absence of ritornellos, truncated da capo arias, between five and nine accompanied recitatives and several small ensembles. Perez's operas of the 1750s frequently display an orchestral mastery superior to that of the contemporary Italian opera school, incorporating features that during the 1740s he could only use in his church music. The strings are in three to five parts, the wind are often used for solo passages, and there is less doubling of the vocal parts and an increase in concertante passages. Among the better examples of this later manner are Olimpiade, Demofoonte, Ipermestra and Alessandro nell’Indie (1755 version). Demetrio (1766 version) represents a transitional aesthetic, in which Perez combined a modified Baroque dramaturgy with a more up to date musical style: he eliminated 14 Metastasio aria texts, used eight accompanied recitatives and two duets for moments of personal reflection, and gave the da capo aria more musical and dramatic coherence. Solimano (1768) is his acknowledged masterpiece. It contains 14 dal segno arias, one cavatina and six accompanied recitatives, the scope and procedures of which are exceptional; several times the individual numbers are integrated into large scale scene complexes. Kretzschmar (1919) claimed that Solimano 'belongs under the heading of masterworks richness of invention and of feeling, originality of means and of form, everything is therein, which makes an art great' and 'if all opera composers of the Neapolitan school had been of his stamp, there would have been no need of a Gluck’.