Кіріспе

Ауыл шаруашылығын басқару саласындағы маман – аграршы, агролог, агроном (қысқаша agr.) – агробизнес және ауыл шаруашылығы саласындағы ғылым, тәжірибе және басқару саласының маманы. Бұл кәсіп Канада, Үндістан, Филиппин, АҚШ және Еуропалық Одақта реттеліп сақталған. Кәсіпті атау үшін ауыл шаруашылығы ғалымы, ауыл шаруашылығы менеджері, ауыл шаруашылығы жоспаршысы, ауыл шаруашылығы зерттеушісі немесе ауыл шаруашылығы саясатын қалыптастырушы сияқты атаулар да қолданылады. Аграршылардың негізгі қызметі – ауыл шаруашылық жобалар мен бағдарламаларды басқару, әдетте агробизнес жоспарлау немесе фермалардың, азық-түлік және агробизнеске қатысты ұйымдардың игілігі үшін зерттеу жүргізу. Ауыл шаруашылығы мамандары көбінесе үкіметте ауыл шаруашылығы саясатын әзірлеуші немесе саясатты әзірлеуге техникалық кеңесші ретінде қызмет ететін мемлекеттік қызметкерлер болып тағайындалады. Аграршылар фермерлер мен шаруа қожалықтарының қызметкерлеріне егін шаруашылығының өнімділігін арттыру үшін егін күнтізбесі мен жұмыс процесін жасау, ауыл шаруашылығы нарығының каналдарын анықтау, тыңайтқыштар мен пестицидтерді дұрыс пайдалану бойынша, сондай-ақ органикалық сертификаттау немесе ұлттық ауыл шаруашылығы сапа стандарттарына сәйкестік бойынша техникалық кеңес бере алады. Ал ауыл шаруашылығы үшін техникалық инженерлік жобаларды дайындау және құрылыс жүргізу ауыл шаруашылығы инженерлерінің құзыретінде. Аграршылар экологиялық жоспарлаумен айналысып, ауыл шаруашылығы және ауылдық жерлерді жоспарлауға баса назар аударуы мүмкін.

Жауапкершілік

Аграршылар – агробизнес басқару, өсімдіктер ғылымы, ауыл шаруашылығы кеңейту, ауыл шаруашылығы экономикасы, даму коммуникациясы, жануарлар ғылымы, топырақ ғылымы, азық-түлік технологиясы, өсімдіктерді қорғау, ауыл шаруашылығы биотехнологиясы, ауыл шаруашылығы саясаты және қоршаған орта ғылымы салаларындағы ғылыми консультанттар. Қазіргі заманғы тәжірибеде аграршылар географиялық ақпараттық жүйелерді, жасанды интеллектті және қашықтықтан зондтауды қолдану арқылы ауыл шаруашылығын жақсы жоспарлау сияқты цифрлық ауыл шаруашылығында білікті болуы қажет. Бүгінгі аграршылар азық-түлік өндіру, пайдалы азық-түлік жасау, ауыл шаруашылығының қоршаған ортаға тигізетін әсерін басқару, ауыл шаруашылығы өнімдерін тарату, демалыс алаңдарын (спорт алаңдары, гольф алаңдары және саябақтар) құру, сондай-ақ өсімдіктерден энергия алу сияқты көптеген мәселелермен айналысады. Аграршылар көбінесе егін алмастыру, суару және дренаж, өсімдіктерді селекциялау, өсімдік физиологиясы, топырақ жіктелуі, топырақ құнарлылығы, арамшөптермен күресу, шөптесімдерді күту және жәндіктер мен зиянкестерді бақылау сияқты азық-түлік және ауыл шаруашылығы зерттеу салаларында маманданады. Кәсіби аграршылар фермерлерге, жүзім шаруашылықтарына, ауыл шаруашылығы корпорацияларына, муниципалитеттерге және облыстық әкімдіктерге, тыңайтқыш және тұқым өндіру саласына тікелей кеңес бере алады, азық-түлік өңдеуде консультациялар жүргізеді, жайылымдарды басқару, шөптесімдерді күту және гольф алаңдарын пайдалану бойынша кеңес береді, қоңыр жерлерді (ластанған жерлерді) және суайрықтарды бағалап, оларды жақсарту бойынша ұсыныстар береді.

Үндістан

Үндістанда кәсіби атағы – Ауыл шаруашылығы ғалымы (қысқаша ARS). Кіріс деңгейіндегі лауазымдарға ілігу үшін Ауыл шаруашылығы ғалымдарын қабылдау жөніндегі кеңес 1972 жылғы Гажендрагадкар есебіне сәйкес бәсекелестік емтихандар өткізеді. Кіріс деңгейлі ARS лауазымы Орталық үкіметтің Кіші I сыныптық кадрымен бірдей. Бастапқы жалақы жоғары білімі үшін қосымша үстемеақы берілгеннен кейін белгіленеді, ал PhD дәрежесіндегілер ең жоғары жалақы алады. Олар екі жыл бойы «тәжірибелік мерзімде» немесе «қызметте» болады, және осы мерзімді қанағаттанарлықтай аяқтағаннан кейін ARS-те бекітіледі. Белгіленген жылдар бойы қызмет етіп, белгіленген өнімділік критерийлерін орындағаннан кейін, олар Мансаптық Ілгерілеу Схемасы (CAS) деп аталатын икемді толықтыру жүйесіндегі келесі жоғары сыныптарға көтеріледі. PhD дәрежесі жоқ қызметкерлерге PhD дәрежесін алу үшін ақылы оқу демалысы беріледі, бұл мансаптық өсу үшін қажет. CAS арқылы ғалымдар Үндістан Үкіметінің Бірлескен хатшысы дәрежесіне тең Бас ғалым дәрежесіне дейін көтеріле алады. ARS барлық жоғары деңгейлерде жаңа таланттарды тартуға ынталандырады, онда қазіргі ғалымдар ашық бәсекеге қатысып, CAS-қа қарағанда әлдеқайда қысқа мерзімде мансабын дамыта алады. Барлық ғылыми-зерттеу басқару лауазымдары ашық бәсеке арқылы толтырылады. ICAR бас директоры – ARS-тің ең жоғары лауазымды мүшесі, ол Ауыл шаруашылығы министрлігінің Ауыл шаруашылығы ғылыми-зерттеу және білім беру департаментінің (DARE) ресми хатшысы болып табылады.

Филиппин

Филиппинде ресми кәсіби атау – Лицензияланған және тіркелген ауыл шаруашылығы маманы, бірақ көбінесе "Лицензияланған ауыл шаруашылығы маманы" немесе жай ғана "Ауыл шаруашылығы маманы" деп қысқартылады. Олар Кәсіби реттеу комиссиясы және Ауыл шаруашылығы кеңесі реттейтін ауыл шаруашылығы лицензиялық емтиханын сәтті тапсырғаннан кейін лицензияланады және аккредиттеледі. Лицензияланған ауыл шаруашылығы маманы өз мамандығын көрсету үшін "L. Аг." (аты-жөнінің соңына қосылатын жұрнақ ретінде) немесе "Agr." (аты-жөнінің алдына қосылатын префикс ретінде) таңбасын қолдана алады. Ауыл шаруашылығы мамандарының негізгі міндеті – шаруашылықтар мен агробизнес кәсіпорындарын салу және басқару сияқты ауыл шаруашылығы жобаларының техникалық жоспарларын, ерекшеліктерін және сметаларын дайындау. Жыл сайын шамамен 5500 тіркелген ауыл шаруашылығы маманы лицензиялық емтиханды тапсырады. 2021 жылдың қараша айында өткен емтиханның 29,84% құраған өту көрсеткішімен бұл елдегі ең қиын емтихандардың бірі болып саналады. Ауыл шаруашылығы мамандығы және оның ауыл шаруашылығы мамандары кеңесі 1997 жылғы Ауыл шаруашылығы мен балық шаруашылығын жаңғырту заңының күшімен 2002 жылы Кәсіби реттеу комиссиясы тарапынан құрылды. Ауыл шаруашылығы мамандығымен айналысу – кәсіби қызмет көрсету болып табылады. Филиппиндегі басқа мамандықтар сияқты, ауыл шаруашылығы саласындағы қателіктер мен заңсыз практика тіркеу куәліктерін және кәсіби лицензияларды тоқтата тұруға немесе жоюға негіз болады. Филиппиндегі лицензияланған ауыл шаруашылығы мамандары аккредиттелген біріккен кәсіби ұйымға біріктірілген, ол – Филиппин ауыл шаруашылығы мамандары қауымдастығы.

Еуропалық Одақ

Еуропалық Одақта бұл мамандықтың жалпы атауы – агроном/аграрлық инженер. Бұл кәсіп Еуропалық Одақтың Негізгі құқықтарының Хартиясы мен 2005/36/EC директивасының қағидаларын сақтау және қоғамдық мүдделерді қорғау мақсатында жүзеге асырылады.

Канада

Канадада кәсіби атау – "агролог", ал Квебекте "агроном" деп те аталады. Канадада 10 000-нан астам кәсіби агролог пен агроном бар. Кәсіби агрологтар провинциялық реттеуші органдар арқылы аккредиттеледі, мысалы, Саскачеван агрология институты, Новая Шотландия агрологтар институты. Кәсіби атақ алу үшін қойылатын талаптар барлық провинцияларда ұқсас. Агролог болуға үміткердің агрология саласына тікелей қатысты төрт жылдық жоғары ғылыми білімі болуы керек. Егер өтініш беруші провинциялық институтта қабылданса, ол "оқудан өтетін агролог" (AAg) немесе "агролог-оқушы" (AIT) деп аталады және кәсіби атаққа ие болу үшін екі жылдық білім беру және тәлім беру бағдарламасын аяқтауы тиіс. "Тіркелген техникалық агролог" (RTag) немесе (PTag) деп аталатын тағы бір сертификация бар, ол төрт жылдық дипломның орнына ауыл шаруашылығы ғылымдары бойынша екі жылдық колледж немесе университет білімін талап етеді. Бұл технологтардың атаулары екі жылдық тәлім беру және білім беру бағдарламасын талап етеді және кәсіби агрологтармен бірдей тәлім беру процесіне қатысады.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та кәсіби атау – сертификатталған кәсіби агроном (қысқаша C. PAg), ал сертификаттауға жауапты реттеуші ұйым – Агрономияның американдық қоғамы. Американдық агрономиялық қоғам сертификаттауды анықтау үшін білім мен тәжірибе деңгейін ескеретін шкала қолданады. Сертификат алу үшін ғылым саласында бакалавр дәрежесі және 5 жылдық жұмыс тәжірибесі, агрологияға қатысты магистр дәрежесі және 3 жылдық жұмыс тәжірибесі, немесе агрологияға қатысты докторлық дәрежесі және 1 жылдық жұмыс тәжірибесі болуы тиіс. CPAg сертификатын сақтау үшін, сертификат иегері Америка агрономиялық қоғамы арқылы әр екі жыл сайын кемінде 50 сағат білімін жаңартуы керек. Американдық агрономиялық қоғам сонымен қатар сертификатталған егін кеңесшілеріне (CCA) сертификат беруді қамтамасыз етеді. Сертификатталған егін кеңесшісі болу үшін үміткер екі емтиханды тапсыруы керек, оларды бір күні бір орында тапсыруға болады. Халықаралық емтиханды Солтүстік Америкадағы CCA-лар жазады. Ал Прейри аймағы емтиханын Канаданың үш Прейри провинциясында немесе АҚШ-тың орталық штаттарында кеңесші ретінде жұмыс істегісі келетін адамдар жазады.