Қазба динозаврлар: Гойоцефал - Монғолстанда 76 млн жыл бұрын өмір сүрген, қалың бас сүйегімен ерекшеленетін пахицефалозаврлар туысы. Қазба зерттеулері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Құрып кеткен динозаврлар туысы
Extinct genus of dinosaurs
Гойоцефале – Монголияда 76 миллион жыл бұрын, соңғы бор дәуірінде өмір сүрген пахицефалозаврлар тобына жататын құрып кеткен туыс. Оның алғашқы сипаттамасы 1982 жылы Альтангерел Перле, Тереза Марянска және Халска Осмольска жасаған, ол шашыраңқы қаңқадан, бас сүйегінің көп бөлігінен, алдыңғы және артқы аяқтарының бір бөлігінен, жамбас белдеуінің және кейбір омыртқалардың қалдықтарынан тұрды. Перле және авторлар бұл қалдықтарды Goyocephale lattimorei деп атады, монғол тіліндегі "гоё" (goyo) сөзі "әсемделген" мағынасын білдіреді, ал ежелгі грек тіліндегі κεφαλή (kephale) сөзі "бас" дегенді білдіреді. Түрдің атауы Оуэн Латтимордың құрметіне қойылған.
Goyocephale is an extinct genus of pachycephalosaurian ornithischian that lived in Mongolia during the Late Cretaceous about 76 million years ago. It was first described in 1982 by Altangerel Perle, Teresa Maryańska and Halszka Osmólska for a disarticulated skeleton with most of a skull, part of the forelimb and hindlimb, some of the pelvic girdle, and some vertebrae. Perle et al. named the remains Goyocephale lattimorei, from the Mongolian гоё (goyo), meaning "decorated", and the Ancient Greek κεφαλή (kephale), for head. The species name honours Owen Lattimore.
Сипаттама
Гойоцефаль толық емес бас сүйегінен белгілі, оның ішінде екі төменгі жақ сүйегі, бас сүйегінің төбесі, бақаның бір бөлігі, ми қуысының бөлігі, бас сүйегінің артқы жағы, алдыңғы және жоғарғы жақ сүйектері кіреді. Бас сүйегінің артқы жиегінде, сквамоздық сүйектердің шетінде көптеген кішкентай сүйекті дөңестер орналасқан, олар тірі кезінде кішкентай мүйіздердің негізін құраған. Пахицефалозавридтерге тән ерекшелік ретінде, Гойоцефаль гетеродонт тістерге ие болды, яғни үлкен, иттің тісіне ұқсас алдыңғы жақ сүйегінің тістері, одан кейін алдыңғы жақ және жоғарғы жақ сүйектері арасындағы кеңістік (диастема), және жоғарғы жақ сүйегіндегі дұрыс пішіндес, үшбұрышты тістер. Алдыңғы жақ сүйегінің тістері артқа қарай ірілеу болады, соңғы тіс ең үлкені. Төменгі жақ сүйегінің тістері де ұқсас, бірінші тіс иттің тісіне ұқсас, ал қалғандары төмен және үшбұрышты пішіндес. Немесе Гойоцефаль Prenocephale-ге жақын, бірақ Pachycephalosauridae құрамындағы бірінен соң бірі келетін тармақтар ретінде қарастырылуы мүмкін. Бұл гипотезаны көрсететін кладограмма төменде келтірілген. Дегенмен, бір филогенетикалық талдау монофилеттік Гомалоцефалидтерді қолдады, Гойоцефаль, Гомалоцефаль және Ваннанозавр ең дамыған пахицефалозаврлар болып табылады, ал олардың туыс таксондары – Prenocephale және Tylocephale. Азиядан табылған барлық таксондардың осылай орналасуы пахицефалозаврлардың Азияға көшіп келгенге дейін Солтүстік Америкада дамығанын және ең көп түрлілігін сақтап қалғанын көрсетеді. Сонымен қатар, топқа жататын ең көне туыстар Солтүстік Америкада табылған, бұл осы пікірді одан әрі нығайтады.
Goyocephale is known from a partial skull, including both mandibles, the skull roof, part of the occiput, part of the braincase region, the posterior skull, the premaxilla, and the maxilla. The posterior edge of the skull roof, at the edge of the squamosal bones, has many small bony bumps, which would have been the base of small horns in life. A feature shared with pachycephalosaurids, Goyocephale had a heterodont dentition, with large caniniform premaxilla teeth, followed by a diastema between the premaxilla and the maxilla, and the regular sub triangular teeth in the maxilla. Teeth in the premaxilla become larger farther posterior, with the last being the largest. The mandible teeth are similar, with the first tooth being caniniform, and the remainder low and sub triangular. or as consecutive branches primitive to Prenocephale but within Pachycephalosauridae. A cladogram illustrating the latter hypothesis is shown below. However, one phylogenetic analysis did support a monophyletic Homalocephalidae, with Goyocephale, Homalocephale and Wannanosaurus being the most derived pachycephalosaurians, and their sister taxa being Prenocephale and Tylocephale. This positioning of all the taxa from Asia as most derived would support that pachycephalosaurians evolved in North America, where they retained their greatest diversity, before migrating to Asia. In addition, the oldest genera that belong in the group are North American, which provides further support for this position.