Кіріспе

АҚШ, Пенсильвания штатындағы өзен
Андерсон өзенінің суайдынының бастау бөлігі ПА DCNR қорғау аймағы болып табылады және Пенсильвания штатының Клирфилд округіндегі I-80 тас жолы бойында орналасқан Роктон тауынан басталады. Андерсон өзені II-III+ класты тау өзені ретінде жіктеледі және Шығыс континенттік бөліністі анықтайды. Роктонға жақын орналасқан Мошаннон мемлекеттік орман паркіндегі Браун Спрингс, Бриджпорттағы Батыс Сускехана өзеніне каякпен жүру үшін қолайлы нүкте болып табылады. Андерсон өзенінің тік құлауы 1450 футтан 1175 футқа дейін жетеді. "Андерсон – айтарлықтай үлкен өзен, және осы аймақта салалы сулардың жетіспеуіне байланысты, оны өзендердің қатарында санауға болады."

Ұлы Шамокин жолы

Андерсон сағасы коридоры – Ұлы Шамокин жолының бір бөлігі, Сусквехана өзені жағасындағы Шамокин ауылынан Аллегени өзені жағасындағы Пенсильвания штатының Киттанинг қаласына дейін созылған. Бұл жол бірнеше шақырымға Андерсон сағасының тік жарқабатымен көтеріліп, содан кейін қазіргі Клеарфилд округінің Блум қалашығындағы Каштан Гров деп аталатын жерде батысқа бұрылып, Пенсильвания штатының Брэди округіндегі Лютерсбург маңындағы Үлкен Бұлаққа дейін жалғасады.

Билгердің тастары - тарихқа дейінгі жер

Андерсон Крик дәлізі – Билгер Рокстың тарихи МакФейт мәдениетіне жататын ежелгі ескерткіш орны. Кейінгі ормандар кезеңінің соңғы бөлігінде (1000–1580 жылдары) МакФейт мәдениетінің өкілдері Пенсильвания штатының солтүстік-орталық аймағындағы Аллегейни маңындағы жерлерде қоныстанған. Бұл орын Пенсильвания штатының Клерфилд округіндегі Блум қалашығында, Грампиан қаласына жақын орналасқан. Бильгер Рокс қауымдастығы 175 акр жерді иеленеді және күтіп бағдайлайды, сондай-ақ келушілер үшін білім беру бағдарламаларын ұйымдастырады. МакФейт ескерткіштері Клерфилд және Елк округтерінде табылған. Пенсильвания штатының Дю Бойс қаласына жақын орналасқан МакФейт орны, Хиккори Корольдігінің "Калгрен орны" деп аталатын, Шығыс континенттік бөліністің ілгері шығыңқы бөлігінде және жол желілеріне жақын орналасқан бекініс болған.

Ертедегі жергілікті халықтар

Пенсильвания штатының Кервенсвилл аймағынан табылған артефакттар, әртүрлі американдық тайпалардың Андерсон өзені мен Батыс Сускехана саласының қосылған жерінде 10 000 жылға жуық уақыт бойы қоныстанғанын көрсетеді. 1000 жылдан 1600 жылға дейін Андерсон өзені маңында кем дегенде алты тайпа өмір сүрді; Клемсон аралы, Оваско, Шенкс Ферри, Мононгахела және МакФейт немесе Қара Минквалар – дәлізге дейін осы аймақты мекендеген соңғы тайпалық бірлестік. 1650 жыл шамасында Солтүстік Пенсильваниядан келген сенека тайпасы оларды құрып жіберді.

Француздар мен үндістер соғысы

1757–1758 жылдардағы француз-үнді соғысы кезінде бірнеше жүз француз және үнді әскері Ұлы Шамокин жолымен сапар шегіп, Сусквеханна өзенінің шығыс және батыс салаларының қосылған жеріндегі ағылшыздардың басты бекінісі – Форт-Аугустаны қиратуға тырысты. Бұл әскер Дюкейн, Киттанинг, Венанго және Ле Боуфтағы француз бекеттерінен жиналып, Андерсон бұлағының құйылысында бас қосты. Мұнда Сусквеханна өзенімен жоспарланған шабуылға арналған қарапайым қайықтар, салалар және бато жасалды. Олар екі кішкентай қола зеңбірек алып келді, бірақ барлаудан кейін бекіністің қарсы бетіндегі төбеден оқ атуға қашықтық тым алыс екенін анықтады. Форт-Аугустадағы қорғаныс шабуылға қарсы тұруға, тіпті қоршауға да жеткілікті болды, сондықтан шабуылдан бас тартылды. Форт-Аугустада британдықтардың жеңіліске ұшырауы француз-үнді соғысының барысын өзгерте алатын еді.

Моравиялық экспедициялар

Андерсон сағасының дәлізі – Ұлы Шамокин жолының бір бөлігі. Ол Сусквеханна өзенінің жағасындағы Шамокин ауылынан Аллегени өзенінің жағасындағы Пенсильвания штатының Киттанинг қаласына дейін созылады. Андерсон өзені маңындағы аймақты жергілікті халық «арғы бетіндегі жартылай тау бар жер» деп білген. Американың түпкілікті халқы Андерсон өзенінің Сусквеханна және Огайо өзендері жүйелерінің арасындағы шекара екенін мойындады. 18 ғасырдың басында бірнеше онжылдық бойы Шамокин мен Киттанинг ауылдары Пенсильваниядағы ең маңызды екі түпкілікті американдық ауыл болды. Бұл жолды 1772 жылы моравиялық епископ Джон Эттвейн және оның 200-ге жуық ленапе және мохикан христиандары ең көп пайдаланған. Олар қазіргі Уялусингке жақын, Сусквеханна өзенінің солтүстік саласындағы Фриденсхуттен (Тыныштық үйлері) ауылынан батысқа қарай, солтүстік-батыстағы Пенсильваниядағы Бобер өзеніндегі Фриденштадт жаңа ауылына дейін саяхаттады. Американдық шығыстағы үндістер арасында миссионерлік қызмет атқарған Моравия шіркеуінің пасторы Иоганн Роттың жеке саяхат күнделігі 1772 жылдың жазында Андерсон сағасы бойымен жасаған сапарын сипаттайды. Осы күні ол қозғалғандарын баяндап, Рот пастор Пенсильванияның бірнеше делавер (немесе Лени Ленапе) үнді атауларын атады. Рот үндістердің «Wachtschunglelawi awossijaje» деп атаған аймақтағы түнгі лагерь туралы айтады. Бұл іс жүзінде үш сөзден тұрады: Вахтшиинк лелдви авоссиае: вахтш[у], ‘төбе, тау’; iink, локативтік жұрнақ, ‘орналасқан жер’; лелдви, ‘жартылай, ортасы’; авоссиае, ‘артында, сонда, әрі, екінші жағында, артта’. Бұл үш сөз «арғы жағында жартылай тау бар жер» деген мағынаны білдіреді, немесе «бір жағынан екінші жағына дейін ортасында тау бар жер». Яғни, екі өзен жүйесі арасындағы «бөліс»; бұл жағдайда Сусквеханна және Огайо өзендері арасындағы.

Мид ағайындар мен Френч Крик

Джордж Вашингтон губернатор Роберт Динвиддиге берген баяндамасында Френч-Крик өзенінің сулары бойында қоныстануға ыңғайлы, әдемі адырлы аймақтарды кездестіргенін айтты. 1788 жылы Джон мен Дэвид Мид ағайындар Вашингтонның айтқандарын тексеруге дайын болды және алыс батысты зерттеу үшін Форт-Аугустадан, қазіргі Санбериден, Пенсильвания штатынан жолға шықты. Олар Андерсон өзенінің сағасына дейін саяхаттап, Көмір төбесінен лагерь орны мен Үлкен бұлақтағы торапқа бұрылды. Содан кейін олар Гошгошкинк жолымен солтүстік-батысқа қарай Вененго жолына және Френч-Крик суларына жетті. Олар өздерімен бірге жабдықтары мен артиллериясы бар арбалар тізімін алып, Thunderbird Spring (Old State Road) орнында, Киуанис Trail-дің шығысында және Джефферсон-Клирфилд округінің шекарасынан жақын жерде орналасты. Форт-Лодуннан Эриге дейінгі сапар жиырма сегіз күнге созылды. Майор Уильям МакКлелланд басқаратын дивизия Эри көліндегі американдық күштерді алмастырды, содан кейін Чиппева шайқасында және Ланди жолында өзін жақсы көрсетті.

Жер асты темір жолы

Құтқарылған құлдар мен олардың жетекшілерінің солтүстікке, азаттыққа қарай саяхаттаған түрлі жолдары, өзен арналары және қауіпсіз нүктелері жиынтығы "Жер асты теміржолы" деп аталады. Батыс Пенсильванияда маршруттар Мэриленд – Пенсильвания шекарасынан басталып, Пенсильванияның Бедфорд қаласы арқылы өтетін. Онда маршрут екіге бөлініп, Андерсон сағасындағы Ұлы Шамокин жолында қайта бірігетін. Содан кейін маршрут Пенсильвания штатының Лютерсбург қаласының жанындағы Үлкен бұлаққа, одан Мейд жолы арқылы Венанго жолына, Эри көліне және одан әрі Канадаға дейін жалғасады. Клейрфилд округінің Ұлы Шамокин жолы бойында тұратын квакерлер құлдарға көмектесу үшін бар күштерін жұмсады. Шығыс континенттік бөліністің табиғи топографиясы мен жер бедері "Теміржолдың" құпиялылығын сақтау үшін қажетті зигзаг тәрізді, кейде кері қайтару және көптеген балама маршруттарға қолайлы жағдай жасады.

Андерсон құймасының дәлізі

Тарихи Андерсон-Крик дәлізі кейін теміржол жолаушыларын тасымалдау және бөрелі, көмір және тас тасымалдау үшін пайдаланылды. Алғашқы қоныс аударушылар Андерсон өзені бойында ағаш кесу фабрикалары мен ауылдар құрды, ал 1893 жылы Пенсильвания штатының Дю Бойс қаласынан Пенсильвания штатының Курвенсвилл қаласына дейінгі теміржол салынысы аяқталды. Бір кезде Юнион қалашығындағы Хоум Кэмп елді мекені – ағаш кесу фабрикалары, су тобырлары және ағаш кесушілерге арналған пансионаттары бар дамыған ағаш кесу қаласы болды. Су Сусквеханна өзенінің батыс саласына ағаштарды ағызуға жеткілікті болды. Андерсон өзеніндегі соңғы ағаш ағызу 1901 жылы болды. Аймақ сонымен қатар жақындағы кезеңдердің тарихымен де бай. Теміржолдың алтын ғасырында жолаушылар мен жүктер осы маршрутпен жүріп, оқушыларды мектепке, солдаттарды соғысқа жеткізді. Миллиондаған тонна көмір осы маршрутпен тасылды, ал шығыс елдеріндегі көпірлер мен ғимараттар үшін тас қазылды. Сондай-ақ, теміржол бойында кірпіш зауыттары да болды. Сусквеханна өзенінде жүздеген шақырымға ағаштарды сатуға айналысқан салалық жұмысшылар жұмыс істеді. Бұл ресурстар елдің өнеркәсіптік қуатын арттыруға көмектесті. Бүгінгі күні бұл жол осы дәліз бойынша рельстерде тасымалданған көмір, ағаш, тас және саз сияқты құнды ресурс болып табылады. Жақында Андерсон-Крик дәлізі экологиялық және демалыс туризмі үшін ыңғайлы орын ретінде қарастырылып жатыр.

Бикфорд темір жолы

1881 жылы Буффало, Рочестер және Питтсбург темір жолының тасымал мүдделері шығысқа қарай қолжетімді болуға ұмтылып, Clearfield & Mahoning Railroad Company компаниясы штаттан жарғы алып, Брэйди қалашығындағы C. & M. Junction-нан Люттерсбург және Кервенсвилл арқылы Клерфилдке дейін желі салды. Алғашқы құрылыс жұмыстары 1892 жылдың маусым айында басталды, ал 1893 жылдың 1 маусымында осы жолмен алғашқы жолаушылар пойызы жүрді. Желінің ұзындығы 17,4 мильді құрайды және оның аты Curwensville қаласының батысындағы Bickford тоғысының атына байланысты қойылған. Bickford желісі шығыс континенттік бөліністің бойымен Андерсон ағысының қасында, Пенсильвания штатының Юнион қалашығындағы Роктоннан басталып, Бриджпорттағы Сускеханна өзенінің батыс саласына дейін созылды. Қазір бұл желі жұмыс істемейді және рельстері алынып тасталған. Бикфорд желісі бойынша Ду-Буадан Клерфилдке дейінгі соңғы жолаушылар пойызы 1954 жылдың 15 маусымында жүрді, және жүздеген жергілікті тұрғындар осы тарихи саяхаттан ләззат алды. Темір жолдың рельстері алынып тасталды, ал желіге кімнің ие екені әлі белгісіз. Ескі темір жол желісі ATV жанкүйерлерінің арасында танымал.

Дю-Буа су қоймасы

Клерфилд округіне қарасты Юнион қалашығындағы Дю Боис су қоймасы 210 акр жерді алып жатыр, оның сыйымдылығы 615 миллион галлонға жетеді және Андерсон өзенінің бастауына жақын орналасқан. Бұл су қоймасы ПА DCNR табиғатты қорғау аймағы болып табылады және Ду Боис қаласын сумен қамтамасыз етеді. Дю Боис су қоймасы Андерсон өзені су қоймасы деп те аталады. Дю Боис су қоймасындағы бөгет Андерсон өзені бастауынан су ағынын реттейді.

Роктон ауылы

Роктон – Юнион қалашығындағы ауыл, Клирфилд округі, Мошаннон мемлекеттік орман қорығындағы Браун-Спрингс жанындағы Андерсон сайының бойында орналасқан. Роктон атауының шығуы Клирфилдтен поштамен таудан келген атты көлікке байланысты, онда жолаушылар үлкен тастың салмағы туралы пікірталас тудырған. Роктонда өз мектебі, апталық газеті, бірнеше дүкендері, үш шіркеуі, астық және ағаш өңдеуге арналған бірнеше диірмендері, сондай-ақ әуе поштасы пилоттары үшін апаттық қону алаңы болған. Айналасындағы таулардың қорғауындағы шаруашылықтар жақсы өнім берген. Роктон үстіңгі және төменгі бөліктерге бөлінген. Бүгінгі Роктонның негізін Джон Брубейкер сияқты ағаш өңдеушілер салған. 1885 жылы Джейсон Э. Кирк пен Дэвид У. Кирк бумен жұмыс істейтін жем-шөп комбинатын салды. Төменгі Роктон 1837 жылы Джейсон Кирк пен Еремия Мур салған арақ және ұн диірмендерімен бастау алды. Ол Андерсон сайының бойында орналасқан, сол сияқты Уильям Джонсонның жүнді өңдеу зауыты да осы маңда болған. Кирк диірмені ғимараттың алдында адамдар мен ат арбаларына өнім тиеу және түсіру үшін жеткілікті биіктік пен кеңістікпен жобаланған. Роктонда бір кезде Бикфорд желісі арқылы Ду Боис пен Клирфилд арасында пойыз қатынасы болған. 1898 жылы салынған Буффало, Рочестер және Питтсбург Роктон станциясы 1970 жылдары бөлшектелген және қазір Пенсильвания штатының Кейн қаласында орналасқан. Роктон үшін ең ірі апат 1945 жылдың 14 қыркүйегінде Брейди қалашығының Коул Хилл ауданынан бастау алған дауыл болды. Көптеген ғимараттар қирады, ең көп зардап Холлопетер құс шаруашылығына тиді. Уильям Ирвиннің үйі іргесінен бірнеше сантиметрге ығыстырылды, ал амбары қиратылды. Дауыл шамамен 100 метр ені және 8 мильге созылған жол тазартты. Дауыл Андерсон сайын кесіп өтіп, Монтгомери руына көтерілгеннен кейін тарап кетті. Ешкім жарақат алмады. Бүгінде Роктонда пошта бөлімі, Сент-Джонс лютеран шіркеуі, автокөлік жөндеу шеберханасы және өрт сөндіру бөлімі бар.

Дэвид С. Аммерман жолы

Бір кезде Клирфилд және Грампиан жолы деп белгілі болған, 2011 жылы тасталған теміржол жолағын демалыс жолына айналдыруды қолдаған Дэвид С. Аммерманның құрметіне оның есімі Дэвид С. Аммерман жолы деп өзгертілді. Дэвид С. Аммерман жолы Пенсильвания штатының Кервенсвилл қаласында Андерсон ағысынан өтеді және Пенсильвания штатының Грампиан және Клирфилд қалаларымен байланысады.

Андерсон өзенінің су айдыны қауымдастығы

Андерсон Крик су бассейні қауымдастығы Батыс Пенсильвания табиғатты қорғау ұйымының су бассейнін қалпына келтіру жобасымен бірлескен жобаларды жүзеге асырып келеді. Клирфилд округі штаттағы кез келген округтен көбірек тасталған кендердің әсеріне ұшыраған жерлерге ие.