Кіріспе

Банджарбару – Индонезияның Оңтүстік Калимантан провинциясының қаласы және астанасы. Бұл провинцияның ең ірі қаласы Банжармасиннің оңтүстік-шығысында орналасқан. 2010 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 199 627 адамды, ал 2020 жылғы халық санауы бойынша 253 442 адамды құрады. 2023 жылдың ортасы бойынша ресми бағаланған халық саны 272 763 адамды (оның ішінде 136 867 ер адам және 135 896 әйел) құрады. Ірі қала Мартапура Банджарбарудың солтүстігінде орналасқан және қаланың бір бөлігі болып табылады. Баңжармасиннен кейін провинциядағы екінші ірі қала және Баңжарбакула қалалық агломерациясының құрамына кіреді.

Этимология

Банджарбару бұрын губернатор доктор Мурджанидің Банджармасинден ажырату үшін уақытша қолданған атауы болды, себебі индонезия тілінде "бару" сөзі "жаңа" дегенді білдіреді. Бірақ бұл ат онда тұратын халық арасында қалып, бірте-бірте қаланың ресми атауына айналды. Банжар сұлтандығы тұсында төрт караттан асатын алмастарды тек сұлтанға ғана сатуға рұқсат беретін патшалық жарлық болған. Бұл жерде, қазір қала құрамына кіретін, Кемпакадан шыққан алмаз кеншілерінің демалыс орындарынан басқа, көбінесе адам тұрмаған. Колониялық кезеңде Цемпака алмаз кендері 25 қарашадағы 1923 жылғы Ordonantie және Staatblast 1923 No. 174 бойынша Пелайхари және Мартапурамен бірге реттелген.

Тәуелсіздік алғаннан кейін

1950 жылдары Банжармасинде үкіметтік жұмысты жиі тоқтатқан су тасқындарының салдарынан, сол кездегі Калимантан провинциясының астанасын жаңа қалаға көшіру туралы ұсыныс жасалды. Қала құрылысы және жоспарлауға еуропалық қала тұжырымы негізінде, қала орталығында көптеген саябақтар мен қалалық әкімдіктің болуын түсіндіретін голланд тегіндес сәулетші Д. А. В. Ван дер Пилл көмектесті. Алайда, провинциялық үкіметті көшіру жоспары толыққанды жүзеге аспады. 2021 жылға дейін тек Оңтүстік Калимантан облысының әкімшілігі көшірілді, ал парламент әлі де Банджармасинде орналасқан. Бұрын Сукарно бұл қаланы Калимантанның болат өнеркәсібінің жаңа орталығы ретінде қарастырған, оның дамуына КСРО көмектесуге ниеттенген. Екі елдің арасындағы ынтымақтастық 1956 жылдың 11 қыркүйегінде ресми түрде бекітілді. Алайда, болат зауыттарын салу жоспары 30 қыркүйек оқиғасынан және Индонезиядағы коммунизмге қарсы күрестен кейін ғана іске асырылмады. Қала ішінде КСРО жобаларының іздерін табуға болады, мысалы, Mess L. 1999 жылдың 20 сәуірінде Банджарбару Банджар ауданынан бөлініп, тәуелсіз қала мәртебесін алды, бірақ ол Банджарбакула қалалық агломерациясының құрамындағы бөлік ретінде танылды. Халық өкілдері кеңесі бірнеше провинциялардың құқықтық негізін жаңартатын заңдарды қабылдағаннан кейін, қала 2022 жылдың 15 ақпанында Оңтүстік Калимантан облысының астанасы ресми түрде аталды.

География

Банджарбару Мерат тауларының етегінде орналасқан, қала аумағының 80 пайызы теңіз деңгейінен 0-ден жоғары биіктікте, бірақ қалаға одан да биік жерлер кіреді. Солтүстік, шығыс және батыс жағынан Банжар ауданымен, ал оңтүстік жағынан Танах-Лаут ауданымен шектеседі. Қала топырағының басым бөлігін подзол құрайды, оның концентрациясы 63,82%-ға жетеді. Дегенмен, Ландасан Улин ауданының топырағында көбінесе торф және аллювийлер басым. Провинцияның басқа аудандары мен қалаларымен салыстырғанда, Банджарбару провинция аумағының шамамен 0,88 пайызын құрайтын, Банджармасин қаласынан кейін провинциядағы екінші ең кішкентай әкімшілік бөлініс болып табылады.

Климат

Банджарбарудың тропикалық саванналық климаты бар (Кёппен климаттық жіктелімі бойынша Aw), барлық айларда мол жауын-шашын жауады, бірақ маусымнан қазанға дейін салыстырмалы түрде құрғақ болады. Банджарбару жыл сайын белгілі бір мөлшерде жаңбыр алады. Экваторлық орналасуына байланысты температура барлық айларда біршама тұрақты, жылдық орташа температура 27,2 °C (81 °F) құрайды. 1997 жылдың 16 тамызында Банджарбаруда 40,6 °C (105 °F) температура тіркелді, бұл Индонезияда тіркелген ең жоғары температура.

Демография

Қала халқының шамамен 94% мұсылман, 4,6% христиан, 0,21% индус және 0,16% буддист дінін ұстанады. 2023 жылдың ортасына қарай қалада 136 867 ер адам және 135 896 әйел адам болды, әйелдер мен ерлер арақатынасы 100 әйелге 100,7 ер адамды құрады. Оңтүстік Банджарбару ауданы 2023 жылдың ортасында шаршы километріне 3 211 адаммен ең тығыз қоныстанған аудан, ал Чемпака ауданы шаршы километріне 324 адаммен ең азат қоныстанған аудан. Қала халқының көп бөлігі 20 мен 39 жас аралығындағы жастардан тұрады. 2019 жылғы мәліметтер бойынша, репродуктивті жастағы (15–64 жас) халық қала халқының 70% құрайды. 2011 жылы қала экономикасында қызмет көрсету секторының үлесі шамамен 23,47% болды. Басқа ірі секторларға мейрамханалар мен қонақүйлер, сондай-ақ құрылыс кіреді, олардың үлесі тиісінше 18,70% және 18,33% құрайды. Қалада өңдеу (12,06%), байланыс (7,95%) және банк қызметі (4,01%) сияқты басқа да секторлар бар. Чемпака ауданының экономикасы негізінен тау-кен өндірісіне (әсіресе алмаз) және ауыл шаруашылығына тәуелді. Тау-кен өндірісіне немесе ауыл шаруашылығына қызығушылық танытпаған жас және білімді халық, сонымен қатар көршілес аймақтармен салыстырғанда қаланың табиғи ресурстарының жетіспеуі осы екі сектордың да көлемін азайтты. 2019 және 2020 жылғы халық санауы, сондай-ақ 2023 жылдың ортасы бойынша ресми есептеулерге сәйкес, жұмыссыздық деңгейі 5,06% құрайды. Әр аудан 4 қалалық ауылға (келурахан) бөлінеді. Кестеде әр ауданның пошталық кодтары да көрсетілген. Код Wilayah Аудан атауы (kecamatan) Ауданы км2 2010 жылғы халық саны 2020 жылғы халық саны 2023 жылдың ортасындағы халық саны Әкімшілік орталық Келурахан саны Пошта кодтары 63.72.02 Landasan Ulin 74.03 51 510 75 385 81 000 Landasan Ulin Timur 470724 (а) 63.72.06 Liang Anggang 74.74 34 548 44 358 48 859 Landasan Ulin Barat 470724 (b) 63.72.03 Cempaka 114.53 28 319 35 584 37 590 Sungai Tiung 470731 70734 63.72.04 Banjarbaru Utara 26.84 42 805 52 842 57 128 Komet 470714 63.72.05 Banjarbaru Selatan 15.01 42 445 45 273 48 186 Loktabat Selatan 470714 (c) Барлығы 305.15 199 627 253 442 272 783 20 Ескерту: (а) Guntung Payung келураханынан басқа, пошталық коды 70721. (b) Landasan Ulin Barat келураханынан (пошталық коды 70722) және Landasan Ulin Tengah келураханынан (пошталық коды 70723) басқа. (c) Guntung Palkat келураханынан басқа, пошталық коды 70713.

Жергілікті билік

Индонезияның барлық қалаларындағыдай, жергілікті басқару – қала әкімі мен вице-әкімі және қалалық парламенттен тұратын екінші деңгейдегі әкімшілік бөлімше болып табылады, ол ауданға баламалы. Атқару билігі әкім мен вице-әкімде, ал заң шығару функцияларын жергілікті парламент жүзеге асырады. Әкім, вице-әкім және парламент депутаттары қала тұрғындарымен демократиялық сайлау арқылы сайланады. Ал аудан басшыларын қала әкімі қалалық хатшының ұсынымы бойынша тікелей тағайындайды.

Мәдениет және ойын-сауық

Қалада тек бір ғана сауда орталығы бар, ол Солтүстік Банджарбару ауданында орналасқан QMall. Ол 40 гектар жерге орналасқан және Grand Dafam Q Hotel қонақ үйімен біріктірілген, ол тікелей сауда орталығына жалғасқан. Қалада Amanah Borneo паркі, Banua Labyrinth паркі, Aquatica аквапаркі және QMall Waterboom сияқты бірнеше ойын-сауық парктері бар. Сонымен қатар, қала үкіметіне тиесілі Идаман атты қоғамдық бассейн де бар. Солтүстік Банджарбару ауданында орналасқан 1000 шаршы километрлік Mentaos Pine Forest қалалық орман да танымал туристік орын. "Kampung Pelangi" (аудармасы: "Радуга ауылы") қаладағы маңызды туристік орталыққа айналды. Ол Оңтүстік Банджарбару ауданында, Кемунинг өзенінің жағасында орналасқан. Бұрын шалап қалған аудан болған, қазір жағалау, жақсартылған тұрғын үй кешені, саябақтар, жаяу жүргіншілерге арналған аймақ және Wi-Fi аймақтарымен жабдықталған. Қалада тек бір ғана мұражай бар, ол Lambung Mangkurat мұражайы. Онда Банжар сұлтандығы дәуірінен бастап Ұлттық революцияға дейінгі бірнеше тарихи коллекциялар сақталған.

Денсаулық

Қалада 7 аурухана, 10 медициналық пункт, 37 емхана, 128 денсаулық сақтау орталығы және 18 босандыру үйі бар. Сонымен қатар, қаладағы ең ірі жеке аурухана – Ландасан Улин ауданында орналасқан Сифа Медика ауруханасы. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, қалада түрлі мақсаттағы үш зертхана бар, олардың бірі – ауруларды бақылау зертханасы.

Білім

Банджарбаруда 164 балабақша, 83 бастауыш мектеп, 37 негізгі мектеп, 23 жоғары мектеп және 16 кәсіптік-техникалық мектеп (SMK) бар, олар мемлекеттік және жекеменшік.

Көрнекті орындар

Доктор Мурджани алаңы – бұрынғы облыс әкімінің есімімен аталған. Ол қаланың орталығында, қалалық әкімдік пен қалалық саябақтар кешенінің қарсысында орналасқан. Бұрын қаланың негізгі ылғал базары қалалық саябақтарға жақын жерде болған, бірақ ол 2021 жылдың басында көшірілді. Алфамарт және Индомарет сияқты бірнеше ыңғайлы дүкендер желісі қалада орналасты. Бұрын қалада Хажи Идак стадионы болған, бірақ ол бұзылып, қазір жаңа ылғал базар ғимараты үшін пайдаланылуда. Оның орнына Ландасан Улин ауданында "Банжарбарудың жаңа стадионы" деп аталатын үлкен жаңа спорт кешенін салу жоспарлануда. 1972 жылы салынған және 2021 жылы қайта жаңартылған Komet Windpump, оны қоршаған Komet шағын ауданының атына шабыт берді.

Ғибадат орындары

Қалада 20-ға жуық шіркеу, Ландасан Улин ауданында балилік храм және 50-ден астам мешіт бар. Қаладағы ең ірі мешіт – Оңтүстік Банджарбарудағы Әл-Мұнауарах ғибадатханасы. Ол 2010 жылдың 1 шілдесінде сол кездегі қала әкімі Руди Реснаванмен салтанатты түрде ашылды.

Көлік

Қалаға автобус жедел транзиттік жүйесі, BRT Banjarbakula қызмет көрсетеді, ол көршілес аудандар мен қалаларға да қызмет көрсетеді. Қалада сонымен қатар angkot таксилері, Gojek және Grab компанияларының онлайн мотоцикл таксилері, және дәстүрлі таксилер бар. 2021 жылы тағы бір автобус қызметі – Trans Banjarbakula да қалаға қызмет көрсетуді бастады. Сямсудин Нұр халықаралық әуежайы Ландасан Улин ауданында орналасқан. Банджарбаруда 200 мыңнан астам километр жол бар, олардың көп бөлігі асфальтпен жабылған. 2021 жылдың мәліметтері бойынша, әуежайды теміржолмен байланыстыру жоспарлануда, құрылысы 2021 жылдың желтоқсанында басталуы күтілуде, бұл желі Банджармасинге де қосылатын болады. Сонымен қатар, үкімет аймақтың одан әрі дамуын жеделдетуге бағытталған "Aero City" деп аталатын жаңа даму аймағын құруды жоспарлап отыр.

Медиа

Индонезия баспасөз кеңесінің мәліметінше, Банджарбаруда тіркелген төрт медиа компания бар, олардың ішінде екі кибермедиа, бір баспа басылым және бір телеарна. Олар – "КаналКалимантан", "Терас7", "Радар Банджармасин" және "Амако Медиа". Дегенмен, Индонезия кибермедиа одағының мәліметінше, тіркеу және тексерудің жетіспеуіне байланысты, нақты саны одан да көп болуы мүмкін. Екі танымал радиостанция бар: "Nirwana FM Banjarbaru" және "Abdi Persada FM". "Nirwana FM Banjarbaru" Байланыс және ақпараттық технологиялар министрлігінен лицензия алған. Қалалық әкімдік 2010 жылғы №2 облыстық ережеге сәйкес телеарна мен радиода "Жергілікті қоғамдық хабар таратушы" құрды, оны жергілікті мемлекеттік қызметкерлер бақылайды. Заңға сәйкес, бұл қалалық әкімдік үшін қала тұрғындарымен байланыс құралы болып табылады және коммерциялық емес сипатқа ие.