1812 жылғы соғыстағы Мичиган көлі мен Солтүстік-Батыс аймағындағы шайқастар

Кіріспе

1812 жылғы соғыстың бір қыры

Хьюрон көліндегі қақтығыстар сериясы британдықтарды көлдің бақылауында қалдырды, ал олардың жергілікті американдық одақтастары 1812 жылғы соғыстың соңғы кезеңдерінде Ескі Солтүстік-Батыстың бақылауын өз қолына алды. 1814 жылдың тамызында маңызды Форт-Маккинак бекінісін қайта басып алуға сәтсіз аяқталған американдық күш, Ноттавасага өзенінен Маккинаққа жабдықтама жеткізетін "Нэнси" шхунасын жойып, екі канонерлік кемемен аралды блокадалап, бекініс гарнизонын қарсылық көрсетпей басылуға мәжбүр етуге тырысты. Корольдік теңіз күштерінің теңізшілері мен Маккинақ гарнизонының әскерлері қыркүйектің бірінші аптасында екі канонерлік кемені күтпеген шабуылмен басып алды, соның нәтижесінде британдықтар соғыс аяқталғанға дейін көлдің бақылауын сақтап қалды.

Өмірбаян

Ескі Солтүстік-Батыс, сол кездегі Американың орталық батысы деп белгілі болған аймақ, әртүрлі американдық халықтармен мекенделген. Олар 18 ғасырдың соңы мен 19 ғасырдың басында британдықтардың қолдауымен американдық отаршылардың аймаққа қоныстану әрекеттеріне қарсы тұрды. Сент-Джозеф аралындағы британдық әскери бекінісі британдық биліктің ең шеткі нүктесі болды және Төменгі Канададан күш алу үшін ең қиын жерде орналасқан. Монреальде орналасқан Солтүстік-Батыс компаниясы Ұлы көлдер аймағындағы тері саудасына басымдық жасады және теріге айырбас ретінде американдықтарға қару-жарақпен қамтамасыз етуде белсенділік танытты. "Нор'Вестерлер" деп аталатын, Солтүстік-Батыс компаниясының жергілікті шотланд және француз-канадтық тері саудагерлері мен қызметкерлерінің көпшілігі американдық әйелдерге үйленгендіктен, компания мен аймақтағы американдық халықтар арасында тығыз байланыс болды. Американың бұл аймақтағы ықпалы Макинак аралындағы сауда бекеті мен бекініс (Форт Макинак) арқылы көрінді. 1812 жылы АҚШ Ұлыбританияға соғыс жариялағанда, Солтүстік-Батыс компаниясы өз кемелері мен саяхатшыларын Ұлыбритания үкіметінің қызметіне берді. Нор'Вестерлер британдықтарды Форт Макинакқа шабуыл жасауға және Сент-Джозеф аралындағы британдық гарнизонды Саулт-Сте. Маридегі компанияның сауда бекетіне көшіруге ынталандырды. Бұл жаңалық көптеген американдықтарды британдықтарға және солтүстік-батыста американдықтарға қарсы тұратын американдық тайпалардың конфедерациясын басқаратын шауни басшысы Текумсеге қосылуға шақырды. Бұл оқиға сондай-ақ генерал-майор Уильям Халлдың қол астындағы американдық армияның моральдық жағдайына әсер етті, ол кейін Детройт қоршауында жеңіліске ұшырады. Американдықтар аймақты қайта бақылаудың маңыздылығын түсінгенімен, британдықтар 1812 жылдың соңына дейін және 1813 жылдың көп бөлігіне дейін аймақты бақылауда ұстады, өйткені олардың әскери кемелері Эри көлін бақылап, генерал-майор Уильям Генри Харрисонның Детройтті қайта басып алу әрекеттерін қайталап тоқтатты. Эри көлінде өздерінің әскери флотилиясын құрғаннан кейін, 1813 жылдың 10 қыркүйегінде американдықтар Эри көліндегі шешуші теңіз шайқасында жеңіске жетті. Бұл Харрисонның әскеріне Детройтті қайта басып алуға және Текумсе қаза тапқан Моравиантаундағы шайқаста жеңіске жетуге мүмкіндік берді. Осы жеңістер арқылы американдықтар Эри көлі мен Детройт өзені арқылы британдықтардың Макинакқа жабдықтау жолын да кесіп тастады. Американдықтардың Хьюрон көліне кемелер мен әскерлерді жіберіп, Макинакқа шабуыл жасауы үшін жылдың уақыты жетпеді. Келесі қыс пен көктемде британдықтар Йорктан Макинакқа дейін бұрынғы тері саудасы жолымен Торонто порты арқылы Симко көліне, содан кейін Ноттавасага өзеніне дейін жаңа жабдықтау желісін құрды. Бұл Сент-Лоуренс өзенінен Оттава өзені, Ниписсинг көлі және Француз өзені арқылы Хьюрон көліне дейінгі жолға қарағанда қысқа және оңай болды, оны Монреальдегі тері саудагерлері әлі де пайдаланып келді.

The Old Northwest, as the modern American Midwest was known at the time, was inhabited by various Native American peoples who in the late 18th and early 19th centuries were resisting, with British support, efforts of American colonists to settle in the region. The British military outpost at St. Joseph Island was the most distant extent of British authority, and furthest from reinforcement from Lower Canada. The Montreal based North West Company, which dominated the fur trade in the Great Lakes region, was active in supplying guns to the Native Americans in exchange for furs. Almost all the "Nor'Westers", as the locally based Scottish and French Canadian fur traders and employees of the North West Company were known, had Native American wives, so there were close connections between the company and the Native American peoples in the region. American influence in the area was represented by a trading post and fort (Fort Mackinac) on nearby Mackinac Island. When the United States declared war on Britain in 1812, the North West Company put its ships and its voyageurs at the disposal of the British government. The Nor'Westers pressed the British to take Fort Mackinac and to move the British garrison on St. Joseph island to the company's trading post at Sault Ste. Marie. The news inspired large numbers of Natives to rally to the British and to Tecumseh, the Shawnee chief who was leading a confederacy of Native American tribes resisting the Americans in the Northwest. It also affected the morale of the American army under Brigadier General William Hull, who later surrendered at the Siege of Detroit. Although the Americans were aware of the importance of regaining control of the region, the British hold on the area was secure for the remainder of 1812 and for much of 1813 as their armed vessels controlled Lake Erie and repeatedly thwarted the efforts of the American Major General William Henry Harrison to regain Detroit. Having built their own naval flotilla on Lake Erie, on 10 September 1813 the Americans won the decisive naval Battle of Lake Erie. This allowed Harrison's army to recapture Detroit and win the Battle of Moraviantown, where Tecumseh was killed. By these victories, the Americans also cut the British supply line to Mackinac via Lake Erie and the Detroit River. It was too late in the year for the Americans to send ships and troops into Lake Huron to attack Mackinac. During the ensuing winter and spring, the British established another supply line from York to Mackinac, using a former fur trading route via the Toronto portage to Lake Simcoe and then to the Nottawasaga River. This was a shorter and easier route than the route from the Saint Lawrence River via the Ottawa River, Lake Nipissing and the French River to Lake Huron, that was still used by the Montreal based fur traders.

1814 жылғы американдық экспедиция

1814 жылы американдықтар Макинак фортын қайтару үшін экспедиция ұйымдастырды, бұл Париж шартында берілген және Джей шартымен бекітілген американдық аумақтарды қайтаруға бағытталған ірі әскери науқанның бір бөлігі болды. Американдық күштер бастапқыда бес кемеден (бригтер «Лоуренс», «Ниагара» және «Каледония», сондай-ақ «Скорпион» және «Тигресс» канонерлік кемелері) тұрды, оларды коммодор Артур Синклер басқарды. 700 сарбаз (олардың жартысы 17-ші, 19-шы және 24-ші АҚШ жаяу әскерлері, ал қалған жартысы Огайо ополчениесінен еріктілер) подполковник Джордж Кроганның басқаруында болды. Экспедиция Детройттен шығып, 12 шілдеде Хьюрон көліне енді. Олар бірінші кезекте британдықтардың жабдықтау базасын іздеп, Матчедаш шығанағын қарастырды, бірақ тұманды ауа райы және Джорджия шығанағын жақсы білетін бағытшылардың болмауы олардың іздеуіне кедергі келтірді, нәтижесінде британдық бекіністерді таба алмады. Содан кейін 20 шілдеде Сент-Джозеф аралындағы британдық бекінісіне шабуыл жасады, бірақ ол тастап кетілгенін анықтады. 4 тамызда олар британдықтардың басты орны – Макинак фортына шабуыл жасады, бірақ Макинак аралы шайқасында ауыр шығынға ұшырады.

Ноттавасагадағы іс-қимыл

Жеңіске қарамастан, Макинактан британдықтардың азық-түлігі өте аз болды және егер олар қыстың басында Хьюрон көлінің қатуына дейін қайтадан жабдықталмаса, аштықтан өледі. Синклер бұрын Канаданың Солтүстік-Батыс компаниясына тиесілі шағын шхунаны (Mink) тұтқындаған еді және тұтқындардың бірінен британдық жабдықтау базасы Ноттавасага шығанағында екенін білген. Лоренс пен Каледонияны милициямен бірге Детройтке жібергеннен кейін, ол 13 тамызда Ниагара, Скорпион және Тигрспен бірге Ноттавасагаға келді. Ноттавасагадағы британдық отряд мичман және лейтенант Миллер Ворсли басқаратын Корольдік теңіз күштерінің 21 теңізшісінен және 9 француз-канадтық жүргіншісінен тұрды. HMS Нэнси шхунасы Ноттавасагада болды, ол Маккинак гарнизоны үшін 300 баррель азық-түлікпен (тұздалған шошқа еті, ұн, спирт және т.б.) жүктелген. Американдықтар келгенге бірнеше күн қалғанда, Үндістер департаментінің лейтенанты Роберт Ливингстон келді, ол Маккинактан командир Роберт Макдуоллдан американдықтардың келгені туралы ескерту алып келді. Нэнси Ноттавасага өзенімен 3 шақырымға сүйретілді, ал Нэнсиден алынған екі 24 фунттық каронадпен қаруланған қарапайым блокхаус және оны қорғау үшін 6 фунттық далалық зеңбірек асығыс түрде салынды. Ливингстон күш-жабдықты сұрауға Йоркке барды, бірақ ол қолжетімді болмады. (Жоғарғы Канададағы британдық тұрақты әскерлердің көп бөлігі Эри фортын қоршауға қатысып жатқан еді, ал милицияны шығаруға көндіру мүмкін болмады.) Қайтып келген Ливингстон Ворсли тобына көмектесу үшін 23 оджиббаны жинады. Американдықтар Нэнси әлі де Ноттавасагаға бара жатыр деп ойлады және шхунаны көлде тоқтатуға ниеттенді, бірақ 14 тамызда Кроганның әскерлерінің бір бөлігі өзен сағасындағы құмды тілге қоныстанды. Келесі күні Кроганның әскерлері (жаяу әскердің үш ротасы) түсіп, шабуыл жасады. Америка кемелері аралықтағы құм төбелерінен атыс жасады, бірақ сәттілік болмады, содан кейін американдықтар жаяу әскерді қолдау үшін бір (немесе екі) 5,5 дюймдік гаубицасы бар артиллерия бөлімін түсірді. Ворсли бұдан әрі қорғану мүмкін емес деп шешті және блокхаус пен шхунаны жоюға дайындық жасады. Нэнсиге дейін және одан блокхаусқа дейін оқ-дәрі желісі орнатылды. Сағат төртте Нэнсиге от қойылды, ол өз кезегінде оқ-дәрі желісі арқылы блокхауста жарылыс болды. Блокхаустың жарылуы Синклерді таңқалдырды, ол гаубицаның бір оғы тиген деп ойлады. Ворсли тобы бір адам өлтіріліп, бір адам жараланғаннан кейін орманға шегінді. Американдықтар бұзылған блокхаустан қаруды алып, өзенді бөгеп тастау үшін ағаштарды кесті. Синклер Ниагарамен Детройтке кетті, лейтенант Дэниел Тернердің басқаруындағы канонерлік қайықтарды шығанақты блокадалау үшін қалдырды. Синклердің бұйрығы бойынша, канонерлік қайықтар қазан айындағы жаман ауа райынан көлден шығарылғанша, Ноттавасага мен Маккинак арасындағы байланысты қалпына келтіру мүмкін болмайтындықтан, олар қалдырылуы керек еді. Алайда ол Тигрске бір-екі апта бойы Сент-Жозеф аралының айналасында жүзуге рұқсат берді, тері қайықтарын ұстап алу үшін. Канонерлік қайықтар экипаждарына 17-ші АҚШ жаяу әскерінің 25 адамы қосылды, олар теңізшілер ретінде қызмет етуі керек еді. Басқалары Ниагара көзден жоғалғаннан кейін бір немесе екі канонерлік қайық Ноттавасагадан шығып, қымбат жүктерімен тері саудасына қатысқан қайықтар мен каноэлерді басып алуға үміттенеді, соның салдарынан Ноттавасага күзетсіз қалды. Кейін американдықтар капитан Дж. М. Ламоте басқаратын жалдамалы канадалық жүргіншілермен бірнеше қайықтың француз өзені арқылы Маккинак аралына жабдықтап жеткізуге тырысып жатқанын естіді. Бұл топты тоқтату үшін канонерлік қайықтар Маккинак аралының шығысында 58 шақырым қашықтықта орналасқан, "Айнала жол" деп аталатын тар арнада жүрді. Саяхатшылар ескертіліп, уақытша кері қайтарылды. (Бірақ, он бір қайықтың тек үшеуі ғана Маккинакқа жетті.) 579 шақырым қашықтықты қайықпен және каноэмен жүзіп өткен Ворсли 24 тамызда екі канонерлік қайықты кездестірді, бірақ байқаусыз айналып өте алды. Ол баттэулерді оқшауланған шығанаққа жасырып қойды және оның бүкіл тобы 1 қыркүйекте каноэмен Маккинак аралына жетті. Бірде ол түнде канонерлік қайықтардың жанынан бірнеше метр қашықтықта өтіп кетті, бірақ оны ешкім байқамады. Ворсли Макдуоллдан канонерлік қайықтарға шабуыл жасау үшін күш-жабдықты сұрады. Оған төрт үлкен қайық пен 60 адам берілді, барлығы "Royal Newfoundland" кемелерінің құрамында болды. Лейтенанттар Булгер, Армстронг және Радерхерст үш қайықты басқарды. Ол 17 теңізшісі бар екінші қайыққа басшылық етті. Булгердің қайығында Нэнсиден алынған 3 фунттық зеңбірек болды, ал Ворслидің қайығында да Нэнсиден алынған 6 фунттық зеңбірек болды. Манитулин аралынан келген 200 оджибба, басшысы Ассигинактың басшылығымен, американдықтармен соғысқан жауынгерлер болса, оларға көмектесу үшін 19 каноэде олардың артынан ерді. 2 қыркүйек күні кешінде қайықтар мен каноэлер Драммонд аралына түсті. Ворсли мен Ливингстон келесі күні барды, Тигрс қайығын бірнеше шақырым қашықтықта бекітілгенін көрді. Сол түні британдықтар мен оджиббалар канонерлік қайыққа қарай бет алды. Үндістер департаментінің лейтенанты Роберт Диксон мен үш басшыдан басқа, үндістерге 5 шақырым қашықтықта күтіп тұруға айтылды. 4 қыркүйек таңында Ворслидің төрт қайығы үнсіз Тигрске жақындады. Канонерлік қайықтың экипажы (сатушы-матрос Стивен Шамплин басқаратын 31 теңізші және әскер) оларды тым кеш байқады, олардың атысы өтпеді. Олар қайтадан зарядтауға үлкермей, Ворсли мен Армстронгтың қайықтары канонерлік қайықтың оң жағына, ал Булгер мен Радерхерсттың қайықтары сол жағына жақындады. Ньюфаундлендтіктер мен Ворслидің теңізшілері канонерлік қайыққа шабуыл жасап, қысқа күрес кезінде американдықтарды жеңді. Үш американдық қаза тауып, бесеуі жараланды (соның ішінде Шамплин және оның екі кіші офицері). Үш британдық қаза тауып, жетісі жараланды, соның ішінде лейтенант Булгер. Ворсли Скорпионға бірнеше метрге жақындап, мылтықтардан атып, Тигрс 24 фунттық зеңбірегімен атып жіберді. Кемелер жанасқанда Ворслидің адамдары американдық кемеге шабуыл жасады. Американдықтар күтпеген шабуылға аз қарсылық көрсетті. Екі американдық қаза тауып, екеуі жараланды. Британдықтардың жоғалғаны болмады. (1817 жылы Пенангауишенде теңіз базасы ашылды.) Алайда, көлдердегі барлық британдық кеме жасау күш-жігері Онтарио көліндегілермен бәсекелесіп, американдықтар Сакетс-Харборда олардан басып өтті. Тағы бір маңызды мәселе - мұндай мақсаттар үшін қосымша құрлық көлігінің жетіспеуі болды. Соғыстың соңында кейбір британдық офицерлер (соның ішінде Макдуолл) және канадалықтар Гент шартының шарттарына сәйкес Прери-дю-Шиенді, әсіресе Маккинакты қайтаруға қарсылық көрсетті. Алайда, американдықтар Амхерстбургқа жақын Малден фортындағы басып алынған постты британдықтар шартты орындағанға дейін сақтап қалды.

In spite of their victory, the British at Mackinac were very short of provisions and would starve if they were not resupplied before Lake Huron froze at the start of winter. Sinclair had earlier captured a small schooner (Mink) belonging to the Canadian North West Company, and learned from one of the prisoners that the British supply base was at Nottawasaga Bay. Having sent Lawrence and Caledonia back to Detroit with the militia, he arrived at the Nottawasaga with Niagara, Scorpion and Tigress on 13 August. The British detachment at Nottawasaga consisted of a midshipman and 21 sailors of the Royal Navy under Lieutenant Miller Worsley, and 9 French Canadian voyageurs. The schooner HMS Nancy was present at the Nottawasaga, loaded with 300 barrels of provisions (salted pork, flour, spirits etc.) for the garrison at Mackinac. A few days before the Americans appeared, Lieutenant Robert Livingston of the Indian Department had arrived, carrying a warning from Lieutenant Colonel Robert McDouall, the commandant at Mackinac, of the American presence. Nancy was towed 2 mile (3 km) up the Nottawasaga River, and a crude blockhouse armed with two 24 pounder carronades removed from Nancy and a 6 pounder field gun was hastily constructed for her protection. Livingston had proceeded onwards to York to request reinforcements, but none were available. (Almost all the British regular troops in Upper Canada were already engaged in the Siege of Fort Erie, and the militia could not be persuaded to turn out.) On his return, Livingston was able to gather 23 Ojibwa to help Worsley's party. The Americans believed that Nancy was still en route to the Nottawasaga and intended to intercept the schooner on the lake, but on 14 August some of Croghan's troops landed to set up an encampment on the spit of land at the mouth of the river and foraging parties chanced on the schooner's hiding place. The next day, Croghan's troops (three companies of regular infantry) landed and attacked. The American vessels opened fire over intervening sand hills without success, but the Americans then landed a detachment of artillery with one (or two) 5.5 inch howitzers to support the infantry. Worsley decided that further defence was impossible and made preparations to destroy the blockhouse and schooner. A line of powder was set running to Nancy and from there to the blockhouse. At four o'clock, Nancy was set alight which in turn by way of the powder train, set off an explosion in the blockhouse. The blockhouse explosion surprised Sinclair, causing him to think that one of the howitzer's shots had found its mark. Worsley's party then retreated into the woods, having suffered one killed and one wounded. The Americans recovered the guns from the wrecked blockhouse and then felled trees across the river to block it. Sinclair departed for Detroit in Niagara, leaving the gunboats under Lieutenant Daniel Turner to maintain a blockade of the bay. Sinclair's orders were that the gunboats were to remain until they were driven from the Lake by bad weather in October, by which time it would be impossible for small boats to re establish communications between the Nottawasaga and Mackinac. He did however authorize Tigress to cruise for a week or two around St. Joseph Island to intercept fur canoes. The gunboats' crews were reinforced by twenty five men of the 17th U. S. Infantry, to serve as marines. while others state that one or both gunboats had left the Nottawasaga almost as soon as Niagara was out of sight, hoping to capture boats and canoes involved in the fur trade with their valuable cargoes, and thus leaving the Nottawasaga unguarded. The Americans then heard that several boats manned by hired Canadian voyageurs under Captain J. M. Lamothe were attempting to reach Mackinac Island with supplies via the French River. To intercept this party, the gunboats cruised in a narrow channel about 36 mile (58 km) east of Mackinac Island, known as the Detour Passage. The voyageur party were warned and temporarily turned back up the French River. (Apparently, only three out of eleven boats ultimately reached Mackinac.) Having rowed and paddled 360 mile (579 km), Worsley encountered the two gunboats in the Detour on 24 August but was able to turn aside without being spotted. He concealed the batteaux at a secluded bay and his whole party reached Mackinac Island in the canoe on 1 September. At one point, he had passed within only a few yards of one of the gunboats at night, without being detected. Worsley asked McDouall for reinforcements to be used to attack the gunboats. He was given four large boats and 60 men of the Royal Newfoundland Fencibles, all of whom were accustomed to serving as marines. Lieutenants Bulger, Armstrong and Raderhurst of the Royal Newfoundland commanded three of the boats. Worsley commanded the other, which held 17 of his sailors. Bulger's boat was armed with a 3 pounder gun railing gun, removed earlier from Nancy and Worsley's with a 6 pounder gun, also from the Nancy. Two hundred Ojibwa from Manitoulin Island, led by Chief Assiginack, followed them in nineteen canoes in case any warriors were fighting for the Americans. Late on 2 September, the boats and canoes landed on Drummond Island. Worsley and Livingston went scouting the next day, and spotted Tigress anchored a few miles away. That night, the British and Ojibwa set out towards the gunboat. Except for Lieutenant Robert Dickson of the Indian Department and three chiefs, the Native Americans were told to wait 3 mile (5 km) away. In the early hours of 4 September, Worsley's four boats approached Tigress silently. The crew of the gunboat (thirty one sailors and soldiers under Sailing Master Stephen Champlin) spotted them too late, and their fire missed. Before they could reload, Worsley's and Armstrong's boats were alongside the starboard side of the gunboat, and Bulger's and Raderhorst's boats were to port. The Newfoundlanders and Worsley's sailors swarmed on board the gunboat and overpowered the Americans after a sharp struggle. Three Americans were killed and five wounded (including Champlin and both his junior officers). Three British were killed and seven, including Lieutenant Bulger, wounded. Worsley approached to within few yards of the Scorpion and then fired a volley of muskets and Tigresss 24 pounder cannon. As the vessels came into contact, Worsley's men swarmed aboard the American vessel. The surprised Americans made little resistance. Two Americans were killed and two wounded. There were no British casualties. and a naval base was opened at Penetanguishene in 1817). However, all British shipbuilding efforts on the lakes had to compete for resources against those on Lake Ontario, which were being surpassed by the Americans at Sackets Harbor. Another major problem was lack of additional land transportation for such purposes. At the end of the war, some British officers (including McDouall) and Canadians objected to handing back Prairie du Chien and especially Mackinac under the terms of the Treaty of Ghent. However, the Americans retained the captured post at Fort Malden, near Amherstburg, until the British complied with the treaty.

Нәтижелер

Шамасы аз болса да, Хьюрон көлінде британдықтар мен ожибва үндістерінің табыстары өте маңызды болды, себебі бұл аймақ тым шалғай және сирек қоныстанған еді. Кейбір тарихшылар Макинак аралын қайта басып алуға жасалған жорық тек сәтсіздікке ұшыраған ғана емес, сонымен қатар ресурстарды бекерге жұмсау болды деп санайды. Әскерлер Ниагара түбегіндегі шайқастарда, ал кемелердің экипаждары Онтарио көліндегі эскадрильяда тиімдірек пайдаланылуы мүмкін еді. Дегенмен, шығыстағы шайқастардың масштабын ескеретін болсақ, 300 қосымша қатардағы сарбаз бен олармен тең сандардағы теңізшілердің болуы көп өзгеріс жасамас еді; ал Макинак бекінісін табысты қайтару, батыстағы гарнизондарда жауға қарсы күресіп, тұрып қалған басқа американдық әскерлерді босатуға мүмкіндік берген болар еді.