Кіріспе

36-Индиялық жаяу әскер дивизиясы – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Үндістан армиясының жаяу әскер дивизиясы. Дивизия кейіннен 1944 жылдың қыркүйегінде британдық армияның құрамына өтіп, 36-шы жаяу әскер дивизиясы болып қайта аталды. Ол Үндістанда және Бирма кампаниясында қызмет етті. Соғыс аяқталғаннан кейін таратылып, қалған британдық бөлімшелері британдық 2-ші жаяу әскер дивизиясына қосылды.

36-индиялық дивизия

Дивизия 1942 жылдың 15 желтоқсанында Үндістанда құрылды. Оның құрамына 29-шы жаяу әскер бригадасы тобы (1943 жылдың 26 қаңтарынан бастап басқаруда), ол Мадагаскар шайқасында тәуелсіз бригада ретінде қатысқан, және толығымен британдық жауынгерлік бөлімшелерден құралған 72-ші Үндістан жаяу әскер бригадасы кірді. 72-ші Үндістан жаяу әскер бригадасы жаңа 72-ші жаяу әскер бригадасы болып қайта аталды (алдыңғы 72-ші жаяу әскер бригадасы 1943 жылдың 28 сәуірінде 5-ші парашют бригадасы болып өзгертілді). Дивизияның инженерлік, медициналық және қызметтік бөлімдерінің көп бөлігі үндістерден тұрды. Дивизияның танылған белгісі – қара квадраттық фонда бірімен-бірі байланысқан, біреуі ақ, біреуі қызыл екі сақина болды. 1943 жылдың қаңтар айында бригадир Фрэнсис Фестинг 29-шы бригаданы басқарудан дивизияны басқаруға көтерілді. (Оның орнына 29-шы бригаданың командирі бригадир Хью Стоквелл тағайындалды.) Дивизияның бөлімдері 1943 жылдың басында Бірінші Аракан жорығына қатысты. Дивизияның бір бөлігі Акиаб аралына десант шабуылы жасауға жоспарланған, бірақ бұл операция тоқтатылды. Дивизия 1944 жылдың басында Екінші Аракан жорығында резервте болды, бірақ алғашқы сәтсіздіктерден кейін қоршауда қалған 7-ші Үндістан жаяу әскер дивизиясын құтқаруға шақырылды. Жапондықтар Нгакиедаук шайқасында жеңілгеннен кейін 7-ші дивизия қайтарылып алынды, ал 36-шы дивизия Калапанзин өзені аңғарында шабуылды бастады. Дивизияның бөлімдері Калапанзин аңғары мен Маунгдау портын байланыстыратын маңызды шығыс теміржол туннелін басып алды. Дивизия Ассамдағы Шиллонгта қысқа мерзімге демалып, содан кейін Ледоға жіберілді, онда ол америкалықтар басқаратын Солтүстік жауынгерлік аймақ командованиесінің басқаруына өтті.

36-шы жаяу әскер дивизиясы

1944 жылдың шілде айының басында дивизия Солтүстік Бирмадағы Миткина әуежайына ұша бастады, ал 72-бригада бірінші болып қонды. 1944 жылдың 1 қыркүйегінде, дивизия Могаунгтан Индауға қарай «Теміржол аңғары» арқылы NCAC-тің оң жақ қанатында жылжуды бастағаннан кейін, британдық 36-дивизия деп атау өзгертілді. Дивизия ұзақ мерзімге толыққандай әуемен жабдықталуға, негізінен АҚШ-тың 10-шы әуе күштеріне тәуелді болған жалғыз британдық дивизия ретінде ерекшеленді. АҚШ Әскери-әуе күштері дивизияны 12 жеңіл ұшақпен, жараланғандарды эвакуациялауға арналған және АҚШ армиясының инженерлік ротасымен, оның әуежайларын салу үшін жабдықтап берді. Бастапқыда дивизияның өз дивизиялық артиллериясы болмады, оның орнына АҚШ қолбасшылығындағы қытай артиллерия тобына сүйенді. Дивизия генерал-лейтенант Уильям «Билл» Слимнің британдық 14-ші армиясының негізгі күштерімен бірігіп, Иравади өзенін кешіп, өзеннің шығыс жағымен тәуелсіз түрде жылды. Дивизия бөлімшелері 300 метрлік Швели өзенін кесіп өту кезінде шығынға ұшырады, бірақ дивизия 1945 жылдың наурыз айында Мандалай түскенше алға жылжуын жалғастырды. 1945 жылдың 1 сәуірінде дивизия NCAC-тен 14-ші армияға ауыстырылды. 26-шы Үнді бригадасы 6 сәуірде 26-шы британ бригадасы болып қайта құрылды. Бирмада жеткізілімге қарағанда көп әскер болғандықтан (және NCAC-ке бөлінген көлік ұшақтары Қытайға қайтарылды), дивизия Үндістанға қайтарылды, ресми түрде 12 мамырда жетті және 28 мамырда XXXIV корпусқа (Үндістан) қосылды.