Кіріспе
Ирландия армиясының базасы және әскери колледжі
Курра лагері (Campa an Churraigh) – Ирландияның Кильдар графтығындағы Куррада орналасқан армия базасы және әскери колледжі. Бұл Ирландия қорғаныс күштерінің басты оқу орталығы және 2000 әскери қызметкерге үй иесі.
Ұзақ уақыттан бері сақталған әскери мұра
Curragh тарихи тұрғыдан әскери жиын орыны болып келген, себебі оның кең жазықтығы бар. 1599 жылы Генри Харви: «Мен ешқашан осындай әскерді жаюға қолайлы жер көрген емеспін» деп жазған. Дегенмен, Curragh тарихы одан да ертерекке салады; «Төрт шеңбердің жылнамаларында» Ирландияның королі Лоегаир Лорк, Curragh-та Кобтах Коэль Брегтің қолынан қаза тапқандығы айтылады. Ричард Талбот, Тирконнелдің 1-ші графы, Ирландиядағы Вильгельм соғысы кезінде Джеймс II-нің ісі үшін Curragh-ты бас жинау орны ретінде таңдады. 1783 жылы Ұлыбритания Америкамен соғыста болғанда, елді қорғауға көмектесу үшін құрылған Ирландиялық еріктілердің қарауына 50 000-нан астам көрермен жиналды. Ол 1798 жылғы көтеріліс кезінде де бас жинау орны болды және ирландиялық шаруа әні «Шон Бхан бохт» әнінде де еске алынған. 1922 жылы Падрейк Колум аударғандай:
Қырым соғысы және Кюрра лагерінің құрылуы
19-ғасырда Кургада көптеген оқу лагерлері ұйымдастырылды, соның ішінде Наполеон соғыстары кезінде Ұлыбританияны қорғау үшін жасақтарды даярлау үшін. Бірақ, алғашқы тұрақты әскери құрылыстар 1855 жылдан бастап Британдық Корольдік инженерлер корпусының сарбаздары Крым соғысының күш-жігерін қолдау мақсатымен жобаланып, салынды. Бұл құрылыстар 10 мың жаяу әскерге арналған және ағаштан салынған. Лагерьде сонымен қатар пошта бөлімі, өрт сөндіру станциясы, он казарма, екі шіркеу, су сорғы станциясы, сот үйі және сағат мұнарасы болды.
ХІХ ғасырдағы лагерьдегі оқиғалар мен күнделікті іс-әрекеттер
1861 жылы Виктория патшайымы мен Альберт ханзадасы әскерді тексеруге келді, соның ішінде ұлы Эдвард, Уэльс ханзадасы да лагерьде қызмет ететін. Сапарға арналған үлкен әскерлік парад өтті және осы оқиғаға арналған альбом Виндзор сарайындағы Корольдік мұрағатта сақталады. Лагерьде алғашқы "заманауи" казарма (Бересфорд казармасы) 1879 жылы салынды, ал 20-ғасырдың басында тағы алты жаңа казарма салынды: Понсонби казармасы, Стюарт казармасы, АСК казармасы, Инженерлік казармасы, Гоф казармасы және Кийн казармасы. 1893 жылы Бас офицер (GOC) генерал-майор Лорд Ральф Д. Керр CB болды. Гарнизонға Корольдік Ирландия полкінің 1-ші батальоны (18-ші полк), Ланкашир фюзелирлерінің 1-ші батальоны (20-ші полк) және Ворстершир полкінің 2-ші батальоны (31-ші полк) кірді. 1894 жылы Ворстерширлерді Гэмпшир полкінің 2-ші батальоны (67-ші полк) ауыстырды. Curragh аймағы шалғай орналасқандықтан, такси бағаларына қатысты қатаң ережелер енгізілді. Дегенмен, лагерь жақсы жабдықталған, демалыс орындарымен (оның ішінде офицерлер үшін жергілікті ақсүйектермен аң аулау), күніне бірнеше рет пошта жеткізілімі (Англияға соңғы жинау сағат 23:00-де) және Шығыс шіркеуінде католиктер үшін күнделікті миссамен қамтамасыз етілді. Әр күні таңғы сағатта, сағат 13:00-де және 21:30-да зеңбірек оқ атылатын.
Құраның құрттары
Curragh Wrens – лагерьге жақын тұратын әйелдер қауымы болатын, көптеген әйелдердің сол жердегі солдаттардан жыныстық қызмет үшін ақы алуы үшін. Әйелдер лагерьді қоршаған бұталы жерлерде, «ұялар» деп аталатын, банктер мен орларда, аз мүлікпен тұрды. Жезөкшеліктің кең таралғандығы және олардың қызметтерін пайдалануға дайын ер адамдардың болуы салдарынан туындаған жұқпалы аурулар мәселесі 1911 жылғы санақта әскери госпитальде гонореямен ауырғандардың санынан көрінеді.
Зират
Curragh қорымында 1922 жылы кететінге дейін Curragh-та британдық армияның болғанын көрсететін көптеген қабірлер бар. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде лагерьде қайтыс болған 104 әскери қызметкердің қабірлерін Ұлттар Достастығы Соғыс қабірлері комиссиясы күтіп баптайды, олар қорымның ішінде шашырап жатыр.
Карра оқиғасы
1914 жылдың наурыз айында, "Үй билігі туралы" заң күшіне енбес бұрын, лагерь Курағ оқиғасының ортасы болды, онда бірнеше офицерлер одақтастардың қарсылығына қарамастан, "Үй билігін" күштеп жүзеге асырудан бас тарту үшін отставкаға кетейік деп ұсынды.
Кургадағы тұтқындалу және қашып кету
1920 жылдың тамызында британдық парламент Ирландияда тәртіпті қалпына келтіру туралы 1920 жылғы заңды қабылдады, бұл заң әскери билік органдарына ешқандай айып тағылмастан немесе сот отырысын өткізбестен кез келген ирландты тұтқындауға (интернировкалауға) рұқсат берді. Заңның 3(6) бабына сәйкес, әскерилер жарияланбаған әскери соттарды құрды, онда адвокаттар (әскерилер тағайындаған) тек өлім жазасы қарастырылатын істерде ғана қатыса алатын болды. Әскери немесе полицияның әрекеттеріне қатысты тергеулерге де тыйым салынды. Бұл заң 1953 жылға дейін күшін жоймады. 1921 жылы Курақта интернировкаланғандарды орналастыру үшін бірнеше лагерь болды, соның ішінде Харэ Парк және Тинтаун лагерьлері. Ирландия азаматтық соғысы кезінде (1922 жылдың маусымынан 1923 жылдың мамырына дейін) Ирландияда кем дегенде 30 интернациялық лагерь/түрме болды, оларды жаңадан құрылған ирланд үкіметі Англо-ирланд келісіміне қарсы болған интернировкаланғандарды ұстау үшін пайдаланды. Курақтағы ресми интернациялық лагерь – Рат лагері болды, онда он акр жерге орналасқан 60 ағаш әскери баракада 1300 интернировкаланған адам сақталды. Лагерьдің периметрі әр бұрышында пулеметтік мұнаралары бар үш метрлік қоршаумен қоршалған. Интернировкаланғандарды Курақтың сыртындағы бостандыққа шығару үшін туннельдер және басқа да тәсілдерді қолдана отырып, көптеген қашуға тырысулар жасалды. 1921 жылдың сәуір айында туннель табылғаннан кейін интернировкаланғандардың артықшылықтары жойылды. 1921 жылдың 11 шілдесінде Ирландияның тәуелсіздік соғысы келісіммен аяқталды және Курақтағы барлық туннельдер салу тоқтатылды. Жаңа ирланд парламентіне – Дайл Эйренге сайланған отыз жеті интернировкаланған адам британдық бейбіт келісім шарттарын қарастыру үшін Курақтың лагерінен босатылды. Интернировкаланғандардың жалпы босатылмауына байланысты қашуға тырысулар жалғасты. 1921 жылдың 9 қыркүйегінде 50-70 ер адам Курақтағы Харэ Парк лагерінен бір айдан астам уақыт бойы пышақтар мен қасықтарды ғана пайдаланып салынған туннель арқылы қашып кетті. Туннель аяқталғаннан кейін интернировкаланғандар тұманды түнді күтіп, концерттен шыққан шуды қашу үшін пайдаланды. Қашып шыққандардың ешқайсысы қайта ұсталған жоқ.
Төтенше жағдай кезінде интернатта ұстау
Төтенше жағдай кезінде (1939–1946) Ирландия республикашыларын қайтадан интернаттауды Эмон де Валераның «Фианна Фейл» үкіметі енгізді. 1939 жылдан 1940 жылға дейін Англиядағы ИРА-ның бомбалау және саботаж науқаны (S жоспары) кезінде көптеген ирланд республикашылары жер аударылып, Курагқа қамалды. «Гарда Сихоана» ұстаған ИРА мүшелері де 1939–1998 жылдардағы «Мемлекетке қарсы қылмыстар» заңдары бойынша соғыс аяқталғанға дейін Курагта интернатта болды. 1940 жылдың 16 желтоқсанында Ирландия республикашысы, Лонгфорд округының тұрғыны Барни Кейси лагерьде әскери полициямен атып өлтірді. Тұтқындар лагерьді көбінесе «Қалайы қалашық» (Baile an Stáin немесе an Bhaile Stáin) деп атады. Тарихшы Тим Пэт Куганның сөзінше, соғыс жылдарында шамамен 2000 ИРА мүшесі интернация лагерінде болған. Куганның айтуынша: «Барлығы ирланд тілінде сөйлейтін тұтқындардан құралған «Гейлтахттар» құрылды, ал Маиртин О Кадхан өте табысты тіл курстарын өткізді. Осы жігіттерден көбірек білімі бар басқа тұтқындар өздерінің мамандану салалары бойынша оқу сабақтарын берді, және көптеген жас ирландтық шаруалар он екі жасында мектепті тастап, Курагтан басқа жолмен ешқашан ала алмағаннан гөрі әлдеқайда жақсы біліммен шықты». Куганның сөзінше, интернацияда өткен жылдар ұзақ уақытқа созылған ИРА ардагерлеріне үлкен әсер етті. «Көптеген адамдар лагерьден шыққаннан кейін, қалыпты өмірге бейімделе алмады, сондықтан олардың ешқайсысы жұмыссыздық көмегі алу үшін Еңбек биржасына тіркелу немесе жұмыс іздеу сияқты қарапайым нәрселерді жасау үшін алты айдан астам уақытқа дейін батылдық таба алмады. Тіпті жолды кесіп өту де үлкен қиындық болды, соғыстан кейін көлік ағыны азайып, Курагтағы жылдардан кейін фантастикалық көрінді. Әйелдер киімінің өзгеруі оларды қорқытты және жалпы бейтаныс атмосфераға қосымша сезім тудырды. Ұзақ жылдар бойы ересектермен бірге болғаннан кейін балалар осал және кішкентай көрінді. Көптеген адамдар республикалық идеяларға жақтас болды, бірақ шекара мәселесін шешудің жолын таба алмады. Кейбіреулері күйзеліске ұшырап, ішімдікке салынып немесе нервтік ауруға шалдықты».
Соғыстағыларды интернациялау және шекаралық кампания интернациялары
Сонымен қатар, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ирландияда қалған одақтас және Остің әскери қызметкерлерін ұстау үшін де пайдаланылды. Лагерьде сол кезде үш бөлім болды: ИРА, одақтас авиаторлар және неміс теңізшілері мен авиаторлары үшін әрқайсысынан. Британдықтар Керрақта (Curragh) ұсталса, АҚШ азаматтары Ирландия мен АҚШ үкіметтері арасындағы келісімге сәйкес елдеріне қайтарылды. Алайда, АҚШ үкіметі британдықтармен (No. 133 эскадрилья RAF) соғысқаны үшін азаматтығын жоғалтқан АҚШ азаматы Роланд Вулф, АҚШ соғысқа кірер алдында, сондай-ақ ұсталды. Керрақтағы одақтастар мен Остің "ұсталындары" қатаң түрде қамауда ұсталған жоқ және оларға қамау лагерінен тыс әлеуметтік шараларға қатысуға рұқсат берілді. Керрак интернациялық лагері 1956-1962 жылдардағы шекаралық науқаны кезінде Ирландия Республикалық Армиясының (ИРА) мүшелерін ұстады. 1958 жылдың 2 желтоқсанында лагерьден 14 ұсталған адам қашып кетті. Лагерьде шамамен 150 адам болды, соңғы ұсталғандар ақырында босатылды және лагерь 1959 жылдың 11 наурызында жабылды.
Қазіргі заманғы Курра лагері
Curragh лагерінде қазір Ирландия қорғаныс күштерінің әскери оқу орталығы орналасқан, онда командалық және штаб мектебі, кадет мектебі, жаяу әскер мектебі, жауынгерлік қолдау колледжі, жауынгерлік қызмет көрсету колледжі, ат спорты мектебі, логистикалық база, жабдықтау және қызмет көрсету бөлімі, сондай-ақ Біріккен Ұлттар Ұйымы мектебі бар. Curragh-тағы ең биік ғимарат – өрт сөндіру станциясы, онда армия заманауи өрт сөндіру қызметін ұстап тұрады.