Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дуан Е (; 401 жылы қайтыс болды) – Қытайдың Солтүстік Лян әулетін құрған ханзада. Ол хань ұлтынан шыққан, бастапқыда Кейінгі Лян әулетінің аймақ басқарушысы болған. Бірақ Сионну генералдары Джуку Мэньсун мен Джуку Наньчжэн (沮渠男成) Кейінгі Лянға қарсы бүлік көтергеннен кейін, Джуку Наньчжэн Дуан Е-ні бүлікке жетекшілік етуге көндірді. Оның билігі тұсында Джукулардың ықпалы күшті болды. 401 жылы Дуан Е Джуку Мэньсунның алдауымен Джуку Наньчжэнды өлімге кестірді, ал Джуку Мэньсун осыны Дуан Е-ге қарсы төңкеріс жасау үшін пайдаланып, оны өлтіріп, орнына өзі отырды. Дуан Е – қол астындағыларын тиянақтауға шамасы келмейтін, мейірімді бірақ әлсіз, сондай-ақ бақсылыққа және сиқырға тым сенетін билеуші деп сипатталған.
Duan Ye (; died 401) was the founding prince of China's Northern Liang dynasty. He was of Han ethnicity, and was originally a commandery governor of the Later Liang dynasty, but after Xiongnu generals Juqu Mengxun and Juqu Nancheng (沮渠男成) rebelled against the Later Liang, Juqu Nancheng persuaded Duan Ye to accept the leadership role of the rebellion. During his reign, the Juqus were powerful, and eventually, in 401, after Duan Ye was tricked by Juqu Mengxun into executing Juqu Nancheng, Juqu Mengxun used this as the excuse to start a coup against Duan Ye, killing him and replacing him as king. Duan Ye was described as a kind but weak ruler who was unable to keep his subjects in check, and who overly trusted witchcraft and magic.
Билік құрғанға дейін
397 жылға дейінгі Дуан Е өмірі туралы көп мәлімет жоқ. Ол Цзинчжао қолбасшылығынан (京兆, шамамен қазіргі Сиань, Шэньси) шыққан, және 376 жылы бұрынғы Лянды жаулап алғаннан кейін бұрынғы Цинь Лян провинциясына (涼州, қазіргі орталық және батыс Гансу) жіберген төменгі деңгейдегі лауазымды адам болған. Оның әйелі мен балалары Цзинчжаода қалды. Дуан Е туралы алғашқы тарихи мәлімет 388 жылы, ол Кейінгі Лянның билеушісі Лю Гуанның басшыларының бірі болған кезде, онда Дзюкуан герцогы атағын алған. Бір тойда Лю Гуан мен оның қызметкерлері оның әкімшілігін талқылап отырғанда, Дуан Е Лю Гуанға заңдарды қолдануда тым қатал екенін айтты. Лю Гуан, заңгерлер Ву Ци мен Шан Янның мысалдарын келтіре отырып, өзінің қатал өтініштерін қорғады. Дуан Е кері қайтудың орнына Ву мен Шанның екеуі де заңдарды қолдану нәтижесінде қайтыс болғанын және Лю Гуанның істегені халықтың қалауына сәйкес келмейтінін атап өтті. Лю Гуан қатты кешірім сұрады. (Бірақ, бұл әңгіме Дуан Едің басқару туралы жеке философиясы туралы ашқан нәрселер оның кейін билеуші ретінде тиімді болмауының себептерін көрсете алады.) 396 жылы Лю Гуан Санхэ ханзадасы атағын алғаннан кейін, Дуан Еді өзінің министрлерінің біріне айналдырды. 397 жылы, сол кезде императорлық атақ алған Лю Гуан, жалған айыптамаларды тыңдап, ағайындары Джуку Луочу (沮渠羅仇) мен Джуку Кючжоуды (沮渠麴粥) өлтіргеннен кейін, Джуку Менксун мен Джуку Наньченің көтерілісіне тап болды. Дуан Е Цзяньканг командалығының (建康, қазіргі Жангье, Гансу) губернаторы болды. Джуку Наньченг Цзянькангты қоршауға алды, бірақ Дуан Е-ге кейінірек Лианг режимі жойылуға жақын болып бара жатқанын және Дуанның талантымен ол көшбасшы болуы керектігін сендіруге тырысқан хабаршыларды жіберді. Дуан Е бастапқыда бас тартты, бірақ 20 күндік қоршаудан кейін кейіннен Лианның астанасы Гузаннан (姑臧, қазіргі Уувей, Ганьсу) көмек келмеді. Дуан Е-нің кеңесшілері Джуку Наньченнің ұсынысын қабылдауын ұсынды, ал Дуан Е, сондай-ақ, Лю Гуанның лауазымды адамдары Фан Гуи (房晷) және Ван Сянь (王詳) -пен жауласқан қарым-қатынаста болды, келісті. Ол Цзянкан герцогы атағын алып, дәуірінің атын өзгертті, бұл Кейінгі Ляннан тәуелсіздік жариялауды және Солтүстік Лянның құрылуын білдіреді. Ол ең маңызды мемлекеттік істерді Джуку Наньчжэньге (沮渠南城) сеніп тапсырды.
Not much is known about Duan Ye's life before 397. He was from Jingzhao Commandery (京兆, roughly modern Xi'an, Shaanxi), and was probably a low level official that Former Qin sent to Liang Province (涼州, modern central and western Gansu) after conquering Former Liang in 376. His wife and children remained in Jingzhao. The first historical reference to Duan Ye was in 388, when he was one of the officials under the ruler of Later Liang, Lü Guang, then carrying the title the Duke of Jiuquan. At a feast, Lü Guang and his officials were discussing his administration, when Duan Ye told Lü Guang that he was being overly harsh in his application of laws. Lü Guang, citing the examples of the legalists Wu Qi and Shang Yang, defended his harsh applications. Instead of backing down, Duan Ye pointed out that Wu and Shang both died as a result of their use of laws, and that what Lü Guang was doing was not in accordance of the wishes of the people. Lü Guang solemnly apologized. (However, what this conversation revealed about Duan Ye's own personal philosophy on governance may demonstrate the reasons why he was later ineffective as a ruler.) In 396, when Lü Guang claimed the greater title of Prince of Sanhe, he made Duan Ye one of his ministers. In 397, by which time Lü Guang, then with imperial title, was facing a rebellion from Juqu Mengxun and Juqu Nancheng after listening to false accusations and executing their uncles Juqu Luochou (沮渠羅仇) and Juqu Quzhou (沮渠麴粥), Duan Ye was the governor of Jiankang Commandery (建康, in modern Zhangye, Gansu). Juqu Nancheng put Jiankang under siege, but sent messengers to try to persuade Duan Ye that the Later Liang regime was becoming so corrupt as to be nearing destruction, and that with Duan's talents, he should be a leader. Duan Ye initially refused, but after 20 days of siege, no aid came from the Later Liang capital Guzang (姑臧, in modern Wuwei, Gansu). Duan Ye's advisors suggested that he accept Juqu Nancheng's proposal, and Duan Ye, who was also apprehensive of Lü Guang's officials Fang Gui (房晷) and Wang Xiang (王詳), with whom he had inimical relationships, agreed. He took the title the Duke of Jiankang and changed era name, signifying a declaration of independence from Later Liang and the establishment of Northern Liang. He entrusted most important affairs of state to Juqu Nancheng.
Билік
Лю Гуанның ұлы Лю Цзюань жақын арада келіп, Цзянканға шабуыл жасады, бірақ оны басып ала алмады. Көп ұзамай, Гуцзанға (郭黁) көтеріліс болғандықтан, Лю Цзюань Цзянканнан шегініп, Дуан Енің жаңадан құрылған мемлекетінің қалыптасуына мүмкіндік берді. 398 жылы Дуан Е Цзюку Мэньцзюньді Си командериясына (西郡, қазіргі Ганьсу провинциясының Чжанъе қаласы) шабуыл жасауға жіберді, және Цзюку Мэньцзюнь оны, сондай-ақ Лю Гуанның туысы Лю Чуньды (呂純) басып алды. Одан кейін Цзюань (酒泉, қазіргі Ганьсу провинциясының Цзюань қаласы) және Дунхуан (敦煌, қазіргі Ганьсу провинциясының Дунхуан қаласы) командериялары да бас иді, бұл Солтүстік Лянға бұрынғы Соңғы Лян аумағының үлкен бөлігін иеленуге мүмкіндік берді. Лю Гуанның ұлы Лю Хун (呂弘) да Чжаньеден (張掖, қазіргі Ганьсу провинциясының Чжанъе қаласы) шегінді, ал Дуан Е астанасын Цзянканнан Чжаньеге көшіріп, Соңғы Лянға күш көрсетуді күшейтті. Ол Лю Хунға шабуыл жасауға тырысты, бірақ Цзюку Мэньцзюньдің Лю Хунның қашуын кесіп тастамау туралы кеңесін елемеді, және Лю Хун оны жеңіске жеткізді, Цзюку Мэньцзюньтың араласуы арқасында ғана құрылудан құтылды. 399 жылы Дуан Е Лян патшасы атағын алды. Ол Цзюку Мэньцзюнь мен Лян Чжун Ёнды (梁中庸) өте маңызды министрлер етіп тағайындады. 399 жылғы жазда Лю Цзюань мен Лю Гуанның тақ мұрагері Лю Шао бірігіп Солтүстік Лянға шабуыл жасады. Дуан Е Оңтүстік Лян патшасы Туфа Вугудан көмек сұрады, және Туфа Вугу оған ағасы Туфа Лилугу мен генерал Ян Гуиді (楊軌) көмекке жіберді. Оңтүстік Лянның көмегіне байланысты Дуан Е Соңғы Лян күштеріне қарсы шабуыл жасауға дайын болды, бірақ Цзюку Мэньцзюнь оны мұндай қадам Оңтүстік Лянға күтпеген шабуыл жасауға мүмкіндік береді деп көндірді, сондықтан Дуан Е тек қорғанысқа көшті, ал Лю Шао мен Лю Цзюань шегінуге мәжбүр болды. 400 жылғы жазда Лю Цзюань, сол кезде Соңғы Лян императоры болған, Солтүстік Лянға қарсы үлкен шабуыл жасап, Чжаньеді қоршауға алды. Алайда, Оңтүстік Лян генералы Туфа Рутан Гуцзанға үлкен шабуыл жасап, Лю Цзюаньды шегінуге мәжбүр етті. Сондай-ақ, 400 жылы Дуан Е өзінің аумағының көп бөлігін жоғалтты. Сол жылы Дунхуан командериясының губернаторы Мэн Мин (孟敏) қайтыс болғанда, Дунхуан командериясының шенеуніктері округтік судья Ли Гаоды оның орнына тағайындады. Дуан Е бастапқыда келісті, бірақ кейін оның генералы Суо Си (索嗣) Ли Гаоның үлкен амбициялары бар екенін және оған Дунхуанда қалуға рұқсат етілмеуі керектігін ескертті. Сондықтан Дуан Е Суоны Дунхуан губернаторы етіп жіберді. Ли Гао Суоға күтпеген шабуыл жасап, жеңіске жетті, содан кейін Суоның өлім жазасына кесілуін талап етті. Цзюку Наньчжэннің (сонымен қатар Суоға жақсы көңіл көзбеген) кеңесі бойынша Дуан Е Суоны өлтіріп, Ли Гаодан кешірім сұрады, ол қысқа уақытқа мойынсұнды. Алайда, 400 жылдың соңында Ли Гао Тан Яомен (唐瑤) бірге алты командерияны бөліп алып, Батыс Лянды құрды, және Ли Гао көп ұзамай қазіргі Батыс Ганьсу мен Шығыс Сіньцзянды басып алды. 401 жылы Дуан Е Цзюку Мэньцзюньнің әскери қабілеттерінен қорқып, оны төмендетіп, Ма Куанмен (馬權) ауыстырды, бірақ көп ұзамай Цзюку Мэньцзюнь Маға қарсы жалған айыптар келтіріп, оны өлтіруге көндірді. Содан кейін Цзюку Мэньцзюнь Цзюку Наньчжэнге Дуан Ені өлтіріп, оның орнына Цзюку Наньчжэнды қоюды ұсынды, Дуан Енің басқару қабілетінің жоқтығын және Суо мен Ма өлгеннен кейін оларға қарсы тұрарлық ешкім болмайтынын айтты. Наньчжэн мұндай әрекет әділетсіз болады деп бас тартты. Содан кейін Мэньцзюнь Наньчжэн мен Дуан Еге тұзақ құрды. Ол Цзюку Наньчжэнмен демалыс күні Чжанъеге жақын Ланмен тауының (蘭門山) құдайына құрбандық шалуға келісім жасады, бірақ ресми Сюй Сянь (許咸) арқылы Цзюку Наньчжэн бүлік көтеріп, Ланмен тауының құдайына құрбандық шалуға рұқсат сұраған күні бүлік бастайды деген жалған хабарды жіберді. Цзюку Наньчжэн Дуан Еден мұндай рұқсат сұрағанда, Дуан Е оны тұтқындап, өзіне қол жұмсауды бұйырды. Осы уақытқа дейін Цзюку Мэньцзюнь жоспарын түсінген Цзюку Наньчжэн Дуан Еге бұл Цзюку Мэньцзюнь бүлікке дайын екендігінің белгісі екенін және Цзюку Наньчжэнды тірі қалдыру керектігін айтты, содан кейін Цзюку Мэньцзюнь бүлік шығарса, ол қарсы шабуыл жасай алады. Дуан Е Наньчжэнге сенбей, оны өлтірді. Содан кейін Цзюку Мэньцзюнь Дуан Енің Наньчжэнды өлтіргенін айтып, өз халқынан Дуан Еге қарсы көтерілуді өтінді, және халық, Наньчжэнды жоғары бағалағандықтан, көтерілді. Соңғы әрекет ретінде Дуан Е бұрын опасыздық жасады деп күдіктенген және түрмеге қамаған генерал Тянь Ангты (田昻) босатып, Тяньды Лиан Чжун Ёнмен бірге Цзюку Мэньцзюньға қарсы армияға басшылыққа алды. Алайда, Тянь тез арада Цзюку Мэньцзюньге берілді, ал Дуан Енің қалған әскерлері құлдырады. Чжанье құлдырады, және Дуан Енің өтініштеріне қарамастан, Цзюку Мэньцзюнь оны өлтіріп, тақты басып алды.
Lü Guang's son Lü Zuan soon arrived and attacked Jiankang, but could not capture it. Soon thereafter, with the sorcerer Guo Nen (郭黁) having rebelled at Guzang, Lü Zuan withdrew from Jiankang, allowing Duan Ye's nascent state to stand. In 398, Duan Ye sent Juqu Mengxun to attack Xi Commandery (西郡), in modern Zhangye, Gansu), and Juqu Mengxun captured it and its governor, Lü Guang's nephew Lü Chun (呂純). Soon thereafter, Jiuquan (酒泉, roughly modern Jiuquan, Gansu) and Dunhuang (敦煌, roughly modern Dunhuang, Gansu) Commanderies submitted as well, allowing Northern Liang to take over a large portion of formerly Later Liang territory. Lü Guang's son Lü Hong (呂弘) then also withdrew from Zhangye (張掖, in modern Zhangye), and Duan Ye moved his capital from Jiankang to Zhangye to further pressure Later Liang. He trailed Lü Hong to try to attack him, against Juqu Mengxun's advice not to cut off Lü Hong's escape, and was defeated by Lü Hong, saved from destruction only by Juqu Mengxun. In 399, Duan Ye claimed the title of Prince of Liang. He made Juqu Mengxun and Liang Zhongyong (梁中庸) key ministers. In summer 399, Lü Zuan and Lü Guang's heir apparent Lü Shao jointly attacked Northern Liang. Duan Ye sought aid from Southern Liang's prince Tufa Wugu, and Tufa Wugu sent his brother Tufa Lilugu and the general Yang Gui (楊軌) to assist him. Duan Ye, because of the Southern Liang aid, was set to make a counterattack against Later Liang forces, but Juqu Mengxun persuaded him that doing so would give Southern Liang an opening to make a surprise attack, and so Duan Ye merely defended, and Lü Shao and Lü Zuan were forced to withdraw. In summer 400, Lü Zuan, who had by that point become Later Liang's emperor, made a major attack against Northern Liang, putting Zhangye under siege. However, Southern Liang's general Tufa Rutan then made a major attack on Guzang, forcing Lü Zuan to withdraw. Also in 400, Duan would lose a major part of his territory. When his governor of Dunhuang Commandery, Meng Min (孟敏) died that year, the officials in Dunhuang Commandery supported Li Gao, a county magistrate, as his successor. Duan Ye initially agreed, but was then warned by his general Suo Si (索嗣) that Li Gao had greater ambitions and should not be permitted to stay at Dunhuang. Duan Ye therefore sent Suo to be the governor of Dunhuang. Li Gao made a surprise attack against Suo and defeated him, and then demanded that Suo be executed. At the advice of Juqu Nancheng (who also disliked Suo), Duan Ye executed Suo and apologized to Li Gao, who briefly remained submissive. However, late in 400, Li Gao, along with Tang Yao (唐瑤), seceded with six commanderies, establishing Western Liáng, and Li Gao soon took over modern western Gansu and eastern Xinjiang. In 401, Duan Ye, apprehensive of Juqu Mengxun's military abilities, demoted him and replaced him with Ma Quan (馬權), but soon believed Juqu Mengxun's false accusations against Ma and executed him. Juqu Mengxun then proposed to Juqu Nancheng that Duan Ye be killed and replaced with Juqu Nancheng—citing Duan Ye's lack of judgment and ability to govern and that with Suo and Ma dead, there would be no one to oppose them if they made a move against Duan Ye. Juqu Nancheng refused, stating that such an action would be unjust. Juqu Mengxun then set a trap for both Juqu Nancheng and Duan Ye. He set a date with Juqu Nancheng to offer sacrifices to the god of Lanmen Mountain (蘭門山, near Zhangye) on a vacation day, but submitting a false report through the official Xu Xian (許咸) that Juqu Nancheng was set to rebel and would start the rebellion on a day that he requested permission to sacrifice to the god of Lanmen Mountain. When Juqu Nancheng requested Duan Ye for such permission, Duan Ye arrested him and ordered him to commit suicide. Juqu Nancheng, who had realized Juqu Mengxun's plan by this point, told Duan Ye that this was a sign that Juqu Mengxun was about to rebel and that he should keep Juqu Nancheng alive, and then when Juqu Mengxun rebels he could counterattack. Duan Ye, not believing in Juqu Nancheng, executed him. Juqu Mengxun then cited Duan Ye's execution of Juqu Nancheng to ask his people to rise against Duan Ye, and the people indeed rose in rebellion, because of the high regard they had for Juqu Nancheng. In a last ditch effort, Duan Ye released the general Tian Ang (田昻), whom he had suspected of treachery earlier and imprisoned, and put Tian in charge of an army against Juqu Mengxun, along with Liang Zhongyong. Tian, however, quickly surrendered to Juqu Mengxun, and Duan Ye's remaining troops collapsed. Zhangye fell, and despite Duan Ye's pleas, Juqu Mengxun executed him and took over the throne.