Кіріспе
Американдық белсенді Мартин Рамирес Состре (20 наурыз 1923 – 12 тамыз 2015) – тұтқындардың құқықтары үшін күресте белгілі болған американдық белсенді. Amnesty International оны ар-ождан тұтқыны деп мойындады.
Martin Ramirez Sostre (March 20, 1923 – August 12, 2015) was an American activist known for his role in the prisoners' rights movement. He was recognized as a prisoner of conscience by Amnesty International.
Өмірбаян
1960 жылдардың басында Аттика түрмесінде жазасын өтеді, онда қара мұсылмандық, қара ұлтшылдық, интернационализм және соңында анархизм сияқты түрлі ілімдерді қабылдады. 1966 жылы Состре Нью-Йорк штатының Буффало қаласындағы 1412 Джефферсон даңғылында алғашқы афро-азиялық кітап дүкенін ашты. Өмір сүргенінің қысқа мерзіміне қарамастан, Состренің кітап дүкені Буффало қаласының қара қоғамдастығында радикалды ойлар мен білім берудің орталығы болды. Состре былай дейді: Состре мен оның әріптесі Джеральдин Робинсон 1967 жылдың 14 шілдесінде кітап дүкенінде «есірткі, тәртіпсіздік, өрт сөндіру және шабуыл» жасады деген айыппен тұтқындалды, кейін бұл айыптар COINTELPRO бағдарламасының бөлігі екені дәлелденді. Ол кінәлі деп танылып, қырық бір жыл отыз күнге сотталды. Состре түрмедегі адвокатқа айналып, басқа тұтқындарға заң кеңесі беріп, тұтқындардың құқықтарына қатысты екі маңызды сот ісін ұтып алды: Состре Рокфеллерге қарсы және Состре Отиске қарсы. Состренің сөзінше, бұл шешімдер «система үшін үлкен жеңіліс болды, енді олар заңсыз түрде концлагерьде ұсталып отырған мыңдаған қара (және ақ) саяси тұтқындарды жазасыз азаптауға өте қиын болады». Состре 5 жылдан астам уақыт жеке камерада отырды. 1973 жылдың желтоқсанында Amnesty International Сострені «сенімді тұтқын» тізіміне енгізіп, былай деді: «Біз Мартин Состре саяси нанымы үшін емес, қылмыстары үшін халықаралық әділетсіздіктің құрбаны болғанына көз жеткіздік». Нью-Йорк штатындағы көптеген қорғау комитеттерімен қатар, Мартин Сострені босату комитеті, құрамында көрнекті азаматтар бар, Состре ісін жариялау және Нью-Йорк штатының губернаторы Хью Кэриден оны босатуды сұрау үшін бірікті. 1975 жылдың 7 желтоқсанында Ресейдің Нобель сыйлығының лауреаты Андрей Сахаров кешірім туралы өтінішке өзінің атын қосты. Губернатор Кэри 1975 жылғы Рождество қарсаңында Состреге кешірім берді; Состре 1976 жылдың ақпанында түрмеден босатылды.
Sostre and his coworker, Geraldine Robinson, were arrested, at his bookstore on July 14, 1967, for "narcotics, riot, arson, and assault", charges later proven to be fabricated, part of a COINTELPRO program. He was convicted and sentenced to serve forty one years and thirty days. Sostre became a jailhouse lawyer, regularly acting as legal counsel to other inmates and winning two landmark legal cases involving prisoner rights: Sostre v. Rockefeller and Sostre v. Otis. According to Sostre, these decisions constituted "a resounding defeat for the establishment who will now find it exceedingly difficult to torture with impunity the thousands of captive black (and white) political prisoners illegally held in their concentration camps." Sostre was placed in solitary confinement for more than 5 years. In December 1973 Amnesty International put Sostre on its "prisoner of conscience" list, stating: "We became convinced that Martin Sostre has been the victim of an international miscarriage of justice because of his political beliefs not for his crimes ." In addition to numerous defense committees in New York State, a Committee to Free Martin Sostre, made up of prominent citizens, joined in an effort to publicize Sostre's case and petition the New York Governor Hugh Carey for his release. On December 7, 1975, Russian Nobel Peace Laureate Andrei Sakharov added his name to the clemency appeal. Governor Carey granted Sostre clemency on Christmas Eve of 1975; Sostre was released from prison in February 1976.
Мұра
Лоренцо Комбоа Эрвин анархизмге деген алғашқы қызығушылығын Состреге байланыстырады. 1974 жылы Pacific Street Films компаниясы Состре туралы "Жалған айып: Мартин Состренің түрмеге қамалуы" деген қысқаметражды деректі фильмін көрсетті, онда түрмедегі сұхбаттар арқылы Состренің ісі егжей-тегжейлі баяндалған. 2012 жылы белсенді Мариам Каба Состре туралы өмірбаяндардың жетіспеушілігіне өкініш білдірді. Оның қазасы Состре туралы жаңа өмірбаяндарға жол ашты. Шараға жергілікті шығыс жақтан келген суретші жасаған "Состреге қайта өмір беру" атты инсталляция кірді. Инсталляция суретшілер салған үш кітап сөресінен тұрады және бұл кітап сөрелері Состренің кітап дүкенінің орнында салынған Меривезер кітапханасының вестибюліне орналастырылды. Мартин Состре институты Состренің жазбалары, фотосуреттері мен фильмдерінен, сондай-ақ оның қатысқан сот істері туралы ақпараттан тұратын мұрағатты қамтитын веб-сайтты ұстап тұрады. 2023 жылдың наурыз айында Институт Состренің туылған күнінің 100 жылдығын Нью-Йорк қалалық кітапханасының түрме және қамау қызметтері тобы, NYPL Гарри Белафонте кітапханасы және Шомбургтің қара мәдениетін зерттеу орталығымен бірлесіп атап өтті.