Кіріспе

Құрып кеткен динозаврлар туысы

Graciliceratops ("жіңішке мүйіз" деген мағынаны білдіреді) – Азияда кейінгі бор дәуірінде өмір сүрген неоцератопсиялық динозаврлар туысы.

Ашылуы және атауы

ZPAL MgD I/156 голотипі Монғолиядағы Баян-Шире формациясынан табылды. Бұл табылған жерлер 1971 жылы Польша-Моңғол палеонтологиялық экспедициясының далалық зерттеулері барысында ашылды, Сайншанд қаласының жанындағы Ширегеен Гашун жерінде. Төрт жылдан кейін, 1975 жылы, Тереза Марянская мен Халшка Осмольская бұл үлгіні сипаттап, оны Microceratops туысына жатқызды. Алайда, Пол Серено бұл үлгіні аталған туысқа жатқызудың негізсіз екенін, сондай-ақ, туыстың жалпы диагнозы жоқ екенін көрсетті, сондықтан Microceratops (қазір Microceratus деп аталады) nomen dubium деп есептелді. Ол бұл үлгіні қайта сипаттап, жаңа туыс және түр құрды: Graciliceratops mongoliensis. Голотипі фрагментті, өте ұсақталған бас сүйегі мен жақ сүйектерінен; омыртқалардан – төрт мойын омыртқасы, он екі арқа омыртқасы және жеті сакраль омыртқадан; оң жақ иық сүйегінен; сол жақ иық сүйегінің проксимальді бөлігінен; сол жақ коракoid сүйегінен; оң жақ қол сүйегінен, радиус сүйегінен және фрагментті күрек сүйегінен; сол жақ қол сүйегінің проксимальді және дистальді бөліктерінен; екі жамбас сүйегінің проксимальді фрагменттерінен; екі жамбас сүйегінен және оң жақ иық сүйегінің фрагменттерінен; оң жақ фемур сүйегінен, тібік сүйегінен және дерлік толық аяқтан; сол жақ тібік сүйегінің дистальді бөлігінен, фрагментті сол жақ аяқтан; тарсық сүйектерінен және оқшауланған қабырғалардан тұрады. Алайда, үлгінің жас екенін ескере отырып, ересек түлкінің мөлшері шамамен Protoceratops-қа тең немесе оған ұқсас деп бағаланады. Фрилінде өте жұқа тіректермен шектелген үлкен терезелер бар. Бұл құрылым кейінгі Protoceratops-қа өте ұқсас. Graciliceratops нәзік фрилі және ерекше тібік-фемур қатынасы (1.2:1) арқылы танылады; фрилі сонымен қатар жақсы дамыған сквамозальді өскіндерімен қысқаша созылған.

Палеоэкология

Грейсилератопс Ширегеен Гашун қабаттарынан табылды, олар Жоғарғы Баян Ширегеге жатады. Калише, өзен және көл шөгінділерінің болуы, аймақтың төңірегінде өзендер мен үлкен көлдер болған, жартылай құрғақ климатқа нұсқайды. Формацияның жоғарғы және төменгі бөліктерінен қазбаланған жемістер де табылды, бұл гүлді өсімдіктердің (Angiosperm) болғанын көрсетеді. Магнитостратиграфиялық және кальцит U–Pb талдаулары, формацияның крейд кезеңінің Ұзақ Нормаль аймағында екенін көрсетеді, ол Сантония кезеңінің соңына дейін, шамамен 95,9 ± 6,0 миллион жылдан 89,6 ± 4,0 миллион жыл бұрын шөгіндірген. Ол жоғарғы бөліктен табылған басқа динозаврлармен бірге өмір сүрді, ең танымалдары – үлкен дромаеозаврид Ахиллобатор, тираннозавроид Алектрозавр, теризинозаврлар Эрликозавр, «Энигмозавр» және Сегнозавр, пахицефалозавр Амтоцефале, орнитомимид «Гардимимус», анкилозаврлар Таларурус, «Амтозавр», «Малеевус» және Цагантегия, алып сауропод Эркете және базальды хадрозавроид Гобихадрос. Линдхольммис және акула Гибодус. Аждархид птерозаврларының табылу орындары кем дегенде екі жерден хабарланған, олар негізінен мойын омыртқаларынан құралған.