Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тонганың ұлттық заң шығару органы – Тонганың Заң шығару жиналысы, Тонганың бірпалаталы заң шығару органы болып табылады.
National legislature of Tonga
The Legislative Assembly of Tonga is the unicameral legislature of Tonga.
Тарих
1862 жылы король Джордж Тупу I ақсүйектер мен қарапайым халық өкілдерінен тұратын заң шығарушы Ассамблеяны құрды. Бұл орган төрт жыл сайын шақырылып, 1875 жылғы Конституцияда сақталды. Бастапқыда заң шығарушы Ассамблеяның құрамына ақсүйек атағы барлардың барлығы, олармен тең халық өкілдері, Хаапай және Вавау аймақтарының губернаторлары, сондай-ақ монарх таңдаған кем дегенде төрт министр кірді. Ақсүйектердің саны жиырмадан отызға дейін артқаннан кейін Ассамблея 70 мүшеге дейін ұлғайды. 1914 жылғы түзетулер Ассамблеяның мүшелер санын және жылдық отырыстарды азайтты. Ақсүйектер мен қарапайым халықтың тең өкілдігі принципі сақталды. 2010 жылдың сәуір айында заң шығарушы Ассамблея саяси реформалар жиынтығын қабылдады, халық өкілдерінің санын тоғыздан он жетіге дейін арттырды, оның ішінде Тонгатапуға он орын, Вавауға үш, Хаапайға екі, ал Ниуа мен 'Эуаға бір-бір орын бөлді. 100 жылдық Тонга Парламенті ғимараты 2018 жылдың 12 және 13 ақпанында болған, 4 санатқа жататын «Гита» тропикалық циклоннан қирады. Содан кейін Парламент Тофоадағы Тонга Ұлттық орталығына көшті. 2021 жылдың қараша айында Тонга үкіметі Нукуалофаның жағажай бойында жаңа парламент ғимараты салынатынын мәлімдеді.
A Legislative Assembly providing for representation of nobles and commoners was established in 1862 by King George Tupou I. This body met every four years and was continued in the 1875 Constitution. Originally the Legislative Assembly consisted of all holders of noble titles, an equal number of people's representatives, the governors for Ha’apai and Vava’u, and at least four Cabinet Ministers chosen by the monarch. An increase in the number of nobles from twenty to thirty saw the Assembly grow to 70 members. Amendments in 1914 saw a reduction in the size of the Assembly and annual sittings. The principle of equal representation of nobles and commoners was retained. In April 2010 the Legislative Assembly enacted a package of political reforms, increasing the number of people's representatives from nine to seventeen, with ten seats for Tongatapu, three for Vava’u, two for Ha’apai and one each for Niuas and 'Eua. The 100 year old Tongan Parliament House was destroyed by Cyclone Gita, a Category 4 tropical cyclone that passed through the nation on 12 and 13 February 2018. Parliament subsequently moved to the Tongan National Centre complex in Tofoa. In November 2021 the Tongan government announced that a new parliament building would be constructed on Nuku'alofa's waterfront.
Сайлау жүйесі
Ассамблея 26 мүшеден тұрады, оның 17 мүшесі халық тарапынан 5 жылдық мерзімге бір мандатты округтерде, бір рет қолдануға болатын дауыс беру жүйесі арқылы сайланады. Қалған 9 мүше Тонганың 33 текті ақсүйектері тарапынан сайланады.
The assembly has 26 members in which 17 members are elected by the people for 5 year term in single seat constituencies via the single non transferable vote system. There are 9 members elected by the 33 hereditary nobles of Tonga.