Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уабан (шамамен 1604 – шамамен 1685 ж.) – нипмук тобының түпкілікті американдық өкілі және Массачусетс штатында христиан дініне бірінші болып сенген түпкілікті американдық деп есептеледі.
Waban (c. 1604 – c. 1685) was a Native American of the Nipmuc group and was thought to be the first Native American convert to Christianity in Massachusetts.
Өмір
Уабан шамамен 1604 жылы дүниеге келген. Оның шын мәнінде солай істегеніне дәлел жоқ болса да, оның христиан дініне кіргені 1646 жылдың 28 қазанында (Юлиан күнтізбесі) болды деп есептеледі, сол күні миссионер, пастор Джон Элиот Уабанның Массачусетс штатындағы Нонантумдағы үлкен вигвамында үндістердің өз тілінде алғашқы уағызын оқыды, және Уабан мен оның тайпасының көпшілігі мұны тыңдады, бірақ кейін оларды қару қолданып жерлерінен шығарып жіберді. Уабан Массачусетс ақ қоныс тұрғындарымен тығыз және достық қарым-қатынас орнатты және 1675 жылдың сәуірінде Жаңа Англия судьясына уампаноагтар арасында алабұдырлықтар туындап жатқанын хабарлады. Екі ай ішінде Уабанның болжамы расталды, өйткені "Пилип патша" деп белгілі Метакомет атты уампаноаг өзінің тайпасын бастап, бастапқыда сәтті аяқталған Пилип патша соғысына қатыстырды. Метакометтің 1676 жылдың тамызында қаза болуы осы қысқа соғыстың аяқталғанын білдірді, және көтеріліс жақын арада жетекшілік жоқтығынан құлдырады. Дегенмен, 1675 жылдың қазанында Уабан қастандық жасады деген жалған айыппен тұтқынға алынды. Ұзаққа соқпаған тұтқындықтан кейін, Уабан 1676 жылдың көктемінде босатылып, Массачусетс штатындағы Натик поселкесіне оралды. Уабанды көбінесе Нонантум тайпасының басшысы деп есептейді, бірақ бұл қате пікір. Джон Элиоттың сөзіне сүйенсек, Уабан "сакем" емес, "әділет министрі" болған, бірақ үндістер "әділет министрі" атағын қолданбайды. Шындығында, Уабан өзінің тайпасы ішінде билікке ие болған саяси лауазымды атқармады. Уабанның қайтыс болған күні нақты белгісіз, ол 1676 жылдың соңында немесе 1677 жылдың басында, ал кейбір деректер бойынша шамамен 1685 жылы қайтыс болған. Пастор Дэниел Такуамбайт Уабан мен басқа да бірнеше үндістердің соңғы сөздерін "Құдайға адал болған үндістердің өлім алдында айтқан сөздері мен кеңестері" атты кітапшада жазып, жариялаған.
Waban was born about 1604. While there is no proof that he actually did so, it is believed that his conversion to Christianity came on October 28, 1646 (Julian calendar), when the missionary Reverend John Eliot preached his first sermon to Native Americans in their own language in Waban's large wigwam in Nonantum, Massachusetts, and Waban and many of his tribe listened but were later forced at gunpoint to move from their land. Waban maintained close and friendly relations with the white settlers of Massachusetts and, in April 1675, reported to a New England magistrate that trouble was brewing amongst the Wampanoags. Within two months, Waban's predictions came to pass when a Wampanoag named Metacomet, known as "King Philip", led his nation in the initially successful King Philip's War. Metacomet's subsequent death in August 1676 signalled the end of the brief war, and the rebellion soon collapsed due to a lack of leadership. Nevertheless, Waban, falsely accused of being a conspirator, was imprisoned in October 1675. After a brief period of captivity, Waban was released in the spring of 1676 and returned to his settlement of Natick, Massachusetts. Waban is often considered to be tribal chief of the Nonantum tribe, but this is a misnomer. According to John Eliot, Waban was actually "the chief minister of justice", not a "sachem", but the title "chief minister of justice" is not used by Native Americans. In reality, Waban did not hold an authoritative, political position within his own nation. The exact date of Waban's death is not known, with it being reported as early as late 1676 or early 1677 and as late as c. 1685 when Rev. Daniel Takawambait wrote down and published the final words of Waban and several other Indians in a pamphlet entitled "Dying Speeches and Counsels Of such Indians as dyed in the Lord."
Атаулар ауыстырылуы
Ньютон қаласының ауылдарының бірі Уабан деп аталады, ал Нонантум – қаланың тағы бір ауылы. Уэлслидегі (Массачусетс штаты) көлдің бір бөлігі Уэлсли колледжінің аумағында орналасқан және ол Уабан көлі деп аталған. Уабан төбесі – Ньютонның шығыс бөлігіндегі Массачусетс штатының Честнат-Хилл ауылындағы геологиялық нысан. 1898 жылдан 1919 жылға дейін қызмет еткен USS Waban атты АҚШ Әскери-теңіз күштерінің бір кемесі Уабанның құрметіне аталған және 1919 жылдан 1924 жылға дейін әскери-сауда кемесі ретінде де сол атауын сақтап келген.
One of the villages of the city of Newton, Massachusetts, is named Waban, while Nonantum is another village in the city. A lake in Wellesley, Massachusetts, partially on the grounds of Wellesley College, is named Lake Waban. Waban Hill is a geologic feature in the village of Chestnut Hill, Massachusetts, in the eastern part of Newton, Massachusetts. One U. S. Navy ship, USS Waban, a steamer in commission from 1898 to 1919, has been named for Waban, and kept the name (as SS Waban) while in post Navy mercantile service from 1919 to 1924.