Кіріспе

Теңіз арыстандарының үңгірлері – АҚШ-тың Орегон штатында Тынық мұхитына ашылатын теңіз үңгірлері мен қуыстардың байланысқан жүйесі. Олар Флоренциядан солтүстікке қарай 18 шақырым (11 миль) жерде, АҚШ-тың 101 тас жолында, Орегон жағалауының 644 шақырымдық (400 миль) аралығының шамамен ортасында орналасқан. Бұл аймақта 101 тас жолы теңіз деңгейінен 91 метр биіктіктегі тік және жабдырылмаған теңіз жағалауымен өтеді. Үңгірлерге адамдар сыйлық дүкені арқылы кіруге мүмкіндік алады.

Сипаттама

Үңгір жүйесі теңіз деңгейінде орналасқан және мұхит үнемі бас үңгірге құйылады, оның еденінің ауданы шамамен алғанда, ал күмбезді тау жынысы күмбезінің биіктігі шамамен 125 фут (38 метр) жетеді. Бас камерадан оңтүстікке қарай 1000 фут (305 метр) созылған төмен жатқан өткел теңіз деңгейіндегі ашық жерге алып келеді. Бұл дәліз су тасқыны кезінде толып, жарық су кезінде құрғап қалады. Батыс кіреберісі – қысқа, биік өткел, мұхиттың суы барлық толқындар кезінде осы жерден өтеді. Солтүстік жағында үшінші кіреберіс мұхит деңгейінен шамамен 50 фут (15 метр) биіктікте орналасқан. Бұл орын – үңгір жүйесі мен оның фаунасын көруге мүмкіндік беретін жоғары орналасқан панорамалық алаң. Үңгірдің қабырғаларын лишай, балдыр және минералдық тұздар жамылып, беттеріне жасыл, қызғылт, күлгін, бежевый және қызыл түстермен әсемделген. Олардың кейбіреулері «Линкольннің басы», «Индиан қызы» және «Азаттық Құдайы» деп аталады. Бұл үңгірдің теңіз деңгейіндегі бөлігі және үңгірдің сыртындағы теңіз жартастары ғасырлар бойы Стеллер теңіз арыстанының және, аздап болса да, Калифорния теңіз арыстанының құрлықтағы жалғыз көбейтін және қыстау орнына айналды. Жоғарыдағы күмбез теңіз құстарының табиғи демалыс орны болып табылады. Көптеген құстар Теңіз арыстандары үңгірінде немесе оның жанында мекендейді, мысалы, көгершін гильмоты, Брандт корморанты, батыс, сельдь және Калифорниялық шағалалары, туфлиді пуффиндер және кейде сұңқар немесе ақбас бүркіт. Теңіз арыстандары үңгірі әлемдегі ең ұзын теңіз үңгірлерінің бірі болып есептеледі. Оның ұзындығы 1315 фут (398 метр) және ол АҚШ-тағы ең ұзын үңгір болып табылады. Оған ұқсас үңгір – Санта-Круз аралында орналасқан, әлі дамымаған, ұзындығы 1227 фут (374 метр) болатын Калифорниядағы Боялған үңгір. Сыйлық дүкенінің астында орналасқан киттерді көру палубасынан шамамен 20 миль (32 километр) қашықтықта теңізді көруге болады. Палубаның биіктігі 91 метр, сондықтан ол киттерді бақылау үшін танымал орынға айналды. Әдетте, кашалоттар Теңіз арыстандары үңгірінен жыл сайын бір рет көшіп өтеді, ал сұр киттер бірнеше айдан бастап жыл бойы кездеседі. Кейде шағын топтар көші-қондарын жақын маңдағы жерде аяқтап, жағалауға өте жақын тамақтанады.

Тарих

Теңіз арыстандарының үңгірлері 1880 жылы жергілікті теңізші капитан Уильям Кокс тапқан. Ол үңгірлерді зерттеу үшін бірнеше рет оралған, ал бірде дауылды ауа райы мен толқындардың күштілігінен бірнеше күнге тоқтап қалған. Ол жас теңіз арыстанын атып, оның жүзбе қанатының етін жеп, өмірін сақтап қалған. Оқиғаның растығына қарамастан, капитан Кокс 1887 жылы Орегон штатынан жерді сатып алғаны белгілі болды. Оның отбасы 1926 жылға дейін осы жерге иелік еткен. Сол кезде бұл аймақта жолдар болған жоқ. Жртасты беткейлер қой шабуына пайдаланылған. Үстіңгі төбеден үңгірлерге кіру мүмкіндігі 1927 жылы Р.Е. Клэнтон жерді сатып алғаннан кейін ғана қарастырылды, оның мақсаты үңгірлерді кәсіп ретінде ашу болған. 1930 жылы АҚШ-тың 101 тас жолы осы жерге жақындап келе жатқанда, Клэнтонға Дж.Г. Хоутон мен Дж.Е. Джейкобсон қосылды. Үш серіктес үңгірге қауіпсіз жол салу үшін барлық қаржыларын салым етуге келісті. 457 метрлік жол қиыршық тасқа қолмен қазылды. Төменде 135 сатылы ағаш мұнара үңгірдің солтүстік кіреберісіне дейін созылды. Құрылыстың қиындығы мен қауіп-қатеріне қарамастан, жол мен баспалдақтар келушілерге қауіпсіз кіруді қамтамасыз етті және 1932 жылдың тамызында Теңіз арыстандарының үңгірлері жұртшылыққа ашылды. Бастапқыда келушілер саны аз болды. 1934 жылға дейін тас жол қиыршықтан тұрды, ал 1937 жылға дейін тас жолды кесіп өту үшін 160 км аралығында бес паромдық өтпелі орын болды. Алайда, бұл тарту туралы ақпарат тарады және Теңіз арыстандарының үңгірлерін аралаушылардың саны 1942 жылға дейін бірте-бірте өсті, содан кейін Екінші дүниежүзілік соғысқа байланысты барлық демалыс сапарлары тоқтатылды. Осы арада Клэнтон 1934 жылы серіктестіктен шықты, ал Р.А. Соберт үлескер атанды. Үш отбасы 2006 жылға дейін Теңіз арыстандарының үңгірлерін басқарды, содан кейін Соберт және Джейкобсон отбасылары серіктестікті өздеріне алды. 1961 жылы лифт қосылғаннан кейін келушілер саны күрт артты. Лифттің құрылысы үш жылға созылды, бірақ 1961 жылдың маусымында Otis Elevator Company лифтті аяқтады. Оның сыйымдылығы 23 жолаушыға арналған, минут сайын 76 метр жылдамдықпен 63 метр биіктікке көтеріледі және сағатына 400 адамды тасымалдай алады. 2016 жылы жаңа лифт орнатылды.